Sojabonen, sambal of toch pepers: wat is toch die indringende geur die hangt in de brouwerij van Tomasu in Rotterdam-Lombardije? Het bedrijf is één van de negen genomineerden voor de Nationale Ondernemersprijs. Mede-eigenaar Bert Mulder haalt zijn schouders op en lacht. „Ik zou het niet weten, je raakt gewend aan die geuren. Dus ik kan het je niet meer vertellen...”, zegt hij tegen het AD. „Maar ik denk dat het sesam en pepers zijn die we net hebben gebotteld.”
En dat die geur in het kantoor hangt, zegt eigenlijk alles. Want de gewassen worden dan wel verbouwd in de Hoeksche Waard, verder doet het bedrijf alles zelf in Rotterdam-Zuid. Van het verwerken van de tarwe en sojabonen en het fermenteren op vaten tot het plakken van de etiketten en het verpakken: alles gebeurt in die loods.
Lees ook: Wie wordt de winnaar van de Nationale Ondernemersprijs 2026? Breng je stem uit!
Sojasausbrouwerij in Japan
Dat hun product uniek is, beseften de mannen eigenlijk pas een jaar geleden, toen ze door een sojasausbrouwerij in Japan liepen. „We waren bij een van de wereldtoppers. Het hebben van een volledige sojasausketen, waarbij je je eigen gewassen teelt en je eigen zaden selecteert, bestaat helemaal niet in Japan.”
Sterker nog, voor zover bekend bij de makers zijn ze de enigen ter wereld die dat zelf doen. „Ik moet het hardop zeggen om het zelf te begrijpen. Maar het is alsof jij een wijnhuis begint waarin je je eigen druiven teelt, een mooi pand betrekt waar je de vaten neerzet en wijn maakt van die druiven. Dan kom je er na zes jaar achter dat je de enige bent ter wereld die zijn eigen druiven teelt. Dat slaat toch helemaal nergens op?”
Sojasaustoerisme
Het levert de mannen een product op dat meer dan goed in de smaak valt. Het flesje van 200 milliliter – met een prijs van 22,50 euro zeker een luxeproduct te noemen – zorgt voor gelukzaligheid bij wereldchefs: het is een hit.
Tomasu groeit: het bedrijf had vijftig vaten toen het begon, nu heeft het er ruim zevenhonderd op voorraad. Een stijging van 1.300 procent. Ook ging het van twee naar twintig werknemers in minder dan tien jaar tijd: „We zijn een gezond bedrijf: we gaan geen grote financiering aan en zijn praktisch schuldenvrij. Daarnaast draaien we ook een mooi resultaat”, zegt Bert.
Lees ook: Het gepeperde succes van ‘Sambalmeisje’ Shirley (23): ‘Dit ben ik. Dit doe ik. Dit is mijn product’
Cijfers lijken totaal onbelangrijk voor Tomasu
Maar die cijfers lijken totaal onbelangrijk voor de eigenaren. Wat hen vooral in vervoering brengt, is het feit dat mensen uit onder meer Japan in het vliegtuig stappen om te komen kijken hoe zij hun sojasaus maken. „Sojasaus maken als bedrijfje op Rotterdam-Zuid is al een absurde afslag. Maar dat er mensen de moeite nemen om een dag vrij te nemen, dat zijn eigenlijk idioten. Maar gelukkig hebben wij een enorme zwak voor idioten.”
In 2018 kwamen de mannen met hun eerste batch naar buiten, die ze jaren in het geheim hadden gebrouwen op een zolderkamer. Dat mensen nu als sojasaustoerist naar Rotterdam-Lombardijen komen, is surrealistisch te noemen. „No fucking way dat we dat ooit hadden verwacht”, zegt Bert lachend.
De mensen die hier komen kijken, dat zijn eigenlijk idioten. Maar wij hebben een enorme zwak voor idioten
Bert Mulder
Verzoeken van delicatessenwinkels, distributeurs en importeurs
En dat valt ook op bij ondernemers van over de hele wereld, die likkebaardend een verzoek sturen naar de mannen om het product ook in hun land te verkopen. „Polen, Noorwegen, Griekenland, Hongkong, Canada”, noemt Bert op.
Ze krijgen verzoeken van delicatessenwinkels, distributeurs en importeurs die het merk willen vertegenwoordigen in een ander land. „Maar dat gaan we niet doen, want dan gaat iemand anders ons verhaal vertellen en mis je die persoonlijke touch. Nee zeggen is eigenlijk 99 procent van ons bestaan.”
Prille liefde
De metalen deur van de loods zwaait open. ‘Sojabrouwer’ en mede-eigenaar Thomas Uljee loopt naar binnen. Hij is drie kwartier te laat voor het interview, omdat hij net een lading Tomasu heeft bezorgd bij een viswinkel in Tilburg. „Hij heeft te lang staan lullen met de visboer; over klein houden gesproken”, zegt Bert lachend.
„Er zijn veel bedrijven die met weemoed terugdenken aan de begintijden van hun bedrijf: korte lijnen, het inventieve en nauwe contacten met de klant. Het is alsof je net verliefd bent geworden op je vrouw of man”, vervolgt Bert. „Alle fouten die bij groei worden gemaakt, zijn dat het minder persoonlijk wordt en dat bedrijven kennis uit handen geven door te automatiseren.”
Liefde voor je craft
Uljee, die is aangeschoven aan de houten tafel, haakt in. „Mijn grootste zorg is dat ik over vijf jaar nog met zulke grote ogen wil rondlopen als nu”, zegt Thomas, met inderdaad grote, passiespuwende ogen. „Het moet overal altijd groter worden. Maar ik heb nog nooit iets beter zien worden wanneer het groter werd.”
„Hoe meer je uit handen geeft uit naam van rationaliteit of groei, hoe meer je afscheid neemt van de liefde voor je craft. Als je meer zelf doet, investeer je in die liefde.”
Vincent van Gogh als voorbeeld
Na de vraag of ze een voorbeeld hebben waar ze naar kijken, volgt een oorverdovende stilte in de loods. „Krekels”, zegt Bert, die in de lach schiet. Thomas fronst zijn wenkbrauwen en kraakt zijn hersenen. „Vincent van Gogh”, zegt hij na een paar seconden stellig. „Als je het over business hebt, is de drijfveer je cashflow, maar uit ervaring kan ik zeggen: dat is een verschrikkelijke manier om in het leven te staan”, zegt de sojabrouwer.
In het anderhalf uur durende gesprek zullen de mannen meermaals beginnen over kunst. „Het is ook bijna een soort artform geworden. Als ik in de velden ben of in de kiemkassen, als ik zie hoe de dames hierachter de etiketten ontwerpen... Dat dát uit onze eigen keuken komt: we hebben het zaadje ooit geplant en de boom groeit nu.”
Als businessclubjes langskomen bij de brouwerij krijgen ze toch altijd die ene vraag: waar willen ze naartoe? Bij Tomasu dromen ze niet over groter worden of over wereldfaam. „Wij willen er over honderd jaar nog steeds zijn”, zegt Bert. „Het geijkte pad is: groter, sneller en meer. Dan hopen bedrijven dat iemand instapt en dat je de zaak kan verkopen. Maar I don’t care. De ambitie om iets na te laten wat klopt, cool en lekker is en waar mensen graag komen, dát is toch hartstikke vet?”
Dit artikel is geschreven door Christiaan Broersma voor het AD.
