‘Verzuim is een veelkoppig monster, maar AI kan net de druppel zijn’
AI kan veel voor je onderneming betekenen, maar zorgt binnen veel bedrijven ook voor grote onrust. Dat blijkt uit het Randstad Employer Brand Research 2026. Van de ruim 13.000 Nederlandse werknemers die aan het onderzoek meededen, is 47 procent bang om door AI zijn of haar vrijheid en autonomie te verliezen.
Volgens Yolanda Tieleman, directeur Randstad RiseSmart, kun je als werkgever gelukkig wel iets aan dat gevoel doen: ‘Het begint bij duidelijkheid verschaffen.’
Hogere werkdruk
Tieleman: „Uit het REBR-onderzoek van dit jaar, dat de invloed van AI op het vertrouwen van medewerkers onderzocht, blijkt dat 31 procent van de ondervraagde werknemers geen inspraak heeft bij de introductie van AI op het werk. Daarnaast vindt 49 procent dat zijn of haar manager onvoldoende oog heeft voor vaardigheden buiten de vaste functie, en zegt 42 procent er alleen voor te staan bij de voorbereiding op de toekomst van het werk.”
Ze vervolgt: „Dat zijn serieuze cijfers. En ondertussen krijgen veel werknemers ook nog eens te maken met hogere werkdruk. Uit onderzoek gehouden door TNO* naar generatieve AI op de werkvloer, blijkt dat eenvoudige, routinematige taken steeds meer verdwijnen en het complexere werk voor de werknemers overblijft. Terwijl juist die ‘simpele’ taken eerder nog voor een adempauze zorgden.”
AI als de druppel
Zwaardere taken, minder vertrouwen in de toekomst: het klinkt als een cocktail voor mentale problemen. Toch is het volgens Tieleman te simpel om verzuim rechtstreeks aan AI toe te schrijven. „Verzuim is een veelkoppig monster. Vaak spelen er al meer dingen. Misschien zit iemand niet lekker op zijn plek of vraagt diegene zich af of het werk nog wel past. De veranderingen rondom AI kunnen dan wel net de druppel zijn.’
De vraag is: hoe voorkom je als werkgever dat je medewerkers vastlopen en uiteindelijk zelfs thuis komen te zitten? Volgens Tieleman begint dat bij weten wat er op de werkvloer speelt. „Je moet eerst signaleren. Wat heeft iemand nodig? Het gesprek aangaan is cruciaal. Voordat iemand uitvalt, maar ook wanneer iemand al ziek is.”
Ga op tijd in gesprek
Dat vraagt iets van werkgevers. Door grote teams hebben zij zelf niet altijd goed zicht op wat er bij individuele medewerkers speelt. „Vaak zijn er binnen een bedrijf meerdere leidinggevenden, maar goed zijn in je vak is niet hetzelfde als goed zijn in het begeleiden van mensen. Leidinggevenden moeten vanuit een bedrijf daarom de juiste ondersteuning krijgen om tijdig het gesprek aan te gaan.”
Tieleman vervolgt: „Verder zeg ik altijd: data is key. Je moet weten waar het verzuim zit en wat eronder ligt. Dat is niet alleen een probleem van HR, maar van de hele organisatie. Loopt het verzuim op een afdeling op, dan is het belangrijk te onderzoeken wat daar speelt. Verandert het werk door nieuwe technologie? Krijgen medewerkers genoeg tijd en begeleiding om daaraan te wennen? Of speelt er iets anders, bijvoorbeeld omdat iemand niet meer op zijn plek zit?”
Daarbij is het belangrijk om oog te houden voor verschillen tussen medewerkers. „De een omarmt nieuwe technologie bijvoorbeeld meteen, terwijl de ander meer uitleg of tijd nodig heeft.”
Bekijk het Randstad Employer Brand Research 2026 (REBR) hier.
Kijk naar skills
Naast signaleren en het gesprek aangaan met medewerkers, pleit Tieleman ervoor om verder te kijken dan alleen functietitels. „Je wil eigenlijk naar een skill-based aanpak, want als je afpelt naar skills, zie je vaak dat er talenten in de organisatie aanwezig zijn die je eerder nog helemaal niet benutte. Een functietitel geeft wel richting, maar vertelt niet alles over iemand. Anders gezegd: niet de functietitel is het startpunt, maar wat iemand in zijn functie, bij projecten én daarbuiten heeft opgebouwd aan skills.”
Die aanpak kan volgens Tieleman regelmatig verrassende inzichten geven: „Soms denken mensen dat ze maar één ding kunnen, terwijl er in hun werk allerlei vaardigheden zitten die ze ook in een andere rol kunnen gebruiken.”
Geef duidelijkheid
Kort samengevat: voor werkgevers komt het volgens Tieleman neer op het gesprek aangaan, een skill-based benadering en openheid. „Alle mensen willen duidelijkheid, daar zijn medewerkers geen uitzondering op, dus geef je werknemers die duidelijkheid. Vertel ze: ‘Dit is waarom we AI inzetten, zo gaat het je helpen en dit betekent het voor jouw werk.’ En als je iets nog niet precies weet, zeg dat dan ook. Transparantie is ontzettend belangrijk om het vertrouwen te winnen of terug te winnen.”
Hulp nodig bij het voorkomen en begeleiden van verzuim, het goede gesprek op de werkvloer en een skill-based kijk op talent? Randstad ondersteunt je daar graag bij.
Samen helpen we jouw organisatie vooruit met diepgaande branche- en organisatiekennis, innovatieve oplossingen, de grootste talentendatabase en internationale inzichten. Met Randstad als HR-partner ben jij altijd verzekerd van het juiste talent én de beste HR-oplossingen. Wij staan voor je klaar.
Meer weten over de invloed van AI op de werkvloer van morgen? Bekijk het onderzoek en lees meer op Randstad.nl. Partner for Talent.
