De explosieve groei van lokale brouwerijen lijkt voorbij. Begin 2025 telde het Centraal Bureau voor de Statistiek 740 bierbrouwerijen. Een jaar eerder waren dat er nog 780. De daling komt na jarenlange groei, zegt Jitze Vellenga van CRAFT, de branchevereniging voor onafhankelijke brouwerijen. „Sinds het begin van de eeuw nam het aantal brouwerijen enorm toe. Het kon niet op.”
Aan die groei zit een grens, vervolgt hij. „Op een bepaald punt is de markt verzadigd en zijn we met te veel. Uiteindelijk moet de taart worden verdeeld over de brouwerijen die er zijn. Voor sommige partijen is het stuk simpelweg te klein.” Dat er brouwerijen verdwijnen, noemt hij verdrietig voor individuele gevallen. „Voor de branche is het niet per definitie negatief: het kan de markt verlichting geven.”
Lees ook: Met Queer Beer wil Sebastiaan een ander geluid in de wereld van bier: ‘Het is een stukje verbinding’
Nederland drinkt minder alcohol
Waar het bieraanbod groot is, geldt dat zeker niet voor de marges. Volgens Jitze zijn de kosten de afgelopen jaren flink gestegen. „Denk aan de prijs van ingrediënten, maar ook aan personeels- en energiekosten. En voor veel brouwerijen komen daar de resterende coronaschulden nog bovenop”, aldus Jitze. Ook de accijnzen zetten druk op de markt.
Jitze: „In korte tijd zijn er meerdere accijnsverhogingen geweest. Die drijven de prijs op en zorgen daarnaast voor een oneerlijk speelveld. In Duitsland liggen de accijnzen veel lager, waardoor het voordeliger is om bier over de grens te kopen. Vooral voor bedrijven in grensregio’s is dat een groot probleem: die merken dat consumenten hun bier in het buitenland halen.”
“Kleine brouwerijen die misschien nog schulden hebben kunnen niet zomaar nieuwe installaties aanschaffen waarmee ze flexibel kunnen inspelen op de gewijzigde vraag”
Jitze Vellenga CRAFT
Tot slot verandert de markt: Nederlanders drinken minder alcohol dan ooit. Volgens Jitze wil de sector die trend naar verantwoord alcoholgebruik gerust volgen. ,,Maar voor kleine partijen is dat niet eenvoudig. Aanpassingen in het productaanbod zijn niet zomaar gemaakt.” Zo vraagt de productie van soda’s en kombuchas om andere installaties dan de productie van bier. Jitze: ,,Vergisting in frisdrank kan bijvoorbeeld leiden tot ontploffende flesjes en blikjes. Kleine brouwerijen die misschien nog schulden hebben kunnen niet zomaar nieuwe installaties aanschaffen waarmee ze flexibel kunnen inspelen op de gewijzigde vraag.”
Ondernemen is wat anders dan bier brouwen
Jitze ziet dat veel lokale brouwers beginnen vanuit de liefde voor bier. Hij legt uit: „Hun passie is eigenlijk de basis. Ze stoppen hun ziel en zaligheid in de bierproductie. Vervolgens gaat de verkoop goed en gaan ze professionaliseren.” Maar een goede bierbrouwer is niet automatisch een goede ondernemer, benadrukt hij. „Sommigen weten alles over het brouwproces, maar veel minder van marketing en acquisitie.”
Zijn advies aan andere bierbrouwers is om verder te kijken dan puur de productie van bier. Zelf runt hij zijn eigen bierbrouwerij Wispe in Weesp. Daar zit een horeca- en een evenementenlocatie bij. „We zijn een kleine speler met een productie van zo’n 100.000 liter bier per jaar. Het helpt dat we een horecalocatie hebben waar ons eigen bier uit de tap komt. Daar pakken we voordeel mee.”
Craftbrouwers verdwijnen niet allemaal
Grote spelers in de biermarkt hebben ook te maken met oplopende prijzen, maar de klap is harder voor kleinere brouwerijen, meent Jitze. „Multinationals hebben schaalvoordelen en vaak meer financiële ruimte. De gevolgen van coronaschulden zijn daar relatief kleiner.” Van de hoge accijnzen hebben grote partijen evengoed last. In die kwestie trekt CRAFT op met Nederlandse Brouwers, de belangenbehartiger van onder andere Heineken en Duvel. „Op de overlappende onderdelen werken we samen. Dan sta je toch sterker.”
Ondanks de moeilijke marktomstandigheden blijft Jitze optimistisch. Hij verwacht niet dat kleine brouwerijen massaal zullen verdwijnen. „Gelukkig vallen de meeste brouwers niet om en zijn er nog altijd veel mooie en sterke lokale brouwerijen over.”
Lees ook: Gulpener fier overeind tussen bierreuzen: 200 jaar en nog zelfstandig
