15.000 ondernemers wachten op stroom, op dit bedrijventerrein gloort hoop: ‘Kan gigantische doorbraak zijn’

Wie een snelle blik werpt op de netcapaciteitskaart van Nederland, ziet één kleur: rood. Bijna nergens is nog plek op het stroomnet. Maar in Arnhem, dé elektriciteitsstad van Nederland, wordt op het Cleantech Park druk gezocht naar manieren om ruimte op dat net te creëren. Tussen robuuste, voormalige fabriekshallen werken organisaties aan oplossingen die het bestaande elektriciteitsnet slimmer benutten.

Een van die partijen is het Nationaal Expertisecentrum Netcongestie, waar Fennet van de Wetering sinds juni 2025 directeur is. Het centrum is een initiatief van de provincie Gelderland, netbeheerder TenneT, Alliander, De HAN University of Applied Sciences, VNO-NCW, ontwikkelingsmaatschappij OostNL en innovatiehub Connectr.

Toen Van de Wetering de vacature ‘kwartiermaker Nationaal Expertisecentrum Netcongestie’ zag, reageerde ze eerst verbaasd: „Waarom is dit nodig? Er zijn al zoveel mensen bezig met netcongestie.”

Lees ook: Terwijl duizenden bedrijven op stroom wachten, heeft dit bedrijventerrein dé oplossing: ‘E-hub begin je om te overleven’

Er zijn nog 14.999 wachtenden voor u

Het antwoord vond ze snel. „We doen met elkaar nog iets niet goed genoeg, want er staan wel 14.000 bedrijven (ondertussen zijn het er 15.000, red.) op de wachtlijst.” Dat is volgens Van de Wetering wrang, omdat er in Nederland op papier al veel gebeurt. Die focus op toekomstige netverzwaring is goed, maar voor het mkb zijn de meeste plannen veel te veel gericht op de lange termijn. Bedrijven hebben nu toepasbare oplossingen nodig, stelt Van de Wetering. Bedrijven lopen vast in hun primaire proces, kunnen niet groeien of verduurzamen en schuiven investeringen vooruit. „Voor veel mkb’ers gaat het niet om plannen voor 2035, maar om vandaag en morgen.”

Van probleem naar perspectief: ruimte op het net

Er moet volgens Van de Wetering meer worden gekeken naar welke ruimte er nog op het net kan worden gecreëerd voor bedrijven. Die ruimte zit niet alleen in nieuwe kabels en transformatorstations, maar ook in slimmer gebruik van wat er al is. „Samenwerken aan ruimte op het net, met slimme oplossingen voor bedrijven, dat is waarvoor wij het doen.”

Vaak krijgt Van de Wetering de vraag waarom het centrum er is, naast bijvoorbeeld het Landelijk Actieprogramma Netcongestie. „De focus ligt daar vooral op verzwaring en uitbreiding van de netten en dat is pas over tien jaar klaar.” Daarom richt het expertisecentrum zich nadrukkelijk op oplossingen die nu toepasbaar zijn. „Wij vliegen alles aan vanuit de bedrijven, waarbij we samenwerken aan oplossingen met bedrijven, netbeheerders, overheden en kennisinstellingen. We werken regionaal en vraaggestuurd.”

Lees ook: Experts waarschuwen ondernemers bij dreigende aansluitstop vol stroomnet: ‘Grijp niet direct naar aggregaat’

Geen nieuw loket, maar een verbinder

Van de Wetering benadrukt vooral wat het expertisecentrum allemaal níét doet. „Het is bizar hoeveel loketten er zijn. Wij doen alleen dingen die er nog niet zijn.” De rol van het centrum zit in verbinden en versnellen. „We brengen alle inzichten samen”, legt ze uit. „En als het vastloopt, kunnen we het bestuurlijk agenderen.”

„Sommige vraagstukken zijn zo complex dat bedrijven vastlopen. Daar begint ons werk.” Die vragen komen rechtstreeks vanuit het mkb. Tot nu toe zijn 45 complexe vragen opgehaald. In 2025 zijn vijf casussen uitgewerkt en in 2026 lopen er al drie nieuwe.

De aanpak is steeds hetzelfde. „Je begint met de vraag of een oplossing van een bedrijf en kijkt: wat is de impact, wat is de urgentie en kunnen we dit opschalen naar een brede groep bedrijven?” Dat gebeurt aan experttafels met partijen als ondernemersorganisatie VNO-NCW, maar ook overheden, netbeheerders en kennisinstellingen werken mee. „Vervolgens ga je kijken hoe je het kunt standaardiseren en implementeren, zodat meer bedrijven ervan kunnen profiteren.”

