Dronemaker Tective ziet defensievraag exploderen: ‘Als eenheid kun je niet meer zonder drone op pad’

De landbouw- en defensiesector verschillen enorm van elkaar. Er is ook een belangrijke overeenkomst, zegt Mattijs Otten, medeoprichter van Tective. „Beide beroepsgroepen hebben precisiedata nodig over hun omgeving. De boer gebruikt het om de planten beter te kunnen bespuiten en geen chemicaliën te verspillen. Een militair heeft informatie nodig om te bepalen waar vijandelijke troepen zich bevinden. Beiden hebben een groot terrein dat ze in de gaten moeten houden.”

Tective helpt daarbij. Het haalt data op over gebieden en doet dat compleet geautomatiseerd. „Traditioneel vlieg je zelf met een drone rond, maar die tijd en expertise zijn vaak niet aanwezig. Dat hele stuk van data ophalen, lossen wij op. We zorgen dat er hapklare informatie beschikbaar is die de gebruiker vervolgens kan inzetten, zonder dat ze zelf een drone hoeven aan te raken. Vanuit onze hive, eigenlijk een klein dronevliegveld, vliegen de drones helemaal automatisch af en aan.”

Boer en militair

Het principe is voor beide beroepsgroepen hetzelfde, maar de producten voor de landbouw en defensie zijn niet identiek. „Onze doelgroepen hebben andere behoeftes. Dan gaat het niet per se om de kerntaken van het systeem, maar meer om het type sensoren, communicatiemodules en de manier van aansturing”, licht Mattijs toe.

„Militairen hebben bijvoorbeeld thermische data nodig, zodat ze ook ’s nachts beschikken over omgevingsbeelden. Voor boeren is het meten van de plantgroei belangrijk – daar kan een multispectraalcamera juist waarde bieden. En waar we in Nederland altijd een mooi of 4G of 5G-netwerk tot onze beschikking hebben, geldt voor militairen dat ze lang niet altijd toegang hebben tot internet. Daar is dus veel meer focus op het bieden van betrouwbare communicatie als er geen beschikbare infrastructuur is.”

Het bedrijf focust momenteel op de defensietak. „De vraag schiet de pan uit. Vooral de behoefte aan automatisering speelt daarin een rol: we moeten met minder personeel méér doen. Ons systeem biedt daar veel waarde, en vanuit landsbelang en commercieel oogpunt is het logisch om ons daar dan op te richten. Wat ook meespeelt, is dat het in het civiele domein qua wet- en regelgeving nog best lastig is om autonoom en grootschalig te vliegen. Dat wordt al beter, maar een vergunningsaanvraag duurt zo een jaar.”

Dronerevolutie

Tot een paar jaar geleden was Defensie geen logische partner. Mattijs: „We zijn het bedrijf in 2019/2020 begonnen. Een heel andere tijd: er was nog geen oorlog in Oekraïne en Nederland maakte zich niet zo druk om de veiligheidssituatie. Defensie was al jarenlang aan het bezuinigen en niet bepaald een go-to klant.”

Toch deed het bedrijf mee aan een innovatieprogramma georganiseerd door Defensie. Niet lang daarna veranderde de wereld volledig. Inmiddels is aan het front in Oekraïne een ware dronerevolutie ontstaan.

„Tegenwoordig kan je als eenheid niet meer op pad zonder drones, ook om mee aan te vallen. Dat is een hele gedachteomslag. Je ziet het ook terug in de aanbestedingen die Defensie uitschrijft. Behoeftes zoals counterdrones staan bovenaan de agenda.” Tective maakt inmiddels ook werk van dronedetectie. „Onze producten hebben camera’s en sensoren aan boord, zouden die ook drones kunnen detecteren? Voor ons is het logisch om dat uit te zoeken.”

Machines tegen machines

In de korte tijd dat Tective in de defensiemarkt opereert, ziet Mattijs de moderne oorlogsvoering veranderen. „De balans verschuift steeds meer naar machines die tegen machines aan het vechten zijn, al dan niet autonoom of met mensen aan de knoppen.”

Die robotisering is op verschillende vlakken gaande, zegt hij. „Neem kleine, autonome schepen die onder water worden ingezet. Of landrobots die al rondrijden en de evacuatie van gewonden op zich nemen. Ook humanoid robots, die er qua bouw zo’n beetje hetzelfde uitzien als mensen, zie ik over tien jaar wel ingezet worden. China post er regelmatig video’s over en bij techbedrijven staat de ontwikkeling ervan op de agenda. Oorlogsvoering gaat steeds meer een technologische strijd worden, denk ik. Daar moeten we als Nederland niet onze schouders bij ophalen, maar juist pro-actief handelen.”

Voor techbedrijven brengt dat een grote verantwoordelijkheid met zich mee. „Of het nu Defensie of ASML is. Technologie vindt zijn weg naar het slagveld. Iedereen die in de techwereld werkt, moet zich daar bewust van zijn.”

Exclusieve levering NAVO-landen en Oekraïne

Binnen zijn bedrijf wordt dat serieus genomen. „We doen ons best dat onze technologie niet te kopiëren is of op een andere manier naar buiten komt. We kijken zorgvuldig naar onze klanten, en leveren exclusief aan NAVO-landen en Oekraïne. En we onderzoeken onze supply-chain, om waar mogelijk onderdelen in Nederland of Europa te maken.”

Toch maakt Tective dronebeelden van gebieden. Aan dat proces komt geen mens te pas. „Dat klopt, maar ons systeem is een verkenningssysteem en niet aanvallend. Dat maakt dat het belang van een human in the loop kleiner is. Onze drones lijken best veel op commercieel verkrijgbare filmdrones – uiteindelijk zijn het vliegende camera’s. Wij zorgen ervoor dat die automatisch en 24/7 op pad kunnen, ook als de communicatie wegvalt. In het aanvallende domein is nu een grote discussie bezig over de autonomie van een drones. Ook techbedrijven mengen zich in dat debat. Nederland trekt wat dat betreft een duidelijke lijn: er moet altijd een mens betrokken zijn.”

Kosteneffectieve oorlogsvoering

Al blijken mensen ook niet altijd even betrouwbaar. Nu Amerika onder leiding van Donald Trump een wispelturige bondgenoot blijkt, trekken Europese landen veel geld uit voor hun eigen veiligheid. Een goede ontwikkeling, vindt Mattijs. „Maar op het vlak van dure, grote en geavanceerde systemen kunnen we niet zonder Amerika. Keinere en goedkopere systemen, zoals drones, sensoren, radarsystemen en counter drone-oplossingen, zijn een ander verhaal. Nederland wil daar koploper in worden en daar worden snel stappen gezet.”

De systemen zijn volgens hem een ware gamechanger voor de kosteneffectiviteit van oorlog voeren. ,,Veelgebruikte aanvalsdrones die door Rusland en Iran worden ingezet kosten enkele tienduizenden euro’s. Als je die uit de lucht haalt met raketten die een miljoen per stuk kosten, loop je tegen een harde grens aan. Maar maak je die onschadelijk met een drone, dan zijn de kosten voor zo’n uitschakeling ontzettend laag. Door kleinere en goedkopere wapens worden die berekeningen radicaal anders.”