Nieuws Personeel

Keuken vol bijzondere medewerkers

Jamaica Vink | Foto's: Joyce van Belkom 29 december 2015

Horeca beperking jan en alleman

Horecazaken met verstandelijk beperkt personeel schieten als paddenstoelen uit de grond, schrijft BN De Stem. "Mede door de programma's van Johnny de Mol."

Sander Vermeiren (20) snijdt voorzichtig een broodje open. In opperste concentratie belegt hij het met kerriemayonaise, rucola, tomaat en kaas. "Een broodje luxe kaas", zegt hij trots.

Verstandelijke beperkingVermeiren is een van de vaste gezichten van Have a Break in Etten-Leur; een project van Amarant waarbij cliënten met een verstandelijke beperking werken in bedrijfskantines.

Restaurants met 'bijzonder personeel' schieten momenteel als paddestoelen uit de grond. In juni opende Jan en Alleman in Breda, een maand eerder Brownies & downieS Oosterhout. Die keten strijkt volgend jaar ook neer in Baarle-Hertog. Een deel van de restaurants is particulier initiatief; de meesten zijn gelieerd aan een zorginstelling.

Johnny de MolHave a Break begon vier jaar geleden en loopt naast Etten-Leur ook in Gilze-Rijen, Roosendaal en vanaf volgend jaar Bergen op Zoom. John van Kuijk van Amarant: "Onze werklocaties zijn bedoeld om mensen te laten doorstromen naar individueel, betaald werk." Dat lukt niet bij iedereen, benadrukt hij. "Die cliënten groeien dan wel op de locaties zelf. In alle gevallen is er sprake van participatie. Daar doen we het voor."

Van Kuijk vindt het goed dat er meer restaurants komen waar mensen met een beperking kunnen werken. "Ik denk dat de programma's van Johnny de Mol daar aan hebben bijgedragen." Maar hij plaatst wel een kanttekening. "Het gevaar is dat ondernemers denken 'dat doe ik wel even'. Maar je moet het wel goed uitvoeren voor het personeel."

WhiteboardSander Vermeiren is actief op de Have a Break-locatie in het oude raadhuis in Etten-Leur. De in totaal twintig medewerkers verzorgen daar dagelijks de lunches voor de ambtenaren.

Op een whiteboard staat het werkschema voor Sander in pictogrammen afgebeeld. Deze ochtend is dat het buffet klaarzetten. Op een speciale werklijst vindt Sander stap voor stap hoe hij dat moet aanpakken. "Ik vind het werk leuk", zegt de Etten-Leurenaar. "Ik kijk er altijd naar uit. Ik doe van alles. Alleen afwassen vind ik wat minder."

EigenwaardeAmarant-begeleider Vera Buckens ziet veel voordelen in het project: "De medewerkers hebben direct contact met de klanten. Dat geeft ze zelfvertrouwen en eigenwaarde. En soms komen er cliënten binnen die eerst liever in de keuken werken, beschut. En nu ineens achter het buffet staan, een praatje maken."

Bij Jan en Alleman in Breda is het ondertussen gezellig druk. Kok Fabian Muntslag begon de zaak eerder dit jaar. "Ik wilde graag met bijzonder personeel werken. Na school valt er voor velen zo'n groot gat. Er is wel dagbesteding, maar niet altijd zinvol. Terwijl deze groep zeker potentie heeft."

RelaxterDat horecagelegenheden verstandelijk beperkten inzetten als trekker, bestrijdt hij. "Mensen komen hier ook niet uit medelijden of omdat ze iets goeds willen doen. Ze willen heerlijk eten en goede bediening. Dat bieden we. Het verschil met andere horeca? Het is hier een stuk relaxter."

Muntslag heeft acht 'bijzondere personeelsleden', zoals hij ze graag noemt. Veelal stagiaires van St. Liduina in Breda. Deze worden door hem en het andere personeel begeleid. "De werkwijze heb ik zelf bedacht. Elk bijzonder personeelslid werkt samen met een medewerker, een-op-een. Ze doen alles: bediening, koken. Lukt het een keer niet? Dan proberen we het gewoon nog een keer."

