Eén op de vijf horecaondernemers maakt geen winst of zelfs verlies. Toch blijft Marijke Vuik, voorzitter van Koninklijke Horeca Nederland (KHN), positief. „Het grootste positieve punt van de horeca is dat we geen risico lopen vervangen te worden door online”, zegt ze op horecabeurs Horecava, die maandag van start is gegaan.
Er zijn ook zeker positieve aanknopingspunten, zegt Vuik. De omzet van de horeca groeide in 2024 en 2025 met 5 en 3,8 procent. Verschillen zijn er wel tussen de verschillende gelegenheden. Zo groeide de omzet van restaurants met 4,9 procent en die van hotels slechts met 2,4.
Van avond naar overdag
Het aantal horecalocaties is de afgelopen jaren relatief gelijk gebleven. Momenteel zijn er zo’n 43.606 gelegenheden in Nederland en dat aantal daalde met 278 locaties licht. Wel is er in vergelijking met 2020, het begin van de coronapandemie, een grote verschuiving te zien.
Het aantal cafés en discotheken daalde met 21,39 procent en ook het aantal restaurants en hotels nam af. Wat kwam daar dan voor in de plaats? Er is sprake van een duidelijke trendverschuiving. Er is sinds 2020 veel meer ‘snellere horeca’. Er zijn bijna 2.000 bezorg- en afhaallocaties bijgekomen en ook het aantal koffiebars steeg flink.
Gen Z leeft buiten de deur. Waar vroegere generaties meer in de avond uitgingen, zie je nu meer verspreiding over de dag
Marijke Vuik KHN
Voor de nieuwe generatie zijn de horecaconcepten meer verschoven van doordeweeks naar het weekend en naar overdag, legt Vuik uit. „Die gaan liever uitgebreid lunchen of ontbijten. Gen Z leeft buiten de deur. Waar vroegere generaties meer in de avond uitgingen, zie je nu meer verspreiding over de dag.” Dat zijn geen zorgwekkende verschuivingen, volgens Vuik.
Lees ook: Kabinet schrapt 218 regels: verlichting voor ondernemers na jaren regeldruk
Minder faillissementen, maar wel zorgen
Zorgwekkender is het percentage horecaondernemers dat geen winst of zelfs verlies maakt: 19 procent maakt geen winst of is zelfs verlieslijdend. En ondanks dat het aantal faillissementen in 2025 (289) iets lager ligt dan in 2024 (301), ziet Vuik een negatievere trend.
In het eerste kwartaal van 2025 waren er voor het eerst sinds jaren meer stoppende dan startende ondernemers. Daarbij komt dat 12 procent van de ondernemers aangeeft binnen een jaar te vrezen voor faillissement. De grootste redenen hiervoor zijn (corona)schulden, stijgende inkoopkosten en werkgeverslasten, maar ook inflatie en de energiecrisis, somt Vuik op. Elke situatie is anders, maar de stapeling van factoren maakt het zeer uitdagend voor de ondernemers.
Individueel bedrijfsadvies mogelijk
Vuik benadrukt dat er voor ondernemers in zwaar weer individueel bedrijfsadvies mogelijk is en dat ze als brancheorganisatie druk bezig zijn de lasten te verlichten. „Dat we momenteel focussen op regeldruk, komt vanwege het momentum in Den Haag, maar ook omdat het een van de grootste knelpunten is waar ondernemers mee te maken hebben.”
Over de samenwerking met Vincent Karremans, minister van Economische Zaken, is ze te spreken. In september kondigde hij aan voor deze zomer minimaal 500 regels te willen schrappen. De teller staat momenteel op 218. Het gaat volgens Vuik niet per se over specifieke regels, maar vooral de stapeling ervan zorgt voor veel administratieve lasten.
Het grote verschil de afgelopen jaren is dat ondernemers steeds meer slimme data gebruiken. Ook de klein mkb’ers is hier heel bewust mee bezig
Marijke Vuik Voorzitter KHN
Innovatie en data
Door te innoveren kunnen horecaondernemers efficiënter werken en daarmee de marges vergroten. Vuik breekt een lans voor het bewustzijn dat de afgelopen jaren is veranderd. Veel horecaondernemers zijn al aan het innoveren zonder dat ze het doorhebben. Vernieuwing zit niet alleen in grote investeringen, maar ook in praktische verbeteringen: van het gebruik van QR-codes tot het aanschaffen van snellere ovens of het slimmer inrichten van de routing in een zaak.
„Het grote verschil de afgelopen jaren is dat ondernemers steeds meer slimme data gebruiken. Ook het klein mkb is hier heel bewust mee bezig”, vervolgt Vuik. Data speelt hierin een cruciale rol. KHN wil daar zelf ook een belangrijke rol in gaan spelen.
Met een eigen data- en benchmarkplatform KHN-Kompas wil de brancheorganisatie ondernemers inzicht geven in hun eigen cijfers en hen de mogelijkheid bieden om te benchmarken. Dat helpt hen om hun processen te verbeteren en gerichter te investeren.
Rust en stabiliteit cruciaal
„Dat is een enorme stap waar heel veel ondernemers veel aan gaan hebben”. Met het Kompas wil KHN fungeren als kennisknooppunt, zodat leden beter kunnen inspelen op trends en klantbehoeften. Innovatie en datagedreven werken blijven daarbij de komende jaren belangrijke speerpunten, concludeert Vuik.
Met een dalende inflatie en een toenemende koopkracht kijkt de voorzitter optimistisch naar 2026. Rust en stabiliteit zullen daarbij wel cruciaal zijn om te bouwen aan een positieve toekomst voor horecaondernemers.
