1 op de 10 ondernemers zwaar in het rood: zzp’ers en mkb’ers gaan nog steeds gebukt onder hoge coronaschulden

Uit representatief onderzoek onder 3.000 ondernemers blijkt dat 10 procent van alle ondernemers in Nederland met zware financiële problemen te maken heeft. Bij 3 procent is de situatie dermate nijpend dat het voortbestaan van het bedrijf direct bedreigd wordt. De helft van de ondernemers met schulden ervaart deze als zwaar of zelfs fataal voor hun onderneming.

Hoewel grotere bedrijven vaker schulden hebben, voelen ze deze minder vaak als bedreigend. Zzp’ers en kleinere mkb’ers hebben relatief minder vaak schulden, maar bij hen wegen deze zo zwaar dat ze het bestaan van hun bedrijf direct bedreigen. Bij kleine mkb’ers is 17 procent zwaar getroffen, bij zzp’ers 8 procent.

Lees ook: De ene ondernemer krijgt coronaschuld kwijtgescholden, de ander niet: is er willekeur?

Coronaschulden verergeren acute gevallen

De rol van coronaschulden lijkt een grote rol te spelen bij de acute gevallen: hoe erger de lasten zijn, des te groter de rol van coronaschulden. Ondernemers die geconfronteerd worden met direct bedrijfsgevaar hebben in 43 procent van de gevallen coronagerelateerde financiële problemen en bij 84 procent vormen ze het grootste deel van de totale schuld. Bij veel ondernemers spelen coronaschulden nog een grote rol: een kwart van alle ondernemers met schulden heeft coronaschulden, en bij twee derde van hen gaat het om een groot tot volledig aandeel van de totale last.

Veel ondernemers noemen de lockdowns, doorlopende kosten in combinatie met wegvallende omzet of opdrachten en het verplicht moeten doorbetalen van personeel als oorzaken. ‘Door de zogenaamde steun, wat achteraf ineens terugbetaald moest worden. Als we dat niet hadden gehad, dan hadden we deze schuld niet gehad’, zegt een respondent.

Schulden eisen mentale en fysieke tol

De impact op het welzijn van ondernemers is groot. Zeven op de tien ondernemers met financiële problemen of zorgen daarover ervaren mentale en/of fysieke klachten. Stress (54 procent), piekeren (42 procent), vermoeidheid (35 procent) en slapeloosheid (31 procent) worden het vaakst genoemd.

Financiële druk leidt bovendien soms tot ongezonde copingstrategieën. Zo geeft 17 procent aan meer te roken, drinken of drugs te gebruiken dan normaal, en 7 procent gaat over tot risicovolle financiële stappen zoals gokken of handelen in cryptovaluta. Een respondent geeft als reden van zijn gedragsverandering: 'Omdat je dan op korte termijn even geen grote zorgen hebt, je kan weer een maandje vooruit.'

Lees ook: ‘Verslaving is een progressieve ziekte’: ondernemer Clemens wil taboe doorbreken met zijn boek ‘Functioneel naar de Klote’

Hulpsysteem schiet tekort

Ondanks de ernst van hun financiële situatie zoekt slechts een kwart van de ondernemers met zware lasten naar hulp. Ondernemers zonder betalingsproblemen weten bovendien vaak niet waar ze terechtkunnen als het misgaat; slechts 38 procent zegt dat wel te weten.

Bijna de helft van de ondernemers met schulden voelt zich verdwaald tussen de verschillende loketten. Het gebrek aan heldere informatie en de ervaren druk vormen belangrijke obstakels om ondersteuning te zoeken. Vooral steun bij coronaschulden wordt laag gewaardeerd: slechts 14 procent vindt deze adequaat.

Veel ondernemers klagen over onbereikbaarheid van instanties, star beleid en oplopende kosten en rente. ‘Er is geen enkele hulp. Je moet gewoon betalen en ook nog rente erover’, zegt een respondent over zijn schulden. En een ander zegt: ‘Er wordt geen duidelijke info gegeven over wat je al hebt betaald, hoeveel er nog open staat. Ook online niks te vinden.’