Wat zijn de oplossingen?

Een van de concreetste oplossingen is de congestieset in Flevoland, Gelderland en Utrecht, die in één keer 10 procent ruimte op het elektriciteitsnet creëert. „We willen een gasturbine terugplaatsen op dit terrein”, zegt Van de Wetering. Die wordt ingezet om pieken op het elektriciteitsnet op te vangen, vooral in de winter. Tegelijkertijd wordt op dezelfde locatie getest welke duurzame alternatieven op termijn het gas kunnen vervangen. Dat wringt met duurzaamheidsambities, erkent ze. „Enerzijds denk je: we gaan weer gas gebruiken. Aan de andere kant is dit nu nodig om bedrijven te helpen.” Volgens Van de Wetering kan de set al rond 2027 operationeel zijn en vervolgens als standaardoplossing ook in andere regio’s van Nederland worden toegepast.

Ook oplossingen die voor individuele bedrijven logisch lijken, kunnen het probleem ergens anders vergroten. Batterijopslag is daar een voorbeeld van. „Het congestiecentrum maakt met experts inzichtelijk wat een grote batterij doet voor het eigen bedrijf, wat het doet voor de balans op het net en wat de maatschappelijke effecten zijn. Daarnaast is batterij‑inzet voor bedrijven vaak complex door het ontbreken van standaarden en kennis. Behoefte bestaat aan basiskennis en standaardisatie om het traject van idee tot ingebruikname te versnellen. Het expertisecentrum helpt hierbij als onafhankelijke partij.”

Vergunningen als bottleneck

Vergunningen zijn regelmatig een grote bottleneck, zo ook voor het bedrijf Powercrumbs, dat zich eveneens op het Cleantech Park bevindt. Powercrumbs hergebruikt CO2 als brandstof op locaties zonder stroomaansluiting en vervangt zo dieselaggregaten. Deze oplossing helpt bij netcongestie en verlaagt de uitstoot, maar loopt veel vertraging op. „‘CO2-arm’ en ‘stikstofloos’ zijn begrippen die een vergunningverlener niet kent.” Daardoor schuift de start van elk project steeds op. „Het kost tijd om innovaties te vergunnen. Het is anders dan de standaard.”

Aan een experttafel brengt het Nationaal Expertisecentrum Netcongestie vergunningverleners, juristen en bedrijven samen om de vergunde situatie te standaardiseren, zodat Powercrumbs in het vervolg sneller aan het werk kan en ook andere innovaties sneller kunnen worden toegepast. „Als dat lukt, is het echt een gigantische doorbraak.”

Dit klinkt hoopgevend, maar Van de Wetering benadrukt dat geen van de vijf oplossingsrichtingen al is afgerond. „We zijn nog nergens bij die kennisdeling voor opschaling.” De casussen zitten in verschillende fases: van analyse en experttafels tot standaardisatie. „Normaal duurt dit jaren, wat we nu doen is al ontzettend snel.”

Innovatiecompetitie op netcongestiedag

Op 18 mei organiseert het Nationaal Expertisecentrum Netcongestie de Landelijke Netcongestiedag op het Cleantech Park in Arnhem, tijdens de Electricity Week. Die dag staat volledig in het teken van ‘leren van elkaar: van en voor bedrijven’: bedrijven die vastlopen op het stroomnet en bedrijven die daar oplossingen voor hebben.

De inzet van de dag is niet alleen zichtbaarheid, maar vooral versnelling. „We zorgen dat werkzame oplossingen worden opgeschaald”, zegt Van de Wetering. Die dag wordt ook de winnaar van de innovatiecompetitie bekendgemaakt. Deze competitie richt zich op ondernemers en bedrijven die een concrete bijdrage leveren aan oplossingen voor netcongestie en die hun ervaring en kennis willen delen met anderen. Tijdens de eerdere editie van de innovatiecompetitie kwam Powercrumbs als winnaar uit de bus.

Volgens Van de Wetering is die versnelling hard nodig. „Bedrijven kunnen niet wachten. Als je wil dat bedrijven kunnen blijven ondernemen en verduurzamen, dan moet je nú samenwerken om ruimte te maken op het net.” Daarom roept ze bedrijven op zich te melden: „Het is een verhaal van en voor bedrijven. Doe mee, laat zien wat werkt.”