Nieuws Retail

Brabantse lefgozers Jumbo hijgen in de nek van grootmacht Albert Heijn

Albert Heijn is nog altijd de onbetwiste nummer één, maar voelt de hete adem van Jumbo in de nek. Het Brabantse familiebedrijf opent tientallen winkels per jaar en kaapte en passant de deal met Hema voor de neus van AH weg. Moeten ze in Zaandam vrezen voor de sneltreinvaart waarmee Jumbo de supermarktwereld onveilig maakt of is de voorsprong van de marktleider niet meer in te halen?

Sanne Schelfaut | AD 19 november 2019

Jumbo albert heijn supermarkten strijd

© Beeld Mark Reijntjens

Het is zonder meer een gevoelige nederlaag voor Albert Heijn. Niet de Zaandamse grootgrutter, maar grote concurrent Jumbo gaat nauw samenwerken met de Hema. Bestek, beddengoed of pyjama's van het Hema-merk koop je straks ook in de ruim 650 Jumbo-winkels. Dat niet AH maar Jumbo deze slag om uitbreiding van het non food-assortiment heeft gewonnen, komt in supermarktland niet als een verrassing.

Retailexpert Rupert Parker Brady in het AD: ,,Het past in de lijn van het ondernemerschap van de familie Van Eerd. Niet treuzelen, meteen doorpakken. In het land der rijken kom je elkaar weleens tegen. Marcel Boekhoorn (miljardair en eigenaar Hema, red.) kent de Van Eerdjes, de lijnen zijn kort. Daarnaast is Wilco Jiskoot niet alleen commissaris bij Jumbo, maar ook bij Hema. Dat helpt ook.’’

Logger

Volgens Parker Brady werkt AH als onderdeel van multinational Ahold logger dan familiebedrijf Jumbo. ,,De afgeketste deal tussen Hema en AH is daar een mooi voorbeeld van. Die twee maakten begin dit jaar hun kruisbestuiving bekend, maar ruim een half jaar later was er nog niks gebeurd. Terwijl Hema juist haast heeft om meer omzet te draaien, het bedrijf zucht onder een schuldenlast van achthonderd miljoen euro en heeft geld nodig. AH nam de tijd, tijd die Hema niet heeft. Als vervolgens Jumbo voorbij komt met een nieuw voorstel, is de keuze snel gemaakt. AH is twee dagen voordat de deal naar buiten kwam, afgebeld.’’

Jumbo City

Jumbo gebruikt Hema niet alleen om het assortiment te verbreden, maar de verwachting is dat het concern ook een aantal kleinere Hema-filialen overneemt en verbouwt tot Jumbo City. Deze formule is de evenknie van AH To Go; kleinere stadswinkels op strategische locaties zoals stations en drukke winkelstraten.

''City is onze jongste formule, we hebben er nu zeven en willen op termijn doorgroeien naar circa honderd van deze winkels''

Ton van Veen, financieel topman Jumbo

Albert Heijn laat weten niet mee te willen werken aan dit artikel. ,,We willen graag een keer vertellen over onze visie op groei. Dat doen we alleen liever in een andere context.’’ Ton van Veen, financieel topman van Jumbo, vindt het nog te vroeg om verder in te gaan op de Hema-deal, maar geeft wel aan dat vol wordt ingezet op de uitbreiding van het aantal Jumbo City's. ,,City is onze jongste formule, we hebben er nu zeven en willen op termijn doorgroeien naar circa honderd van deze winkels. De bevolking groeit nog steeds en zeker in binnensteden is behoefte aan winkels waar je snel een broodje of een verse maaltijd kunt kopen. Met de verse producten van La Place hebben we ook echt wat te bieden.’’

Van Veen is niet bang dat de markt voor dit soort winkels snel verzadigt. ,,Er is zonder meer ruimte voor, ook al zijn er meerdere spelers actief. Het zorgt voor diversiteit in het aanbod en zo houden we elkaar scherp.’’

Bewondering

Dat AH en Jumbo elkaar scherp houden, is volgens retaildeskundige Erik Hemmes absoluut het geval. ,,Het zijn eigenlijk twee totaal verschillende bedrijven, maar ik denk dat ze in Zaandam best bewondering hebben voor de lefgozers uit Veghel. Want vergeet niet, toen Jumbo in 2009 de driehonderd winkels van Super de Boer overnam, waren ze kleiner dan de keten waar ze een bod op uitbrachten. Het is gedurfd, maar tot nu toe zijn alle overnames zoals C1000, La Place en een deel van Emté goed uitgepakt. Klanten waarderen de relatief lage prijs en service.’’

