De AI-race is in volle hevigheid losgebarsten. Vrijwel iedere week verschijnen nieuwe modellen, tools en toepassingen. Ondernemers worden opgejaagd door succesverhalen, investeringen en de angst om achter te blijven. Tegelijk laat onderzoek van het CBS zien dat bijna de helft van de werkenden verwacht dat AI impact heeft op hun baan. Volgens recente berichtgeving speelt AI inmiddels zelfs mee in de keuze voor een werkgever, ook bij het mkb.
Lees ook: Vrienden Michael en Maurice draaien megacampagnes met z’n tweeën: ‘Dankzij AI doen we het werk van 20 man’
AI scheidt nu al het kaf van het koren
Toch blijkt het voor veel bedrijven lastig om hun manier van werken echt aan te passen. Uit het meest recente State of AI-onderzoek van McKinsey blijkt dat veel bedrijven inmiddels AI-tools gebruiken en pilots draaien, maar dat slechts zes procent ook daadwerkelijk processen, verantwoordelijkheden en besluitvorming opnieuw heeft ingericht rond AI.
Dat is opmerkelijk, want juist daar ligt de kern van de transitie. AI verandert niet alleen wat werk is, maar ook hoe organisaties functioneren. Veel bedrijven proberen AI toe te voegen aan een structuur die daar eigenlijk niet voor gebouwd is. In veel mkb-bedrijven lopen medewerkers voorop in het gebruik van AI, terwijl de organisatie zelf nog niet is ingericht op de veranderingen die daaruit voortkomen.
Teams bewegen sneller dan de organisatie
Bij All Your BI merken we dat de klassieke manier van organiseren steeds vaker wringt zodra teams met AI gaan werken. Medewerkers ontdekken zelf nieuwe toepassingen, terwijl ondernemers en leidinggevenden nog zoeken naar hoe AI past binnen de dagelijkse praktijk van het bedrijf. Daardoor ontstaat een gat tussen wat technisch mogelijk is en wat organisaties daadwerkelijk kunnen doorvoeren. Wij werken daarom met verantwoordelijkheden dichter bij de medewerkers zelf, zodat signalen vanuit klanten en de werkvloer sneller terugkomen en nieuwe toepassingen sneller getest kunnen worden.
Vrijwel ieder mkb-bedrijf, van havenbedrijf tot bakker, experimenteert inmiddels met AI. De impact verschilt sterk per sector en onderdeel van het bedrijf. Voor een retailer zit die impact misschien vooral in marketing en klantcontact, terwijl een bakker eerder kijkt naar personeelsplanning, voorraadbeheer of experimenteert met recepten of seizoensaanbod. Veel mkb’ers maken hierbij dezelfde fout: ze beginnen bij de tooling zonder eerst te begrijpen waar AI impact maakt op hun bedrijf. Pas wanneer duidelijk is waar die toegevoegde waarde ontstaat, kun je bepalen welke rol AI binnen het bedrijf moet spelen.
Lees ook: Waarom ‘ga maar met AI aan de slag’ zelden rendement oplevert en de 3 sporen die wél werken
AI verkort de houdbaarheid van voorsprong
AI verandert het speelveld aan twee kanten. Huidige kunstmatige intelligentie maakt het eenvoudiger om kennis en methodes te kopiëren, waardoor voordelen zoals een efficiënte werkwijze, specialistische kennis of slimme processen minder lang onderscheidend zijn dan voorheen. Tegelijk kunnen concurrenten sneller aansluiten omdat toegang tot kennis, analyses en geavanceerde tooling steeds toegankelijker wordt. Dat maakt het belangrijker om scherp te hebben welke voorsprong echt moeilijk te kopiëren is en welke onderdelen van het bedrijf extra bescherming verdienen.
Voor de een zit die voorsprong in unieke data of specialistische kennis, voor de ander in een sterke lokale reputatie, vaste klantenkring of een product dat niet eenvoudig te kopiëren is. Mkb’ers die deze voorsprong onvoldoende kunnen beschermen, moeten sneller leren, aanpassen en uitvoeren dan hun concurrenten. Daar is een organisatiestructuur voor nodig die snel besluiten kan nemen en nieuwe technologie direct kan vertalen naar de praktijk.
Durf te kiezen
AI dwingt ondernemers na te denken over de toekomst van hun sector. Veel mkb’ers blijven hangen in experimenteren of losse pilots, terwijl de grootste voorsprong ontstaat bij bedrijven die vroeg bepalen waar hun markt naartoe beweegt en welke rol zij daarin willen spelen. Bedrijven die daar helder over durven kiezen, bouwen een voorsprong op die later moeilijk in te halen is. Dat zie je terug bij Adyen, dat investeert in het automatiseren van koopbeslissingen en daarmee inspeelt op een retailsector waarin AI-agents zelfstandig producten selecteren en betalingen uitvoeren namens consumenten.
Dezelfde vraag speelt op kleinere schaal bij retailers, horecabedrijven en ambachtelijke ondernemers. Een bakker die AI inzet om vraag en voorraad beter te voorspellen of een retailer die klantvragen deels automatiseert, maakt vandaag keuzes die bepalen hoe concurrerend het bedrijf over enkele maanden nog is. Vooral voor mkb-bedrijven in asset-heavy sectoren, zoals de haven of de bouw, zorgen lange investeringscycli, fysieke infrastructuur en lagere digitale adoptie voor extra vertraging.
AI maakt het makkelijker om bestaande voorsprongen in te halen. Daarom wordt het voor ondernemers steeds belangrijker om te weten waar hun onderscheidend vermogen zit en hoe zij dat beschermen. Lukt dat niet, dan blijft er maar één optie over: sneller leren, sneller aanpassen en sneller uitvoeren dan de concurrentie. Dat vraagt om een bedrijf waarin mensen, processen en besluitvorming zijn ingericht op verandering, zodat nieuwe ontwikkelingen snel kunnen worden omgezet in actie.
Martijn Wassink
Martijn is cco en medeoprichter van All Your BI, een data intelligence partner die onder meer containerterminals, maritieme operators en de logistieke industrie helpt betere beslissingen te nemen met data. Eerder bouwde hij mee aan de groei van Greyt, dat ondernemingen ondersteunt met strategische CFO-capaciteit.
Hij adviseert bedrijven vanuit zijn ervaring op het snijvlak van data, finance en bedrijfsvoering over hoe zij zich kunnen aanpassen aan een markt waarin technologie en AI steeds sneller veranderen. Hij is ervan overtuigd dat concurrentievoordelen door AI steeds korter houdbaar worden en dat aanpassingsvermogen daarmee een van de belangrijkste concurrentiefactoren wordt.
