De manier van oorlogvoeren verandert in hoog tempo. Vliegtuigen worden veiliger, raketten nauwkeuriger en drones autonomer. „We investeren in materieel, datasystemen en technologie”, zegt Charlotte Kjellander. „Maar wat doen we eigenlijk met de mens? Waar onze omgeving transformeert, blijft ons brein hetzelfde.”
Dankzij tools en hulpmiddelen is er steeds meer informatie beschikbaar. Dat is nuttig, maar kan volgens Charlotte ook tot fouten leiden. „Neem een luchtverkeersleider of een piloot in een gevechtsvliegtuig. Zij zien veel schermen, krijgen daarnaast informatie via de radio, moeten alert zijn en werken onder grote druk.”
Dat kan leiden tot cognitieve overbelasting, een overbelasting van de hersenen. „Als dat gebeurt, kun je informatie minder goed verwerken. Commando’s komen later of onvolledig binnen.” Met onveilige situaties tot gevolg. „80 procent van de vliegtuigongelukken is toe te schrijven aan cognitieve overbelasting. Dat kost mensenlevens en materieel.”
Lees ook: Dronemaker Tective ziet defensievraag exploderen: ‘Als eenheid kun je niet meer zonder drone op pad’
Vijandige raket van rechts
Haar oplossing: gevoelssensoren. „We gebruiken gevoel omdat dat het snelste communicatiesysteem van ons lichaam is. Veel sneller dan zicht of gehoor. Wat ook interessant is, is dat je tijdens cognitieve overbelasting relatief veel zuurstof gebruikt. Dat kan leiden tot zuurstofarmoede, waardoor je nóg minder gaat zien en horen. Aanraking is dan het enige dat niet wordt beïnvloed. Wat je voelt, blijft stabiel.”
Via de sensoren kan cruciale informatie worden doorgegeven, is het idee. „Die signalen worden direct opgepikt door het lichaam en doorgegeven aan de hersenen. Komt er bijvoorbeeld een vijandige raket van rechts, dan komt de voelbare waarschuwing ook van rechts.”
Samenwerking met Nederlandse Luchtmacht
De sensoren kunnen gebruikers ook helpen de ademhaling te controleren. „Wanneer piloten bijvoorbeeld te maken krijgen met zuurstofarmoede, coachen de sensoren hen naar diepere ademhalingen. Zo kunnen zij de zuurstof die op dat moment beschikbaar is gecontroleerd opnemen”, zegt Charlotte.
Voor deze toepassing werkt Touchwaves samen met de Nederlandse Luchtmacht. „We hebben het systeem getest en de resultaten waren zodanig goed dat we direct een tweejarig contract hebben gekregen om het verder te ontwikkelen en uit te rollen.”
Het bedrijf Touchwaves is een spin-off van TNO, waar Charlotte jarenlang werkte in het domein draagbare elektronica. De vinding kan ook worden toegepast in markten zoals de gezondheidszorg en sport. „Ademhalingsbegeleiding kan bijvoorbeeld nuttig zijn voor mensen die last hebben van angsten, paniekaanvallen en PTSS. Voor topsporters kan het ook nuttig zijn om signalen te krijgen via het lichaam in plaats van via een radio.”
Die toepassingen staan op een laag pitje nu de interesse vanuit de defensiehoek groot blijkt. „In eerste instantie richten we ons op piloten van straaljagers, helikopters en vliegtuigen. Maar ook grondtroepen kunnen baat hebben bij onze vinding. Later kunnen we ons ook gaan richten op piloten in de reguliere luchtvaart.”
“We hebben het systeem getest en de resultaten waren zodanig goed dat we een tweejarig contract kregen om het verder te ontwikkelen”
Charlotte Kjellander
Investering van 1,5 miljoen euro
De vinding van Touchwaves richt zich op de mens. Is dat geen risico nu autonome systemen hun weg vinden naar het slagveld? Nee, zegt Charlotte. „Ergens in de keten is altijd een mens betrokken. Die persoon krijgt meer druk op de schouders en is niet verantwoordelijk voor één, maar voor tien drones.” Ze erkent dat de technologie om beter en efficiënter oorlog te voeren er al is. „Tegelijkertijd zie ik maar weinig hulpmiddelen voor ons biologische systeem. Dit kan een gamechanger worden.”
Onlangs haalde Touchwaves een investering op van 1,5 miljoen euro. Die kwam onder andere uit het SecFund, een fonds dat inspeelt op de innovatievraag vanuit het Ministerie van Defensie. Met het geld breidt Charlotte haar team uit om verder te bouwen aan de prototypes. De gevoelssensoren ziet ze straks voor zich in de kleding of in de voertuigen van militairen.
„We gaan door met ontwikkelen en daarna testen. In verband met veiligheid en certificering zal het even duren voordat onze sensoren met een vliegtuig mee de lucht in gaan. Maar ons product kan al wel worden gebruikt in simulatoren. Die blijven aan de grond, waardoor integratie sneller mogelijk is. Certificering op de grond kan binnen een half jaar tot een jaar.”
Lees ook: Raket van miljoenen versus drone van paar duizend euro: Saulo werkt aan 50 keer goedkopere oplossing in Nederland
Eigen ervaring
In de tussentijd draagt Charlotte het prototype zelf dagelijks. Op jongere leeftijd liep ze een hersenvliesontsteking op. Daaraan heeft ze chronische hoofdpijn overgehouden. „Aanraking kan bij zowel mentale als fysieke klachten helpen. Mijn lichaam heeft er zeker baat bij. Voor het eerst in dertig jaar zit ik niet aan de pijnmedicatie.”
De wens is dat ze met haar product straks veel meer mensen kan helpen.
