‘Zullen we anders gewoon een bedrijf beginnen?’ Ik denk dat ik die zin inmiddels vaker heb gehoord of uitgesproken dan verstandig is. En eerlijk gezegd: ik krijg er nog steeds vlinders van.
Ik heb inmiddels behoorlijk wat bedrijven en zelfs een paar stichtingen opgericht. Sommige werden een succes. Andere verdwenen geruisloos van het toneel. Een paar gingen spectaculair onderuit. Maar als je me vraagt welke fase ik het allermooist vind, hoef ik geen seconde na te denken.
De startupfase.
Die eerste maanden waarin werkelijk alles nog mogelijk lijkt. Waarin je nog geen klachten hebt. Geen boze klanten. Geen ingewikkelde HR-problemen. Geen eindeloze managementvergaderingen. Geen spreadsheets die belangrijker lijken dan de klanten.
Alleen een idee. Pure passie, de nerveuze, spannende energie die hoort bij iets heel nieuws. En een belachelijk groot geloof dat het gaat lukken.
Dat gevoel is misschien wel de puurste vorm van ondernemerschap die er bestaat. Je ziet een probleem waar anderen overheen kijken. Je gelooft dat het anders kan. Je tekent iets op een bierviltje, belt drie vrienden, bouwt een eerste versie en bent er heilig van overtuigd dat de wereld hierop zat te wachten.
Lees ook: Hartklachten en burn-out leerden Arko dat goede leiders bij personeelstekort beter lui en intelligent kunnen zijn
De enthousiaste gek met een goed idee
En het mooiste? Iedereen gunt het je. Vooral als je nog jong bent! Maar ook als je ouder bent, werkt de tomeloze start-upenergie als een magneet op mensen in je netwerk.
Je bent nog geen concurrent of bedreiging. Niemand is nog jaloers op je succes (geloof me: dat gebeurt ook!). Er is nog geen sleur, met slepende meetings waarin mensen zeuren over dingen die jij onbelangrijk vindt. Je bent nog gewoon die enthousiaste, visionaire gek met een goed idee. Dat is een heerlijke positie. Sterker nog: in die fase fantaseer je over problemen waar je later wakker van ligt.
‘Wat fantastisch als er straks honderd klanten tegelijk bestellen!’ Totdat dat daadwerkelijk gebeurt. En je ontdekt dat honderd klanten zonder slimme processen vooral honderd potentiële klachten zijn.
Toch zou ik die eerste fase voor geen goud willen missen. Ik ben erachter gekomen dat ik misschien wel meer starter ben dan bouwer. Nieuwe dingen bedenken geeft mij energie. Een categorie creëren waar nog niemand zit. Niet harder concurreren, maar slimmer werken: zorgen dat anderen met jóú willen concurreren, omdat je iets slims hebt bedacht.
Niet de beste viswinkel openen in de straat. Maar de eerste sushi-bezorgfiets beginnen. Dat is ondernemen op zijn mooist.
Van ondernemer naar manager
Juist daarom zie ik zoveel ondernemers langzaam leeglopen. Ze worden succesvol, hun bedrijf groeit. En ongemerkt veranderen ze van ondernemer in manager.
Hun agenda bestaat ineens uit functioneringsgesprekken, rapportages, compliance, begrotingen en vergaderingen. Allemaal noodzakelijk. Maar niet per se waar ze ooit verliefd op werden.
Dat is precies waar veel burn-outs beginnen. Niet omdat ondernemers te veel werken. Want als je goed in je vel zit en je doet wat je gaaf vindt, voelt werk bijna nooit als werk. Maar omdat ze te lang werk doen waar ze eigenlijk geen energie van krijgen. Misschien is de belangrijkste ondernemersvraag daarom niet:
‘Hoe laat ik mijn bedrijf groeien?’
Maar:
‘Hoe zorg ik dat ik zelf mag blijven doen waar ik goed in ben?’
Bouw iets dat zonder jou verder kan
Daar hoorde ooit een prachtige les bij, die ik nooit meer ben vergeten. Het verschil tussen een werker en een ondernemer is de exit.
