Maandag werd de grilligheid van de huidige markt opnieuw zichtbaar. De olieprijzen daalden met ongeveer 10 procent nadat de Amerikaanse president Donald Trump aangaf de aanvallen op Iraanse energiefaciliteiten de komende vijf dagen te pauzeren voor overleg. Eerder op de dag waren de prijzen juist nog opgelopen. Die snelle omslagen laten zien waar de onzekerheid nu vooral zit: minder in de beschikbaarheid van olie en gas, en meer in een prijs die meebeweegt met de wereldmarkt.
Dat is een duidelijk verschil met 2022, zegt emeritus-lector Energietransitie Martien Visser. „In 2022 hadden we in Europa te weinig capaciteit om vloeibaar gas te importeren. Dat is inmiddels veranderd. Daardoor kunnen we nu veel makkelijker gas van de wereldmarkt halen. Dat is echt een groot verschil met 2022.”
Als Aziatische landen elders gas gaan inkopen, dan concurreren ze met Europa. Dat drijft de prijzen hier op
Martien Visser emeritus-lector Energietransitie
Europa staat er dus technisch beter voor, maar diezelfde wereldmarkt maakt ons ook kwetsbaar voor prijsgevechten aan de andere kant van de oceaan. „Als Aziatische landen elders gas gaan inkopen, bijvoorbeeld in de VS, dan concurreren ze met Europa. Dat drijft de prijzen hier op”, aldus Visser.
Lees ook: Iran-conflict raakt Nederlandse ondernemers: ‘Wie volledig op gas draait met een variabel contract, is kwetsbaarder’
Gas en elektriciteitsproductie
Sinds de Russische invasie in Oekraïne is meer ingezet op verduurzaming, maar de energievoorziening leunt nog altijd grotendeels op dezelfde basis als vier jaar geleden. „We zijn wel iets groener geworden, maar in die paar jaar is er eigenlijk niet zo heel veel veranderd”, stelt Visser nuchter vast. „Er wordt nog steeds veel aardgas gebruikt, ook voor elektriciteitsproductie. Daardoor werken hogere gasprijzen ook door in de stroomprijzen.”
De daling in ons gasverbruik heeft daarbij een schaduwzijde die Visser de ‘oncomfortabele realiteit’ noemt: „Een deel van de lagere gasvraag komt ook doordat bedrijven zijn gestopt met produceren.”
Transportsector voelt de march-dip
Nergens tikt de geopolitieke onrust harder aan dan in de transportsector, waar de dieselprijs de grens van 2,60 euro per liter inmiddels is gepasseerd. Hier ontstaat scheefgroei: de kosten aan de pomp stijgen, terwijl de inkomsten achterblijven. Volgens Transport en Logistiek Nederland (TLN) moeten veel bedrijven die brandstofkosten eerst zelf voorschieten.
„De liquiditeitsdruk is aanzienlijk”, zegt een woordvoerder van TLN. „Ongeveer 80 procent van onze leden heeft een brandstofclausule, maar dat betekent wel dat je tot het volgende toetsmoment alles moet voorschieten.”
In een sector waar de marges al dun zijn, levert dat gauw problemen op. Volgens TLN is sneller schakelen verstandig: „Sommige leden hebben een maandelijks toetsmoment, maar wij adviseren naar een wekelijks toetsmoment te gaan in deze periode.”
Lees ook: ‘Hoop is geen strategie’: zo wapent mkb zich tegen grillige energieprijzen
Dubbele klap door vrachtwagenheffing
Bovenop de explosieve olieprijzen krijgt de sector op 1 juli ook nog te maken met de nieuwe vrachtwagenheffing. TLN ziet dat ondernemers zich grote zorgen maken over deze opeenstapeling van kosten. „De vrachtwagenheffing komt er sowieso. Wij zijn vooral heel erg bezig om de transportondernemers ervan op de hoogte te brengen dat zij met hun opdrachtgevers in gesprek moeten gaan. Want anders worden die kosten veel te hoog om te dragen voor alleen een transportondernemer.”
Hoewel de wereldmarkt en presidentiële besluiten buiten de macht van de individuele mkb’er liggen, kunnen ondernemers zelf nog iets doen. Vaste contracten bieden daarbij nog steeds rust, zolang ze nog lopen tenminste. Visser: „Zolang een bedrijf een vast contract heeft, merkt het daar in principe weinig van. Die prijs ligt vast. Energiebedrijven kunnen daar niet zomaar onderuit. Als zij voor een vaste prijs verkopen, hebben ze zelf ook voor een vaste prijs ingekocht.”
5 manieren om brandstofkosten te drukken
Volgens Transport en Logistiek Nederland (TLN) kunnen ondernemers met deze knoppen de impact van de crisis beperken:
• Verkort je toetsmoment: Stap over van een maandelijkse naar een wekelijkse brandstofclausule om je cashflow (liquiditeit) te beschermen.
• Verlaag de snelheid: Een daling van 90 naar 80 km/u levert direct een brandstofbesparing op van 6 tot 8 procent.
• Investeer in rijstijl: Door training van chauffeurs (economisch rijden) kan op vlootniveau 1 tot 4 procent brandstof worden bespaard.
• Check de techniek: Juiste bandenspanning en tijdig onderhoud voorkomen onnodig extra verbruik.
• Optimaliseer met data: Kijk kritisch naar planning en kilometers. Minder leegrijden en slimmer combineren is in deze markt geen luxe, maar bittere noodzaak.
Voor de transporteurs zit de winst in de details: snelheid en data. „Een verlaging van snelheid van 90 naar 80 km per uur kan het brandstofverbruik met 6 tot 8 procent verlagen”, aldus TLN. Wie zijn ritten nu niet strak plant, rijdt z’n kosten er niet uit. „Je ziet inderdaad wel in deze periode dat dat wel extra belangrijk wordt om daar ook naar te kijken.”
Lees ook: Ondernemer Mo bouwt in Nederland aan drankmerk: ‘Wat in Iran gebeurt raakt me, in mijn business hou ik afstand’
