Nieuws Actueel

Postdeal van de baan, waar ging het mis?

De overname van PostNL door het Belgische Bpost leek zo goed als rond, maar ketste uiteindelijk tóch af, schrijft het AD. Wat ging er fout en wat zijn de gevolgen?

David Bremmer 31 mei 2016

Postnlovername

Eén klein zinnetje tegen omroep RTBF ('Ik heb een scoop voor u') heeft het Belgische Parti Socialiste-kopstuk Jean-Pascal Labille in Vlaanderen meer bekendheid opgeleverd dan twee jaar ministerschap. Labille (55) is zeker voor heel Nederlandstalig België de gebeten hond achter de mislukte overname van PostNL.

In een striemend commentaar verwijt federaal minister van overheidsbedrijven Alexander De Croo zijn voorganger louter politieke intenties te hebben gehad. ,,Zijn enige bedoeling was om een staking te veroorzaken'', aldus De Croo. België is al dagen het toneel van wilde stakingen, die volgens nogal wat Vlaamse politici politiek zijn geïnspireerd en geen ander doel hebben dan de regering van liberaal premier Charles Michel ten val te brengen. Na het spoor moest dus ook de post plat. Labille wilde daaraan bijdragen door onrust te stoken.

Labille

Marc Tarabella, Europarlementariër en partijgenoot, gelooft er niets van dat Labille de overname doelbewust heeft laten ontploffen. ,,Hij is een serieus en intelligent man die het beste voorheeft met de economie.'' Labille komt uit een dorpje tegen de Franse grens.

Via het bedrijfsadviesbureau van de roemruchte, inmiddels overleden Luikse socialist Michel Daerden werkte hij zich omhoog in de Luikse PS. Begin 2013 maakte hij als minister van overheidsbedrijven zijn nationale debuut. Dat avontuur eindigde met het sneuvelen van de regering-Di Rupo.

Verhagen

Een 70 pagina's dik fusiedocument, vol gedetailleerde afspraken en voorwaarden lag al klaar, zei Bpost-topman Koen van Gerven. Alleen bleven de vakjes leeg waar hij en PostNL topvrouw Herna Verhagen hadden moeten tekenen.

Volgens betrokkenen rond de onderhandelingen bood Bpost ruim 5 euro per aandeel PostNL, een kleine anderhalve euro meer dan de koers voordat de al maanden durende besprekingen uitlekten. Het Nederlandse postbedrijf wordt daarmee op zo'n 2,26 miljard euro gewaardeerd. De overnamesom zou voor 30 procent in contanten worden betaald, de rest via aandelen. Bij een akkoord zou CEO Verhagen het veld ruimen.

Zo plotseling als de mogelijke overname vrijdag bekend werd, zo snel ging die als een nachtkaars uit. Na een weekend lang onderhandelen onder hoge druk ketste de overname zondagavond definitief af.

Bpost en PostNL weigeren met de vinger naar elkaar te wijzen voor het mislukken van de deal. Maar volgens Belgische media zijn de 'Ollanders' in de kramp geschoten door het voortijdig uitlekken van het nieuws. Het vertrouwen was daarmee in één klap weg. Beschuldigende vingers wijzen in België naar oud-minister Jean-Pascal Labille (zie kader), die het nieuws vrijdag liet uitlekken. ,,Ik weet niet wat hij met zijn uitspraken bedoelde, maar in zulke dossiers is grote discretie vereist," haalde Van Gerven uit in krant De Standaard. ,,Zijn uitlatingen waren totaal misplaatst."

Staatsbedrijf

Een van de grote complicaties rond de overname vormde volgens bronnen de rol van de Belgische overheid. Waar PostNL lang en breed geprivatiseerd is, blijft Bpost officieel een staatsbedrijf. De Belgische regering bezit nog steeds een meerderheidsbelang van ruim 50 procent in Bpost. Bij een overname zou België aandelen moeten verkopen.

Die betrokkenheid van de overheid ligt gevoelig in Nederland. Als angstscenario geldt de gang van zaken bij KLM: onder druk van de Franse regering en vakbonden worden al jaren noodzakelijke reorganisaties bij AirFrance geblokkeerd.

Dat argument weegt zwaarder nu PostNL zelf wel al jarenlang keihard aan het saneren is. Zo is een groot deel van de 11.000 voltijdpostbodes vervangen door parttimers. Momenteel vervallen op het hoofdkantoor eveneens veel banen. Nederland mag niet bloeden voor België.

Duidelijk is dat voor PostNL een juiste overnameprijs cruciaal was. Dit mede onder druk van aandeelhouders die al geruime tijd geen dividend ontvangen. ,,In onze visie staat het aandeel PostNL substantieel te laag'', zegt analist Marc Zwartsenburg van ING. ,,De postvolumes dalen minder hard, de forse reorganisaties werpen hun vruchten af en de problemen rond het pensioenfonds zijn grotendeels voorbij. PostNL begint weer cash te genereren, het uitbetalen van dividend is niet ver meer."

Governance

Een andere Nederlandse eis rond de overname betrof de governance. Ofwel: hoeveel invloed behoudt PostNL straks? De Belgen zijn weliswaar beduidend winstgevender, PostNL is de grotere partij met meer werknemers en een hogere omzet. Dat Bpost profijtelijker is, komt bovendien ook doordat het veel overheidsbescherming geniet. Zo houdt het tot 2020 het monopolie op het bezorgen van kranten en tijdschriften in België.

Wat ook de doorslag voor het afketsen gaf: uiteindelijk missen de directie van PostNL en de raad van commissarissen het vertrouwen dat een overname goed uitpakt voor PostNL. Vraag is of de deal definitief van de baan is. Jazeker, klinkt het vanuit België. ,,De onderhandelingen zijn permanent gestopt, het is gedaan'', laat Bpost weten. Tegelijk blijft de deur op een kier. ,,Never say never natuurlijk.'' Geheimzinnigheid bij PostNL voedt de speculaties dat het er misschien toch nog van komt. ,,Ik kan me voorstellen dat het nieuws van afgelopen dagen jullie heeft beziggehouden en dat jullie meer details willen horen'', schrijft topvrouw Herna Verhagen in een interne mail aan haar medewerkers. ,,Maar helaas kan ik niet meer zeggen en ik hoop dat jullie dit begrijpen."

Opheldering

Zwartsenberg van ING ziet mogelijkheden. ,,We zouden niet verbaasd zijn als dit niet het einde van het verhaal blijkt, zeker nu aandeelhouders opheldering willen'', schrijft de analist in een rapport. Een andere overnamekandidaat is daarbij ook mogelijk.

Een combi van Bpost en PostNL blijft echter het meest logisch. De pakketjestak van PostNL is veel succesvoller dan die van Bpost, bovendien concurreert PostNL in Vlaanderen met diezelfde pakketbezorging rechtstreeks met Bpost en binnenkort ook in Wallonië. Met een overname neemt Bpost zijn directe concurrent uit de markt. Tegelijk doen de Belgen het op de postmarkt veel beter dan PostNL. Die daalt bij onze zuiderburen jaarlijks de helft minder dan hier. Ook heeft Bpost veel cashgeld en is een overname goedkoop te financieren.