De moeilijkheid zit niet in het opmerken van één los signaal, maar in het verband ertussen. Een inlog hier, een download daar, een waarschuwing uit weer een ander systeem: pas als je ze bij elkaar legt, wordt zichtbaar of er echt iets speelt. Dat samenbrengen is het eigenlijke werk. En overslaan kan niet, want net die gemiste melding is degene die telt.
Arjan Benschop
Ondernemer en cybersecurityspecialist
Arjan is oprichter van HOB ICT Security, cybersecurityspecialist voor het mkb. Met bijna vijftien jaar ervaring in digitale beveiliging weet hij als geen ander dat het mkb een geliefd doelwit is voor hackers, ook al haal je dat zelden uit het nieuws. Als ondernemer en specialist spreekt hij de taal van de mkb’er en maakt hij cybersecurity concreet en toegankelijk.
De meeste aanvallen zijn doodgewoon
Zodra er een melding doorheen komt die verdacht oogt, neemt een security engineer het over. Die beoordeelt of er echt iets speelt of dat het een loos alarm is en belt zo nodig de klant: ben jij dit zelf, log je echt in vanuit Italië? Blijkt dat niet te kloppen, dan schalen we op naar een incident en grijpen we in.
Wat daarbij opvalt: de meeste echte meldingen zijn geen geavanceerde inbraken. Iemand klikt op een phishinglink, een inlog klopt niet, of er is software die niemand heeft geïnstalleerd. Dat is geruststellend, want het betekent dat de meeste aanvallen te herkennen en te stoppen zijn voordat ze schade aanrichten, zolang iemand op tijd oplet.
“Vult iemand zijn gegevens in op een neppagina, dan is een aanvaller binnen enkele minuten binnen”
Het verraderlijke is het tempo. Vult iemand zijn gegevens in op een neppagina, dan is een aanvaller binnen enkele minuten binnen. Maar wie er eenmaal in zit, slaat zelden meteen toe. Bij die inlog uit Zuid-Duitsland bleek de indringer er al maanden te zitten, niet om snel buit te maken, maar om mee te lezen, het bedrijf in kaart te brengen en vanuit een gekaapte mailbox klanten en leveranciers te benaderen. Hoe eerder zo’n indringer wordt opgemerkt, hoe kleiner de schade.
Lees ook: Nieuwe cyberwet in werking: ‘Boetes oplopend tot 10 miljoen euro’ dreigen voor mkb’ers
Iedereen is groot genoeg om gehackt te worden
Wie lang genoeg in de meldkamer zit, ziet patronen. Aanvallers slaan het liefst toe als de aandacht ergens anders is: net voor een lang weekend, rond de kerst, in de vakantie. Zo’n moment oogt onschuldig. Vrijdagmiddag, het halve kantoor is al weg, en bij de financiële afdeling komt een mailtje van de directeur: of dit ene factuurtje nog even betaald kan worden voordat de boeken dichtgaan. Haastig, kort, met de juiste toon, precies wanneer niemand even navraagt of het klopt. De zwakke plek zit zelden in de techniek, maar in de drukte en de routine van een gewone werkdag.
Veel ondernemers denken dat dit hun niet overkomt, omdat hun bedrijf te klein zou zijn om interessant te zijn. Dat beeld klopt niet. De eerste aanvallen zijn vrijwel altijd geautomatiseerd, afgevuurd op miljoenen adressen tegelijk, zonder selectie op omvang. En je bent juist interessant als opstapje, precies wat we bij die inlog uit Zuid-Duitsland zagen: het gekaapte bedrijf was niet het doel, maar de route naar een grotere klant verderop in de keten. Je wordt geen doelwit door je omvang, maar door je plek in die keten. Beveiliging is dus ook iets wat je je klanten en leveranciers verschuldigd bent, en steeds vaker iets waar zij je op zullen bevragen.
Net zo gewoon als je boekhouding
Het werk in een digitale meldkamer wordt er niet minder op. Steeds meer apparaten hangen aan het netwerk en elke nieuwe tool of koppeling vergroot het oppervlak dat je moet beschermen. Aanvallen worden intensiever, mede doordat aanvallers AI inzetten. Phishingmails zonder taalfouten en nepstemmen aan de telefoon die een collega of leverancier nabootsen, komen steeds vaker voor.
“Digitale veiligheid hoort thuis waar de rest van je bedrijfsvoering zit: bij de dingen die je op orde hebt”
Daarom hoort digitale veiligheid thuis waar de rest van je bedrijfsvoering zit: bij de dingen die je op orde hebt, zoals je boekhouding of je verzekeringen. Je hoeft er geen expert in te worden, je moet alleen weten dat er wordt meegekeken en dat iemand op tijd aan de bel trekt voordat een melding een incident wordt.
Wat kun je zelf doen?
Een deel van de basis is simpel te regelen. Denk aan sterke wachtwoorden en multifactor-authenticatie, software en systemen up-to-date houden, regelmatig back-ups maken en medewerkers trainen om phishing te herkennen. Menselijke fouten zijn nog altijd een belangrijke oorzaak van succesvolle aanvallen.
Reken er daarnaast op dat het je ooit overkomt. Het is een kwestie van tijd. Leg daarom vooraf vast wie welke stap zet bij een incident, test of back-ups snel terug te zetten zijn en zorg dat verdachte signalen niet pas na dagen worden opgemerkt. Hoe sneller een aanval wordt herkend, hoe kleiner de schade doorgaans blijft. Digitale weerbaarheid draait uiteindelijk vooral om hoe snel je een aanval detecteert, begrijpt en onder controle krijgt.