Innovatiekracht van AH

Aan de andere kant mogen we de innovatiekracht van AH volgens Hemmes niet onderschatten. ,,Met een marktaandeel van 35 procent mag AH van de kartelpolitie geen grote overnames meer doen, terwijl Jumbo die ruimte nog wel heeft. Je ziet dat Zaandam vooral inzet op innovatie. Winkels en distributiecentra worden in hoog tempo gemoderniseerd, ook lopen ze voorop met hun technologie om zonder kassa te betalen. Daarnaast wordt veel geïnvesteerd in verse producten. Ahold is een gezond bedrijf, ze hebben de schaalgrootte en het geld om te blijven investeren.’’

Om te blijven groeien, richt Jumbo zijn gele pijlen sinds kort net als concurrent AH op België. Vorige week opende de familie Van Eerd, ook pater familias Karel en echtgenote Kitty waren erbij, de eerste winkel in de Vlaamse gemeente Pelt. Het is volgens financieel topman Van Veen de bedoeling om bij onze zuiderburen in vijf jaar tijd honderd filialen te openen. ,,De omzet van de eerste week overtreft onze stoutste verwachtingen en ligt maar liefst 50 procent hoger dan we dachten. We zijn hier niet over één nacht ijs gegaan, de Belgische klant steekt anders in elkaar dan de Nederlandse. Als je die klant goed kent en in de watten legt, dan is er zeker ruimte voor groei.’’

Van Veen schudt nog wat ronkende cijfers uit zijn mouw. Jumbo stevent dit jaar af op een recordomzet van 8,5 miljard euro. ,,In 2021 bestaat ons bedrijf 100 jaar, ons streven is om dat jaar een omzet van 10 miljard te halen. Als de huidige groei doorzet, gaan we dat halen.’’

Doorn in het oog

Groei, groei groei. Het is Mari Martens, bestuurder bij FNV Handel een doorn in het oog. ,,Bij de supermarkten is er sprake van een enorme omzetdrift. Omzet maken tegen de laagste kosten, dat is het adagium. Voor grote jongens als AH, Jumbo, Lidl en Aldi is het van belang dat ze ook minimaal zo groot blijven. Hoe meer macht, hoe meer druk je kunt zetten bij de inkoop van producten. Boeren hebben echt een punt als ze zeggen dat ze worden uitgeknepen door de supermarkten.’’

''Het supermarktaanbod verschraalt snel , het is een keiharde wereld geworden waarbij alleen de allergrootsten overeind blijven''

Mari Martens, bestuurder FNV Handel

Volgens de vakbondsbestuurder is het voor kleinere spelers bijna geen doen om te overleven. In 2000 waren er nog bijna vijftig supermarktketens, negentien jaar later is dit aantal afgenomen tot twintig. Grote twee Jumbo en AH hebben samen zo'n 57 procent marktaandeel in handen.

,,Terwijl het aantal winkels zeker niet is gedaald, maar nog steeds groeit. Online winkelen wint zeker aan populariteit, maar we doen met z'n allen nog steeds graag boodschappen in een fysieke winkel. Maar het supermarktaanbod verschraalt snel , het is een keiharde wereld geworden waarbij alleen de allergrootsten overeind blijven. Het is dat de kleinere ketens via hun koepel De Unie gezamenlijk inkopen doen, anders was het helemaal een slagveld geworden.’’

Race naar beneden

De relatief lage prijzen hebben volgens Martens niet alleen gevolgen voor telers en kleine ondernemers, maar ook voor het personeel. ,,Kijk eens goed rond in een supermarkt, de gemiddelde leeftijd van de werknemers is erg laag. Hoe jonger, hoe minder loonkosten. Het aantal vaste contracten in zowel de winkels als de distributiecentra is fors gedaald ten opzichte van tien jaar geleden. Het is een race naar beneden, alles voor meer groei. Het zou beter zijn als er een gezonde mix van jong en oud zou zijn, zoals je dat ook in de Belgische supermarkten ziet. Daar is er nog wel de traditie van vaste arbeidsovereenkomsten, alhoewel ik me afvraag of ze dit systeem met de komst van AH en Jumbo in stand kunnen houden.’’