In zijn bestseller The Psychology of Money beschrijft Morgan Housel dat financiële beslissingen veel minder rationeel zijn dan we graag geloven. Mensen nemen beslissingen op basis van hun ervaringen, emoties en overtuigingen. De Amerikaanse financieel psycholoog Brad Klontz gaat nog een stap verder. Hij introduceerde het begrip money scripts: diepgewortelde overtuigingen over geld die we al op jonge leeftijd ontwikkelen en die ons financiële gedrag grotendeels onbewust sturen.
Daar ben ik het allebei mee eens.
Maar in mijn praktijk als geldpsycholoog zie ik nóg een laag. Ondernemers nemen hun belangrijkste financiële beslissingen niet alleen met hun hoofd. Ze nemen ze met hun hele zijn. Met hun identiteit. Hun emoties. Hun zenuwstelsel. Hun innerlijke standaard.
Want voordat jij besluit om een investering te doen, een medewerker aan te nemen, je prijzen te verhogen of jezelf eindelijk een hoger salaris uit te keren, heeft jouw systeem allang één vraag beantwoord:
Voelt dit veilig?
Dat klinkt misschien vreemd. Zeker in een ondernemerswereld waarin we succes graag verklaren vanuit strategie, data en financiële ratio’s.
Maar kijk eens eerlijk naar je eigen gedrag.
Waarom blijft de ene ondernemer jarenlang op een flinke buffer zitten, terwijl hij weet dat investeren zijn bedrijf verder kan brengen? Waarom verhoogt een ander zijn tarieven niet, terwijl de vraag groter is dan ooit? Waarom bouwt iemand een onderneming met miljoenenomzet op, maar nauwelijks privévermogen? En waarom groeit de één ogenschijnlijk moeiteloos door, terwijl de ander zichzelf steeds lijkt terug te trekken zodra het écht succesvol wordt?
Vaak is dat geen gebrek aan kennis of kunde. Nog veel vaker is het een onbewust beschermingsmechanisme. Ons zenuwstelsel is namelijk niet ontworpen om zoveel mogelijk geld te verdienen. Het is ontworpen om ons veilig te houden.
En veiligheid is niet objectief. Veiligheid is geprogrammeerd.
Misschien groeide je op met de overtuiging dat geld altijd schaars was. Misschien werd succes thuis met argwaan bekeken. Misschien hoorde je dat rijke mensen arrogant zijn, dat je hard moet werken voor iedere euro of dat je je kop vooral niet boven het maaiveld moet uitsteken. Die overtuigingen verdwijnen niet zodra je ondernemer wordt.
Ze reizen met je mee naar iedere offerte, iedere investering, iedere onderhandeling en iedere financiële beslissing. Ik noem dat je innerlijke financiële thermostaat.
Innerlijke financiële thermostaat
Zoals een thermostaat de temperatuur in huis regelt, zo regelt jouw innerlijke financiële thermostaat hoeveel geld, succes en verantwoordelijkheid voor jou veilig voelen. Niet bewust, maar onbewust.
En zoals een thermostaat een ruimte steeds terugbrengt naar de ingestelde temperatuur, brengt jouw innerlijke systeem je steeds terug naar een niveau dat vertrouwd voelt.
Niet naar wat mogelijkheden, groei of kansen. Maar naar wat veilig voelt.
Misschien verklaart dat waarom sommige ondernemers, ondanks uitstekende strategieën en deskundige adviseurs, steeds opnieuw tegen hetzelfde financiële plafond aanlopen.
Niet omdat hun businessmodel tekortschiet. Maar omdat hun innerlijke standaard nog niet is meegegroeid met hun uiterlijke succes. Dat vraagt om een ander soort ondernemerschap. Niet alleen werken aan je strategie, marketing of financiën. Maar ook aan de psychologie achter je financiële keuzes. Want uiteindelijk groeit een onderneming zelden verder dan de ondernemer zelf.
Een experiment voor vandaag
Maak deze zin af. Zonder na te denken, schrijf het eerste op wat in je opkomt.
‘Als mijn omzet volgend jaar zou verdubbelen, dan...’
Misschien schrijf je:
‘…wordt het wel heel druk.’
‘…komen er verwachtingen die ik niet waar kan maken.’
‘…raak ik mijn vrijheid kwijt.’
‘…kan ik het ook weer verliezen.’
Dat eerste, ongefilterde antwoord vertelt je vaak meer dan een financiële analyse.
Misschien is het namelijk niet je strategie die je groei begrenst.
Misschien staat je innerlijke financiële thermostaat simpelweg nog te laag afgesteld.
Je onderneming groeit zelden verder dan het niveau waarop jouw innerlijke financiële thermostaat staat afgesteld.
