Nieuw jaar, nieuw salaris? ‘Gesprek over geld blijft voor veel werkgevers en werknemers taboe’

Van de werknemers in Nederland is 21 procent dit jaar van plan om loonsverhoging te vragen. Misschien nog wel opvallender: 34 procent van de werknemers is dat van plan níét te doen, zo blijkt uit cijfers van HR-dienstverlener SD Worx. Dan rijst de vraag: moet je er als ondernemer blij mee zijn wanneer werknemers niet om meer loon vragen of is het juist een goed teken als je personeel er wél om durft te vragen?

„Het gesprek over geld blijft voor veel werkgevers en werknemers een beetje taboe’’, zegt Roland Grootenboer, HR-expert en schrijver van het boek Het boek waarvan je baas niet wil dat je het leest. Je kunt het gesprek makkelijker maken door het niet alleen over geld te laten gaan. „Als mensen niet blij zijn met hun salaris, gaat dat vaak over waardering, erkenning en transparantie. Het is zelden puur omdat ze niet rond kunnen komen’’, zegt hij.

Lees ook: Waarom Upfront en Stëlz gen Z’ers wél elke dag naar kantoor krijgen: ‘Radicale transparantie werkt’

Wees proactief

Als jouw mensen bij jou moet aankloppen voor een gesprek over salaris, dan ben je eigenlijk al te laat, zegt Roland. Werkgevers moeten proactief handelen en zoveel mogelijk de regie houden. „Maar als werknemers zelf om loonsverhoging durven vragen, laat dat in ieder geval wel zien dat er een open cultuur heerst waarin je het gesprek hierover kunt voeren”, zegt Jildert Huitema, medeoprichter van HR-adviesbureau en sociale onderneming ImpactWork. „Het is nog vervelender als mensen er niet over beginnen en ineens ergens anders gaan werken omdat ze daar meer kunnen verdienen’’, stelt hij.

Onder andere het personeelstekort dwingt werkgevers om anders te kijken naar hoe ze hun mensen belonen en behouden. „Bij veel directeuren is ‘personeel’ van onderwerp 28 naar onderwerp één of twee geklommen.” Doe daarom als ondernemer of HR-medewerker niet alsof het bepalen van een salaris gebeurt in een black box. „Het gesprek begint bij uitleg geven over hoe salarissen tot stand komen. Nu voelt het voor veel werknemers nog als een black box waarin achter gesloten deuren wordt besloten wie wat krijgt. Dat lokt frustratie uit. Je wint veel door te laten zien welke factoren een rol spelen’’, zegt Roland.

Transparantie voorkomt scheve gezichten

En hoe houd je als ondernemer verder de regie over het salarisgesprek? „Zet één moment per jaar in de agenda, kondig aan wat er besproken wordt en bereid het gesprek inhoudelijk voor. Spreek van tevoren af of je de nadruk legt op targets, groei, vaardigheidsontwikkeling of andere prestaties. Zo wordt het een inhoudelijk gesprek met onderbouwde argumenten”, zegt Roland. Ondanks dat slecht nieuws brengen nooit leuk is, wordt het daardoor wel makkelijker. En je bent nog verder van huis als je een slecht functionerende medewerker ‘onterecht’ meer salaris geeft, stelt Jildert.

Transparantie is een woord dat vaak valt in gesprek met de experts. Jildert waarschuwt voor het risico van scheve verhoudingen. „Als je de één wél en de ander géén verhoging geeft zonder uitleg, creëer je spanning.’’ Hij pleit voor een helder beloningsbeleid, waarbij criteria zoals ervaring en prestaties worden meegenomen. „Radicale transparantie voorkomt dat alleen de brutalen de halve wereld krijgen en verkleint beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen.’’

Maar ook zorg je bij meer begrip bij je werknemers als je transparant bent over de financiële situatie van je bedrijf, zegt Roland. „Als je als kleine ondernemer twee mensen met een burn-out thuis hebt zitten, en daardoor bijna al je geld kwijt bent aan ziektekosten, dan snappen werknemers eerder waarom hun salarisverhoging minder hoog uitvalt.”

Jonge werknemer vraagt sneller salarisverhoging

Ondanks je proactiviteit zullen er altijd mensen zijn die meer salaris willen. Het valt Jildert op dat vooral jonge (ouders) sneller zelf om loonsverhoging komen vragen. „Zodra de kosten voor kinderopvang komen, merk je dat ze vaker aan het bureau staan. Drie dagen opvang kan al snel meer dan duizend euro per maand kosten. Dat zet druk op het gezinsbudget en motiveert hen om het gesprek aan te gaan. Niet alleen vanwege het geld, maar ook om erkenning voor hun inzet.’’

Daarnaast ziet Jildert dat jongere generaties over het algemeen makkelijker praten over hun inkomen, bijvoorbeeld met vrienden, en dat ze digitale hulpmiddelen inzetten om hun marktwaarde te bepalen. „Ze gebruiken ChatGPT of andere salarisvergelijkers om te checken wat iemand met hun ervaring gemiddeld verdient. Met zulke cijfers stappen ze beter onderbouwd een gesprek binnen dan vroeger.’’

Wil je als ondernemer 2026 met een goed voornemen starten, zorg dan dat je werknemers niet om salarisverhoging komen vragen, maar je dat moment voor bent. Door het onderwerp niet uit de weg te gaan, zelf het initiatief te nemen en duidelijk te zijn over hoe salarissen worden bepaald, creëer je rust en vertrouwen. Kijk daarbij verder dan alleen het prijskaartje: waardering, erkenning en oog voor persoonlijke situaties, van jonge ouders tot ambitieuze starters, maken het verschil. Een goed gesprek over salaris kost misschien tijd en geld, maar levert ook wat op zeggen de experts: loyale werknemers en een cultuur waarin mensen durven te praten.

Lees ook: Transparantie over salaris loont: ‘Door weinig openheid, groeit wantrouwen’