Ondanks groei blijven rendement en buffers bij mkb onder druk staan

Op papier groeit het mkb: bedrijven draaien meer omzet en houden operationeel meer over. Maar uiteindelijk levert die groei relatief minder winst op. Vooral kleinere bedrijven halen minder rendement uit hun investeringen. Tegelijkertijd slinken hun financiële buffers snel, blijkt uit de MKB-Scan 2026 van businesssoftware-aanbieder Teamleader, gebaseerd op een analyse van 17.500 Nederlandse bedrijven over de periode 2022–2024.

Financiële ademruimte neemt fors af

Bij microbedrijven daalt het rendement het sterkst en neemt ook de financiële ademruimte fors af. Zo is de direct beschikbare cash bij microbedrijven met 40 procent teruggelopen. „Deze cijfers laten zien dat groei een vertekend beeld kan geven,” zegt Sjoerd Göddeke, Chief Revenue Officer van Teamleader. „Zonder voldoende rendement en buffers wordt elk moment van economische tegenwind een risico, zeker voor kleinere bedrijven.”

Lees ook: Nieuw jaar, nieuw salaris? Waarom je te laat bent als werknemers nu om loonsverhoging moeten vragen

Schulden vaker noodzaak dan groeimiddel mkb

Hoewel schulden in alle mkb-categorieën voorkomen, laat vooral het microsegment een zorgelijk patroon zien. Schulden nemen toe terwijl rendement en liquiditeit afnemen. Dat wijst erop dat financiering steeds vaker wordt ingezet om lopende verplichtingen te dekken in plaats van om groei te ondersteunen.

„Schulden zijn niet het probleem op zich,” zegt Göddeke. „Het wordt zorgelijk wanneer bedrijven moeten lenen om het hoofd boven water te houden in plaats van om te investeren in groei. Dat zien we nu vooral bij microbedrijven gebeuren.”

Financiële druk verschilt sterk per sector

Niet alle sectoren kampen met dezelfde financiële kwetsbaarheid. Vastgoed, finance en verzekeringen en professionele dienstverlening hebben structureel weinig buffer en zijn sterk afhankelijk van doorlopende inkomsten, waardoor het vaak elke maand opnieuw balanceren is. Dit beeld geldt ook voor retail en horeca, waar beperkte marges en vaste kosten de financiële ruimte onder druk zetten.

Daartegenover staan sectoren als onderwijs en zorg, die profiteren van stabielere inkomstenstromen. Ook de bouw en industrie laten een stabieler financieel beeld zien door meer voorspelbaarheid in opdrachten en kasstromen. De sector waarin een bedrijf actief is, blijkt daarmee een belangrijke factor voor de financiële weerbaarheid.

Microbedrijven naderen kritieke fase

Op basis van de geanalyseerde trends waarschuwt Teamleader dat vooral microbedrijven bij ongewijzigd beleid richting een kritieke fase bewegen. De combinatie van dalend rendement, beperkte liquiditeit en stijgende schulden maakt deze groep kwetsbaar. Het kleinbedrijf heeft meer tijd, maar ook daar neemt de financiële ruimte af als er niet wordt bijgestuurd.

„De MKB-Scan laat zien dat herstel mogelijk is, maar alleen als ondernemers tijdig ingrijpen,” aldus Göddeke. „Inzicht in cijfers is geen luxe meer, maar een randvoorwaarde om gezond te blijven ondernemen.”

Lees ook: Ben en David krijgen groot deel van 600.000 euro aan coronaschuld kwijtgescholden

Vijf adviezen voor mkb-ondernemers:

1. 1

   Voor microbedrijven die hun liquiditeit zien verslechteren, is het raadzaam om sneller te factureren, actief te sturen op tijdige betalingen door klanten en vaste kosten kritisch te beperken om weer financiële ademruimte te creëren.

2. 2

   Voor mkb’ers die wel groei zien maar een dalend rendement ervaren, is het verstandig om investeringen strenger te toetsen op daadwerkelijk rendement en activiteiten die structureel weinig opleveren af te bouwen.

3. 3

   Voor alle mkb’ers is het raadzaam om liquiditeit, rendement en schulden niet sporadisch maar structureel te monitoren, zodat tijdig kan worden bijgestuurd voordat groei omslaat in kwetsbaarheid.

4. 4

   Voor bedrijven in retail, horeca en professionele dienstverlening, waar schulden en marges onder druk staan, is het aan te raden om de afhankelijkheid van financiering te verlagen door voorraden te optimaliseren, scherper in te kopen en te focussen op winstgevende productgroepen.

5. 5

   Voor bedrijven met oplopende overhead en dalende marges is het raadzaam om te investeren in automatisering en efficiëntere processen, zodat kosten dalen zonder dat de operationele druk verder toeneemt.