Dubbel gevoelSamen werken ze aan gestelde doelen, vertelt hij. "Zo is er een jongen die altijd als mensen binnenkomen, meteen vraagt of ze iets willen drinken. Nu weet hij dat hij moet wachten tot ze zitten, en dan tot tien tellen."

Dat er steeds meer soortgelijke horecazaken openen, geeft hem een dubbel gevoel. "Als ondernemer zie ik het als concurrentie. Maar als mens vind ik het mooi. Mijn personeel groeit elke dag weer, dat gun ik iedereen."

Zinvolle dagbestedingOosterhout is sinds dit jaar twee horecazaken met verstandelijk beperkt personeel rijker: Beum en Brownie & DownieS. Laatstgenoemde is opgericht door schoonzussen Lieke Maas en Marloes Verstegen. Maas: "We willen iets betekenen voor deze mensen." In de vestiging werkt een team van vijftien verstandelijk beperkte personeelsleden. Ze hebben een achterstand in hun geestelijke ontwikkeling door het syndroom van Down, autistische beperkingen of aangeboren hersenletsel.

Maas: "Er zijn altijd drie begeleiders, met ervaring in de zorg of horeca. Zij springen ook bij als het druk is. Het moet wel een zinvolle dagbesteding zijn."

GeitenkaasballenMedewerker Carlijn Geschiere (21) is een paar tafels verderop druk met het poetsen van servies. "Ook doe ik de deur open als er mensen komen. Dat vind ik leuk." En dan grinnikend: "Alleen is het nu wel een beetje koud buiten."

Ruud van der Plas (34) uit Made zit tegenover haar. Hij mag vandaag de menukaarten schoonmaken. "Ik ben hier drie dagen per week. Liefst in de keuken. Vooral geitenkaasballen maken" zegt hij glimmend.

Maas vult aan: "We proberen altijd taken te vinden die kunnen en passen bij de interesses."

GezelligDan gaat de deur open. Oosterhouter Jan van der Heijde komt binnen om een kopje koffie te drinken. Hij is vol lof over het restaurant. "Ik kom hier wel vaker, met mijn kleinkinderen. Leuk dat dit bestaat voor die jongelui. En ja, soms duurt het ietsje langer, maar dat vind ik alleen maar charmant en gezellig."

'Geen marketingtrucje, het komt echt van binnen'

Het is een groot succes: horecazaken waar mensen met een beperking werken. Exacte cijfers ontbreken, maar volgens de website Bijzonder Welkom van de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) zijn er in Nederland 175 van deze zaken, gelieerd aan zorginstellingen. Daarnaast zijn er nog ondernemers die in een restaurant, eetcafé of hotel werken met verstandelijk beperkt personeel. De medewerkers worden niet betaald; ze ontvangen een Wajong-uitkering. Wel werken sommige restaurants met een kleine vergoeding. Ondernemers krijgen geen subsidie; het werken met mensen met een beperking kan wel fiscale voordelen opleveren. Ook is er vaak, vanuit het persoonsgebonden budget, een vergoeding voor de begeleiding.

VerantwoordelijkheidOndernemers doen het ook niet voor het geld, denkt Jan-Willem Grievink, directeur FoodService Instituut Nederland. "De populariteit komt door een groeiende intrinsieke motivatie bij, ook met name jongere, ondernemers", verklaart Grievink. "Ze willen hun verantwoordelijkheid nemen voor maatschappelijk welzijn. Dat is geen marketingtrucje, het komt echt van binnen." De populariteit ziet ook de Koninklijke Horeca Nederland. Woordvoerder Joris Prinssen: "We horen steeds meer ondernemers die hier mee bezig zijn." De organisatie juicht dat toe. "Belangrijk dat ondernemers kijken of ze ook deze mensen een plek kunnen geven."