Angelique Boot (53), directeur van Bouwbedrijf Boot in Breda, blijft opvallend nuchter. Ze staat al ruim twintig jaar aan het roer van het familiebedrijf, als vijfde generatie. Haar vader nam het bedrijf in 1985 over, zijzelf stapte begin jaren negentig in de zaak en nam die in 2006 officieel over. Tegenwoordig werken er ongeveer 35 mensen bij het bedrijf, dat zich toelegt op utiliteitsbouw – onder meer scholen en bedrijfsgebouwen – en op verbouw- en onderhoudswerk.
Hoewel de wereld momenteel vol onzekerheden zit, merkt de ondernemer dat de bouwsector anders reageert op alle ontwikkelingen dan bijvoorbeeld de detailhandel of horeca, zo meldt BN DeStem.
„De bouw reageert altijd met vertraging”, legt ze uit. „Als wij een aantal projecten in portefeuille hebben, kunnen we vaak nog anderhalf jaar doorbouwen. De echte gevolgen van een economische crisis voel je pas wanneer je weer nieuwe projecten moet binnenhalen.”
Lees ook: BOM koppelt bedrijfsleven aan Defensie: ‘Interessante klant, maar niet voor ongeduldige ondernemers’
‘Eventjes rustig aan allemaal’
Die dynamiek maakt dat internationale ontwikkelingen, zoals stijgende energieprijzen of geopolitieke spanningen, haar niet direct onrustig maken.
„Natuurlijk heeft het invloed. Maar ik maak me er niet zo heel druk om, omdat ik op heel veel dingen geen invloed heb. Leveranciers sturen vaak meteen brieven over toeslagen en prijsstijgingen. Maar ik denk dan: eventjes rustig aan allemaal. Ik heb met de meesten contracten. Als het echt extreem wordt, gaan we eerst met elkaar om tafel.”
Bijna geen enkel project start nog op de geplande datum
Angelique Boot
Voor Angelique ligt een groot deel van de uitdaging momenteel niet zozeer bij internationale ontwikkelingen, maar dichter bij huis: regels en vergunningen. „Bijna geen enkel project start nog op de geplande datum”, zegt ze. „Je staat klaar om te beginnen en dan blijkt er ineens een steenmarter te zitten of een vleermuis, of er wordt bezwaar gemaakt tegen de vergunning. Dan schuift een project zo maanden of soms zelfs jaren op.”
Dat kan flinke financiële gevolgen hebben. „Als een project drie of vier maanden opschuift, ontstaat er meteen een gat in je planning en je omzet. Dat is voor ons eigenlijk het grootste spanningsveld.”
De klap voor Angelique kwam later
De Brabantse weet hoe kwetsbaar de sector kan zijn. De zwaarste periode uit haar loopbaan beleefde ze tijdens de financiële crisis. Waar die crisis in andere sectoren rond 2008 begon, kwam de klap in de bouw pas enkele jaren later, toen lopende projecten waren afgerond.
„Voor ons was 2012 echt het dieptepunt”, zegt ze. „Er kwam ineens bijna geen nieuw werk meer binnen.” Het bedrijf moest reorganiseren en afscheid nemen van een derde van het personeel. Tegelijk ging een projectontwikkelaar failliet waarmee Angelique veel samenwerkte. „Dat was echt heel pittig. Dan moet je actie ondernemen om projecten veilig te stellen en beland je in een wereld van curatoren en advocaten.”
Liquiditeit is alles voor ondernemer
Toch heeft die periode haar ook gevormd. „Je leert vooral hoe belangrijk het is om je zaken goed vast te leggen en je financiële positie strak te bewaken. Liquiditeit (genoeg geld in de kas, red.) is alles in de bouw.”
Na zo’n periode denk je al snel: hoeveel erger kan het worden?
Angelique Boot
Het verklaart ook haar relativerende houding nu. „Na zo’n periode denk je al snel: hoeveel erger kan het worden? Op dat moment dacht ik echt: als de tijd weer goed is, ga ik ermee stoppen. Dit wil ik nooit meer meemaken. Maar dan gaat het weer goed en dan vind je bouwen weer het mooiste wat er is.”
Orderportefeuille Bouwbedrijf Boot goed gevuld
De orderportefeuille van Bouwbedrijf Boot is momenteel goed gevuld. Het bedrijf werkt veel voor scholen en bedrijven en doet daarnaast renovatie- en onderhoudswerk. Juist dat laatste wil Boot de komende jaren verder uitbreiden.
„Uit onderhoud en verbouw komt vaak weer nieuw werk voort”, zegt ze. „Bij bedrijven en particulieren bouw je een relatie op. Als ze tevreden zijn, bellen ze je bij een volgende klus weer.”
Scherper concurreren
Bij aanbestedingen van overheidsgebouwen zoals scholen, ligt dat anders. Daar moet Angelique telkens opnieuw concurreren. In economisch mindere tijden kan dat scherper worden. „Als het slechter gaat, schrijven ineens veel meer bedrijven in op dezelfde aanbestedingen. Dan zie je bedrijven die normaal nooit meedoen dan ineens wel inschrijven.”
Toch maakt ze zich daar niet direct zorgen over. „We hebben in de loop der jaren een goede reputatie opgebouwd. Daardoor komen we vaak voor projecten in aanmerking.”
Elke generatie is anders
Waar de sector wel mee worstelt, is personeel. Vooral vakmensen zijn schaars. „Veel ervaren mensen zijn de afgelopen jaren met vervroegd pensioen gegaan”, zegt Angelique Boot. „Dat vang je deels op door meer werk uit te besteden, maar het blijft lastig.”
Daarom investeert het bedrijf ook in opleiding. Via de BouwSchool Breda lopen regelmatig jonge leerlingen stage bij het bedrijf.
Elke generatie is anders. Daar kun je wel over mopperen, maar ook dat verander je niet
Angelique Boot
„Wij leiden ze heel vaak op, vanaf hun zestiende, dus je voedt ze ook een stukje op. De basis is simpel. Het begint met op tijd komen, telefoon in de zak houden en initiatief tonen. Vandaaruit ga je ze meenemen en het vak leren. En dan merk je al heel snel of de interesse er echt is. Zo ja, dan gaan we er ook echt meer tijd in investeren. Dus je maakt al best vroeg de selectie.”
Lees ook: Record bijna verbroken: vertrouwen consument keldert, koopbereidheid zeer laag
Blijf rustig onder druk
Hoewel generaties veranderen, probeert Angelique daar pragmatisch naar te kijken. „Elke generatie is anders. Daar kun je wel over mopperen, maar ook dat verander je niet. Je kunt beter kijken hoe je kunt inpassen.”
De jaren hebben haar geleerd rustig te blijven onder druk. „Door schade en schande word je wijzer,” zegt ze. „Je moet je eigen koers blijven volgen en je niet gek laten maken door alles wat er gebeurt.”
Voorlopig ziet ze de toekomst daarom met vertrouwen tegemoet. „We hebben het veel erger voor de kiezen gehad. Zolang we zorgen dat onze orderportefeuille op orde blijft en goed werk leveren, komt het wel goed.”
Dit artikel is geschreven door Ine Cup voor BN DeStem.
