Het verhaal van de verzekeraar staat niet op zichzelf. Veel bedrijven schrappen de junior-rol volledig zodra AI een deel van het werk overneemt, en de cijfers erachter zijn ronduit verontrustend. Bij bedrijven die actief op AI inzetten, daalde de instroom van medewerkers tussen 22 en 25 jaar de afgelopen jaren met 20 procent, terwijl de werkgelegenheid voor dertigplussers in diezelfde beroepen juist groeide. Tegelijkertijd loopt de jeugdwerkloosheid op en gaat er ieder jaar een groeiende groep ervaren medewerkers met pensioen: ruim 100.000 vorig jaar, en dat aantal stijgt verder. Stonden er in 2025 nog vier mensen in de werkzame leeftijd tegenover elke 65-jarige, de komende jaren is dat er nog maar één.
Tikkende tijdbom
Reken dat door en het wordt pijnlijk helder. Aan de achterkant verlies je een groeiende groep ervaren mensen. Aan de voorkant stroomt er niemand meer in om ze ooit te vervangen. Dat is een tikkende tijdbom onder je eigen bedrijf en onder de mijne net zo goed. Onze staatskas draait namelijk voor een groot deel op arbeid: van de ruim 450 miljard die het Rijk dit jaar ophaalt, hangt pakweg 60 procent direct of indirect aan het loonstrookje.
Als ik even snel reken: verdwijnt 10 procent van de banen zonder dat er nieuwe voor terugkomen, dan slaat dat jaarlijks een gat van zo’n 45 miljard euro in de begroting, door gederfde loonheffing en premies aan de ene kant en extra uitkeringen aan de andere. Bij de 40 procent die sommige futurologen voor 2035 voorspellen, spreek je over een systeemcrisis, geen begrotingsprobleem. En dus is het een probleem van ons allemaal.
Instroom is de levensader van het bedrijf
Ik begrijp het overigens heel goed dat je als werkgever snel kiest voor betere kwartaalcijfers door starters te vervangen door AI. Maar die focus op de korte termijn gaat uiteindelijk ten koste van iedereen. Wil je als werkgever niet zonder ervaren werknemers komen te zitten, dan zul je toch iets moeten doen. Die instroom is de levensader van het bedrijf. Die manager zal ooit vervangen moeten worden. En elke junior die je niet meer aanneemt, is iemand die het vak nooit leert. Ieder bedrijf heeft die nieuwe aanwas nodig.
Bij de verzekeraar zie je dat verschil nu al. De seniors die er nog zitten, doen het werk dat ze altijd deden, plus het werk van de junior die er niet meer is. Ze corrigeren AI-output naast hun eigen portefeuille, in plaats van dat te leren aan iemand die het over vijf jaar overneemt. Op korte termijn lijkt dat efficiënt. Op langere termijn bouwt niemand de kennis op die die seniors ooit hadden, en staat de organisatie over vijf jaar met precies hetzelfde probleem, alleen dan zonder de mensen die het nu nog kunnen oplossen.
Dat AI ondertussen veel werk overneemt, is natuurlijk geen probleem. Sterker nog, het is een logische en vaak verstandige keuze. Of AI het simpele werk mag overnemen, is dan ook allang beantwoord: natuurlijk wel. De vraag waar het echt om draait, is wat je doet met de juniors die dat werk eerst deden.
Herontwerp de rol van je junior
De oplossing is gelukkig eenvoudig: herontwerp wat je juniors laat doen. AI kan het routinematige deel overnemen: de eerste opzet van een tekst, de standaardadministratie, de basisanalyse. De junior geef je vervolgens de taken waar een mens nog het verschil maakt: het beoordelen van AI-output, kritisch meedenken, doorvragen naar wat een klant eigenlijk bedoelt. Dat vraagt om een andere functie-inhoud dan vijf jaar geleden. Een lege stoel is het niet.
Wat je vandaag al kunt doen
Ga per team na welke taken je nu bij een junior zou beleggen en vraag je leidinggevenden welk deel daarvan al door AI wordt gedaan of gedaan zou kunnen worden. Vaak blijkt er nog ruim voldoende over te blijven om iemand mee op te leiden, alleen ziet niemand dat, omdat de functieomschrijving nog uit 2019 stamt en niemand deze heeft herzien sinds de AI-tools er kwamen.
Kijk daarna wie in je organisatie al informeel begeleidt: de senior die net iets langer stilstaat bij een concept, of vragen beantwoordt die niemand anders durft te stellen. Vaak gebeurt dat al, alleen krijgt niemand er tijd voor in de agenda. Organiseer daaromheen in plaats van te wachten tot het zich vanzelf oplost.
Dat kost een middag, geen reorganisatie. En het scheelt je over een paar jaar een wervingstraject voor een seniorfunctie waar dan niemand meer klaar voor staat, omdat je nu besloot dat instappen niet meer hoefde.
De besparing van vandaag is de rekening van morgen. Wie nu stopt met juniors aannemen, betaalt straks de prijs in seniors die er niet zijn. AI mag best het routinewerk overnemen. Zorg dat er genoeg mensenwerk overblijft om er iemand groot in te laten groeien. Dat is geen kostenpost, dat is duurzaam werkgeverschap.
