Van de 126 door de Consumentenbond onderzochte producten van bekende merken als Appelsientje, Coolbest en DubbelFriss bleken er 74 te werken met vage claims als ‘Our goal is 100% sustainable fruit’ of ‘Onderweg naar 100% duurzaam’. Riedel heeft inmiddels beloofd de misleidende claims te verwijderen.
De Consumentenbond kijkt al enige tijd kritisch naar misleidende duurzaamheidsclaims in de supermarkt. In juni 2025 constateerde zij al grootschalige greenwashing bij Unilever. Maar wat is precies de rol van de Consumentenbond? Welke middelen hebben zij om greenwashing aan te pakken? En hoe verhoudt zich dat tot de Reclame Code Commissie en de Autoriteit Consument & Markt?
Lees ook: Corendon maakte eigen duurzame logo en werd teruggefloten: mag jij nog wel een blaadje gebruiken?
Wat is greenwashing juridisch gezien?
Greenwashing is een vorm van ‘oneerlijke handelspraktijken’ die verboden zijn door Europese regelgeving. Het gaat om misleidende claims over de duurzaamheid van producten of diensten. Denk aan vage termen als ‘milieuvriendelijk’, ‘groen’ of ‘duurzaam’ zonder dat daar bewijs voor is. Of beloftes over toekomstige doelen die nergens op gebaseerd zijn.
In Nederland houdt de Autoriteit Consument en Markt (ACM) toezicht om zulke praktijken te voorkomen. De ACM heeft echter niet de tijd en middelen om alle vormen van greenwashing aan te pakken. Daarom spelen ook andere partijen een belangrijke rol in de handhaving.
Als het gaat om misleiding van consumenten, kan de Consumentenbond de ACM een handje helpen
Welke rol speelt de Consumentenbond?
Als het gaat om misleiding van consumenten, kan de Consumentenbond de ACM een handje helpen. Ze hebben een samenwerking gesloten waarbij de Consumentenbond actief inbreuken op het consumentenrecht signaleert. Let op: de Consumentenbond kan zelf geen sancties opleggen. Ze kan alleen de ACM vragen dat te doen.
In de praktijk neemt de Consumentenbond meestal eerst contact op met een bedrijf als ze een overtreding constateren. Pas als de overtreding niet of onvoldoende wordt beëindigd, stapt ze naar de ACM. Dat was bijvoorbeeld het geval bij Unilever, die eerder dit jaar door de ACM is aangesproken op verzoek van de Consumentenbond. Het bedrijf gebruikte op honderden producten vage duurzaamheidsclaims die niet onderbouwd waren.
Lees ook: Dit bedrijf heeft ‘duurzame ambities’, maar stoot juist meer CO2 uit
En de Reclame Code Commissie?
Naast de ACM en de Consumentenbond kan greenwashing ook worden aangepakt via de Reclame Code Commissie (RCC). De RCC is onderdeel van Stichting Reclame Code, een zelfreguleringsorgaan opgericht door het bedrijfsleven, de media en consumentenorganisaties.
De RCC toetst aan de Nederlandse Reclame Code, waarin regels over reclame staan. In de kern: reclame mag niet misleidend zijn en niet in strijd met de waarheid. Er is een algemeen deel dat geldt voor alle reclame, en bijzondere delen voor specifieke soorten reclame. Zoals de Code voor Duurzaamheidsreclame, die specifiek ingaat op milieu- en duurzaamheidsclaims.
De RCC is geen overheidsinstantie en kan geen boetes opleggen
De procedure bij de RCC is laagdrempelig. Nagenoeg iedereen kan een klacht indienen die binnen enkele weken wordt behandeld. Dat is fijn, maar er is een belangrijke beperking: de RCC is geen overheidsinstantie en kan geen boetes opleggen. Het enige wat de RCC kan doen is een aanbeveling uitbrengen om de reclame-uiting aan te passen. Als de adverteerder het heel bont maakt, kan de uitspraak als ‘ALERT’ worden verspreid. En als de aanbeveling niet wordt opgevolgd, komt het bedrijf op een ‘non-compliant’ lijst te staan.
Lees ook: Unilever is ‘koning greenwashing’: zo maak jij als ondernemer niet dezelfde fout
Bij Riedel ging het al eerder mis
In 2022 tikte de RCC Riedel al eens op de vingers over de claim 'Our packs are 100% linked to plant-based materials' van CoolBest. Die belofte klopte niet: de verpakking bevat ook aluminium. Ook de alternatieve claim '95% plant-based materials' wees de RCC af.
In december 2025 heeft de Consumentenbond een uitgebreide inventarisatie gedaan en de onderzoeksgegevens gedeeld met de ACM. Ook de supermarkten Jumbo en Plus hebben inmiddels vage claims van Riedel-producten van hun websites verwijderd. Want ook supermarkten kunnen aansprakelijk zijn als zij misleidende claims van fabrikanten klakkeloos overnemen, zo ondervond de Jumbo al eerder bij een misleidende duurzaamheidsclaims over ‘klimaatneutrale melk’.
Zorg dat je duurzaamheidsclaims concreet, aantoonbaar en eerlijk zijn
De ACM kan wél boetes opleggen
Waar de RCC alleen een aanbeveling kan doen, kan de ACM wél een boete uitdelen of andere sancties opleggen. Dat is een lange, uitgebreide en intensieve procedure waarbij de ACM zorgvuldig afweegt of en hoe ze zal handhaven. Eerder trad de ACM al op tegen onder andere Vattenfall wegens misleidende duurzaamheidsclaims. En vergeet niet: H&M trof in 2022 een schikking met de ACM van maar liefst 500.000 euro voor greenwashing.
In alle gevallen kan aandacht van de Consumentenbond, RCC of ACM negatieve publiciteit opleveren. Soms tot en met het 8-uur journaal aan toe. Of er nu een boete is uitgedeeld door de ACM of ‘slechts’ een aanbeveling is gedaan door de RCC maakt dan weinig uit: de stempel ‘greenwashing’ is al uitgedeeld. Zulke schade kan een flinke impact hebben op je reputatie en omzet.
Lees ook: EU eens over uitbannen onterechte groene claims
Hoe voorkom jij een boete of negatieve publiciteit?
Wil jij dit voorkomen? Zorg dan dat je duurzaamheidsclaims concreet, aantoonbaar en eerlijk zijn. Vermijd vage termen als ‘onderweg naar duurzaam’ of ‘ons doel is 100% duurzaam’. Zulke claims wekken verwachtingen die je niet kunt waarmaken. Gebruik alleen claims die je met bewijs kunt onderbouwen.
Let ook op je verpakkingen en website. Controleer of alle duurzaamheidsclaims nog kloppen en of je ze kunt onderbouwen met concrete gegevens. Begin met het lezen van de ACM Leidraad Duurzaamheidsclaims, waar goede handvatten, tips en tricks in staan om misleiding te voorkomen. En twijfel je of een claim door de beugel kan? Laat je dan adviseren door een jurist. Zo kan je jezelf hopelijk de negatieve media-aandacht van Riedel besparen.