Dat klinkt misschien hard. Maar er zit veel waarheid in. Als jouw bedrijf alleen kan bestaan zolang jij iedere dag alles doet, dan heb je misschien geen onderneming gebouwd. Dan heb je vooral een heel drukke baan gecreëerd.
Denk dus al op dag één na over de dag waarop je niet meer nodig bent. Niet omdat je wilt stoppen. Maar omdat je dan pas echt iets bouwt dat zelfstandig waarde heeft.
Lees ook: Joep Verbunt (Matt Sleeps) is ceo af: ‘Steeds als er een werknemer bij kwam, werd mijn werk minder leuk’
Een groeiend team verandert
Dat voorkomt ook een tweede valkuil waar bijna iedere startup vroeg of laat tegenaan loopt: het team. Of liever: de veranderingen die je team nodig heeft als je bedrijf groeit.
In het begin heb je pioniers nodig. Vaak generalisten. Mensen die vandaag de website bouwen, morgen dozen inpakken en overmorgen de telefoon opnemen. En tussendoor maken ze het koffieapparaat schoon en fungeren ze als helpdesk voor je klanten. Fantastische mensen.
Maar een groeiend bedrijf vraagt op een bepaald moment iets anders. Ik vergelijk een startup vaak met een ballon die steeds verder wordt opgeblazen. Net als een ballon die steeds verder wordt opgeblazen, groeit ook je organisatie in alle richtingen.
Omhoog, naar opzij, maar… dus ook naar beneden!
Sommige mensen laten zich als vanzelf omhoog drukken. Zij groeien mee naar leiderschap. Anderen blijven liever doen waar ze goed in zijn. En worden daar beter in: specialisten bewegen horizontaal in de ballon.
En weer anderen ontdekken dat de organisatie ineens specialisten nodig heeft die beter zijn in precies die onderdelen waar zij ooit alles deden. En ze hebben niet de leiderschapsskills om door te groeien. Dus worden ze naar beneden gedrukt. Dat doet soms pijn. Maar het is volkomen normaal. Sterker nog: de kans is groot dat je het bedrijf waarmee je begint, niet gaat afmaken met hetzelfde team.
En misschien zelfs niet met dezelfde directie. Dat is geen falen. Dat is groei. Als je dat vanaf het begin accepteert, kun je ook veel mooier afscheid nemen. Niet via de achterdeur. Maar over de rode loper. Met dankbaarheid en waardering voor wat iemand heeft opgebouwd. En ruimte voor een volgende fase.
Neem alleen risico’s die je kunt dragen
Nog een les die ik mezelf veel eerder had willen geven?
Neem alleen risico’s die je je kunt veroorloven. In de startupwereld wordt risico soms bijna verheerlijkt. Alsof je pas ondernemer bent wanneer je je huis hebt verkocht, je spaargeld hebt opgebrand en nog net niet onder een brug woont.
Onzin.
De beste ondernemers die ik ken nemen juist een affordable risk. Ze zetten in wat ze hebben. Niet wat ze niet hebben. Daardoor blijven ze vrij.
En misschien nog belangrijker: ze houden plezier. Want ondernemen zonder plezier is uiteindelijk gewoon hard werken. En hard werken alleen is zelden een goed businessmodel. Maar werk dat nooit voelt als werk is een van de hoogste vormen van succes, niet alleen voor ondernemers.
Blijf opnieuw verliefd worden
Misschien is dat uiteindelijk wel de grootste les die startups mij hebben geleerd.
Durf opnieuw verliefd te worden. Op een idee, op een kans of op een avontuur. Maar bouw vanaf het eerste moment een bedrijf dat ooit zonder jou verder kan.
Dan houd jij de ruimte om te ondernemen en te doen waar jij in uitblinkt. En meestal is dat niet manager zijn.
Want eerlijk is eerlijk… uiteindelijk is dát voor mij de essentie van ondernemen. Niet alleen bouwen aan een bedrijf. Maar zo lang mogelijk verliefd blijven op het moment waarop alles nog mogelijk is.
