De Ondernemer Persoonlijk over neurodivergentie
Wat leert het mkb van neurodivergente ondernemers? Lees hier de inspirerende verhalen over de kracht en kansen van ADHD of dyscalculie in het bedrijfsleven.
De kracht en de valkuil van neurodivergentie liggen bij ondernemers vaak dicht bij elkaar. Arko van Brakel ziet in de praktijk hoe dat doorwerkt in een bedrijf. „Ondernemers met ADHD zitten vaak midden in de nacht nog te appen. Dat zet druk op mensen die dat niet hebben. Spreek daarom af: ik stuur soms laat berichtjes, maar voel je niet verplicht daar iets mee te doen.”
Het stoort hem wel dat neurodivergentie in de samenleving vaak vooral als ‘probleem’ wordt gezien, als een nadeel. Alleen dat stempel kan ondernemers al in de weg zitten. „Terwijl er uitzonderlijk succesvolle ondernemers en veranderaars in de geschiedenis zijn die ADHD hadden. Ook mensen met dyslexie zijn oververtegenwoordigd onder genieën, topondernemers, artiesten en kunstenaars. Dat zegt alles: het is ook gewoon een talent.”
“Ik heb te laat ontdekt dat ik iets anders moest doen”
Arko van Brakel
Eerder (h)erkennen
Die sterke kanten nemen niet weg dat neurodivergente eigenschappen een ondernemer in de dagelijkse bedrijfsvoering flink in de weg kunnen zitten. Arko heeft zelf ADHD en bouwde in zijn loopbaan meerdere bedrijven tegelijk op. Die energie hielp hem jarenlang vooruit. „Je ziet altijd nieuwe mogelijkheden, schudt een tegenslag van je af en gaat door naar de volgende.”
Jarenlang kon hij op die energie teren, maar hij ging daarbij ook over zijn grenzen. Nadat hij een hartprobleem kreeg, moest hij leren zijn energie beter te doseren. „Dat is het gevaar als je er te laat aan gaat werken. Ik heb te laat ontdekt dat ik iets anders moest doen.”
Juist daarom vindt hij het belangrijk dat ondernemers eerder herkennen én erkennen waar ze vastlopen en hulp zoeken voordat problemen zich opstapelen. Dat gebeurt nog te weinig: uit onderzoek waar Arko naar verwijst, blijkt dat 76 procent van de ondernemers geen hulp vraagt. „Dat is heel veel”, zegt hij.
Lees ook: Er heerst een taboe op ondernemen met ADHD of autisme: ‘In het begin vond ik het een beperking’
Trots houdt hulp tegen
Bij de ondernemershulplijn van Stichting 155 melden zich ondernemers met financiële, juridische en mentale problemen. Vaak doen ze dat pas als de druk al hoog is. Trots speelt daarbij een grote rol. „Je hebt iedereen in je omgeving verteld wat voor geweldig bedrijf je aan het starten bent. Dan ga je niet zo gauw bekennen dat het niet helemaal goed gaat. Als ondernemer ben je trots op je bedrijf en op wat je doet. Maar iedere ondernemer heeft slapeloze nachten en denkt een keer: shit, wat moet ik nu doen?”
Stichting 155 probeert de drempel te verlagen. Ondernemers komen meestal binnen met een concrete vraag of een probleem waar ze zelf niet uitkomen. In die gesprekken kan blijken dat een financieel, organisatorisch of mentaal probleem samenhangt met eigenschappen die bij bijvoorbeeld ADHD, autisme of dyslexie horen. De hulplijn helpt ondernemers om terugkerende patronen te herkennen en te bespreken. „Voor diepere vragen kunnen we mensen doorsturen naar specialisten.”
Hulp begint vaak met herkennen en érkennen wat er gebeurt en welk effect dat heeft op het bedrijf en de medewerkers, vertelt Arko. Een coach, mentor, klankbord of sparringpartner kan vaak al helpen. Zo iemand kan tijdelijk meelopen en de ondernemer praktisch adviseren. „Vaak is dat eigenlijk al genoeg.”
Lees ook: Dyslectische Rutger (37) haalde een 1 op de basisschool, nu runt hij meerdere beddenwinkels
Bouw tegenkracht zelf in
Arko noemt neurodivergentie juist ook een kracht. „ADHD bijvoorbeeld is in zijn niet-destructieve vorm echt een superpower. Je ziet altijd nieuwe mogelijkheden, schudt een tegenslag van je af en gaat door.” Volgens hem brengt iedere vorm van neurodivergentie ook sterke kanten mee. Zo kunnen autistische mensen „soms bijna emotieloos tot heel intelligente analyses en oplossingen komen die anderen niet hebben”. Over dyslexie zegt hij: „Daar worstelen veel mensen mee, maar er ligt altijd een talent onder.”
De problemen ontstaan vooral wanneer ondernemers hun eigen tempo en manier van werken ook van anderen verwachten. Arko adviseert ondernemers bewust andere kwaliteiten om zich heen te verzamelen: laat iemand anders de administratie bewaken, geef een rustige manager verantwoordelijkheid, maak afspraken over berichten buiten werktijd, en geef medewerkers die langer nadenken daadwerkelijk tijd om te antwoorden. „Iemand met autisme heeft soms zes of zeven seconden nodig voordat hij iets zegt. Iemand met ADHD is na anderhalve seconde zijn geduld al kwijt en vult het antwoord in. Dan hoor je nooit wat die ander te melden heeft.”
“Verwacht niet van iedereen dat die hetzelfde is als jij”
Arko van Brakel
Omgaan met neurodivergentie
Ook kleine gedragsaanpassingen helpen. Arko van Brakel zelf sport vaak voor een belangrijk gesprek, let op zijn ademhaling en voert gesprekken graag lopend. Vergaderingen vragen om een simpele regel: luister langer dan je praat. „Je hoofd heeft twee oren en één mond. Gebruik die in die verhouding.”
Erkenning betekent voor Arko meer dan een diagnose accepteren. Het betekent ook de kracht eronder zien én verantwoordelijkheid nemen voor de nadelen. „Iedere eigenschap heeft nadelen. Lady Gaga zei het mooi: als je geen schaduw hebt, sta je niet in het licht”, zegt Arko. Dat vraagt ook om oog voor de mensen om je heen „Verwacht niet van iedereen dat die hetzelfde is als jij. Je hebt hun andere talenten nodig om succesvol te zijn.”
Lees ook: Dankzij haar eigen ongemakken vond Eva (29) de ultieme vrijheid: ‘ADHD is gewoon een superpower’
