Je hebt je eigen verwachtingen weer eens overtroffen vandaag op het werk. Tevreden ga je naar huis, waar je uitgeput op de bank ploft. Je hebt geen energie meer om te koken of op te ruimen, laat staan iets leuks te doen. Dat wordt weer een avondje Netflixen of scrollen. Die geplande afspraak met vrienden zeg je af en ook het potje tennis laat je dit weekend schieten. Je moet even opladen.
Herken je dit, en is dit al langer aan de gang? Dan zou je weleens in een functional freeze kunnen zitten, zoals onderzoeker Anne-Laure le Cunff het noemt. Professioneel gezien ben je succesvol, maar je persoonlijke leven staat stil. Taken die van je verwacht worden, voer je goed uit, maar je kunt geen energie steken in je eigen groei.
Lees ook: Waarom ondernemers niet stukgaan van hard werken, maar van de verkeerde soort stress
Hoe ontstaat een functional freeze?
Je weet vast dat we op stress reageren door te vechten (fight), te vluchten (flight) of te bevriezen (freeze). Dat bevriezen gebeurt als vechten of vluchten geen zin heeft, omdat je niet aan de situatie kunt ontsnappen. Werk is zo’n situatie, want er moet tenslotte brood op de plank komen. Mensen rekenen op je. Je hebt veel stress en bespaart zoveel mogelijk energie, zodat je net genoeg overhoudt voor je werk, waar je niet kunt wegblijven.
Er is nog een reden waarom je wel blijft werken: gemak. Je hersenen vinden het makkelijker om te functioneren wanneer er duidelijke structuur, verwachtingen en deadlines zijn. Op je werk is die structuur er, terwijl je voor zelfzorg helemaal zelf al die plannen moet maken. Het kost energie en wilskracht om te beslissen wat je wilt eten, iets gezonds te koken of een hobby te beoefenen. En die energie heb je niet meer.
De functional freeze is verraderlijk. Door steeds je eigen behoeftes achteraan te zetten, loop je langzaam leeg. Je zit gevangen, maar je bent je daar niet van bewust. En juist de activiteiten die je helpen om je energie aan te vullen, zoals spelen, experimenteren en reflecteren, voelen overweldigend voor je. Daar lijkt geen beginnen aan.
Hoe kom je uit de functional freeze?
Misschien denk je nu: oké, dit ben ik. Tijd om mijn leven om te gooien! Maar dat is precies de valkuil van mensen die in een functional freeze belanden: ze leggen zichzelf veel stress op, omdat ze alles perfect willen doen. Dat is niet de weg omhoog. Beter kun je kleine stapjes nemen, zodat je je batterij daadwerkelijk weer gaat opladen.
Ik zei net dat het fijn is als er structuur is om je aan vast te houden, dus ik zal mijn best doen om je die te geven. Met dit stappenplan hoop ik je op weg te helpen om uit je functional freeze te ontsnappen.
- 1
1. Bewustwording
Als deze blog iets bij je losmaakt, heb je de eerste stap al gezet. Je kunt nu verder kijken en een paar dagen bijhouden hoe je je voelt. Zet een wekker voor de ochtend, middag en avond, of vaker. Kijk na een week of je patronen kunt ontdekken. Waar loop je op leeg? - 2
Stop met oordelen
De kans is groot dat je een oordeel hebt over de dingen die je tegenkomt. Probeer dat los te laten en nieuwsgierig naar jezelf te kijken. Wat moet je allemaal van jezelf? Wat mag je niet van jezelf? Wat zit daarachter? - 3
Doe alsof je je eigen vriend bent
Als je beste vriend je vertelt dat hij van alles moet van zichzelf en daardoor niet aan leuke dingen toekomt, wat zou je dan tegen hem zeggen? Heeft hij toestemming om iets voor zichzelf te doen? - 4
Begin met iets kleins
Om je goed te voelen, moet je dingen doen die maken dat je je goed voelt. Zo simpel is het. Weet je niet wat dat is? Probeer dan gewoon wat dingen uit. No pressure. Een wandeling, meditatie, muziek maken, vrienden opzoeken, tekenen, koekjes bakken. You name it. Zie het als een experimentje. - 5
Beperk je werk
Stel duidelijke grenzen voor jezelf. Bijvoorbeeld: ik doe woensdag om half zes de laptop dicht, omdat ik om 18.00 uur een yogaklasje heb geboekt. Als er werk tussendoor komt, kan dat na de yoga.
Stress is niet erg, zolang je maar voldoende herstelt. Denk maar aan topsporters: na inspanning volgt ontspanning, anders krijgen ze blessures. Zelfzorg verdient net zo’n prominente plek in je agenda als je verplichtingen.
Lees ook: Energie raakt op, motivatie slinkt en creativiteit verdampt: waarom ondernemers hun mensen moeten begrenzen
