Werknemers die worden ontslagen of van wie het contract niet wordt verlengd, hebben recht op een transitievergoeding. Dat geldt ook voor werknemers die na langdurige ziekte uit dienst gaan. De transitievergoeding komt bovenop het doorbetalen van twee jaar loon bij ziekte en alle kosten voor re-integratie.
,,Voor werkgevers is dat een behoorlijke kostenpost”, zegt advocaat arbeidsrecht Jolien Macken. ,,Wat je in de praktijk zag gebeuren, is dat werkgevers het dienstverband van langdurig zieke werknemers niet beëindigden om geen transitievergoeding te hoeven betalen. Die werknemers bleven dan gewoon in dienst, ook al ontvingen ze geen loon meer en vond er geen re-integratie meer plaats. De arbeidsovereenkomst werd een ‘slapend’ dienstverband.”
“De kosten van een zieke werknemer lopen al snel op, zeker de transitievergoeding als iemand lange tijd in dienst is”
Jolien Macken advocaat arbeidsrecht
In 2020 kwam er een compensatieregeling voor de transitievergoeding. Werkgevers moesten de transitievergoeding bij ontslag na langdurige ziekte alsnog betalen, maar konden dat bedrag daarna terugvorderen bij het UWV. ,,Met het doel van de wetgever om slapende dienstverbanden tegen te gaan en ervoor te zorgen dat werknemers alsnog een vergoeding kregen”, verduidelijkt Jolien.
Lees ook: Zieke werknemer zit thuis, heeft toch recht op 30.000 euro bruto prestatiebonus: hoe zit dat?
Streep door de compensatieregeling
De compensatieregeling stopt mogelijk per 1 januari 2027. Als het aan het kabinet ligt, draaien werkgevers vanaf dat moment weer voor de kosten van de transitievergoeding op. De bon inleveren bij het UWV kan dan niet meer. Jolien verwacht dat werkgevers dienstverbanden weer massaal slapend gaan houden. ,,En geef ze eens ongelijk. De kosten van een zieke werknemer lopen al snel op, zeker de transitievergoeding als iemand lange tijd in dienst is.”
De hoogte van de transitievergoeding is namelijk gekoppeld aan de duur van het dienstverband en het salaris van de werknemer. „Ik ken zaken waarbij het om directieleden met langlopende contracten en goede salarissen gaat. In die gevallen kan een transitievergoeding een werkgever zomaar 165.000 euro kosten.”
Voor korte dienstverbanden voorziet ze minder problemen. ,,Die worden denk ik gewoon afgerekend. Dan is het boek gesloten en daar zitten de kosten ook niet. Het probleem zit hem in de langere dienstverbanden. Die kunnen echt in de papieren lopen en ik betwijfel of bedrijven dat geld kunnen ophoesten.”
Lees ook: Plan Aartsen ‘boterzacht’: mkb blijft worstelen met zieke werknemer
Grote en kleine bedrijven
Het einde van de compensatieregeling geldt voor alle bedrijven, ook voor kleine werkgevers waarvoor de compensatieregeling eerst nog zou blijven bestaan. De advocaat snapt dat ze dat hebben rechtgetrokken. ,,Het is gek om een situatie te creëren waarin bedrijf A met honderd werknemers personeel slapend houd en bedrijf B met tien werknemers wel alles afrekent. Aan de mensen om wie het gaat is ook niet uit te leggen waarom de één wel en de ander geen transitievergoeding ontvangt.”
Onduidelijkheid voor het mkb
De huidige compensatieregeling biedt voordelen voor beide partijen: voor werkgevers is het minder kostbaar om een dienstverband na twee jaar ziekte te beëindigen. Werknemers weten daardoor sneller waar ze aan toe zijn en welk bedrag ze meekrijgen bij vertrek. ,,Als de regeling wegvalt, gaan we terug naar de oude situatie, inclusief alle onduidelijkheid die daarbij hoort”, aldus Jolien.
“Het grootste risico van een vast contract zit voor veel ondernemers niet in het ontslagrecht, maar in alle kosten rondom ziekte”
Jolien Macken advocaat arbeidsrecht
Die onduidelijkheid kan doorwerken in de arbeidsmarkt. ,,Dat is nu al aan de hand. Het grootste risico van een vast contract zit voor veel ondernemers niet in het ontslagrecht, maar in alle kosten rondom ziekte. Twee jaar loon doorbetalen, arbodiensten, re-integratie, een tweede spoortraject: een ziekmelding kan enorm duur uitpakken en de kosten komen op het bordje van de werkgever terecht. Dat kan vooral bedrijven in het mkb de kop kosten. Die komen in financiële problemen of gaan failliet. Dat is echt een reële zorg.”
830 miljoen euro voor de schatkist
Het afschaffen van de compensatieregeling levert de schatkist juist geld op. De besparing is goed voor structureel 830 miljoen euro en is al opgenomen in de begroting, zo is te lezen in de Nota van Wijziging aan de Tweede Kamer. Het wetsvoorstel is nog niet rond en wacht nog op goedkeuring van de Tweede en Eerste Kamer. Toch verwacht Jolien dat er steun is. ,,Niet per se voor de inhoud van het plan, maar des te meer voor het financiële aspect. Het levert een grote som geld op en dat geld is hard nodig.”
Advies voor ondernemers
Wat is het advies van de advocaat arbeidsrecht voor ondernemers? ,,Ik zou zeggen: wacht even af en kijk wat deze verandering in de praktijk gaat betekenen.”
Ze wijst erop dat rechters eerder toestonden om contracten slapend te houden. „Zij vonden dat werkgevers een goede reden hadden om het contract niet te beëindigen. De hele reden dat het vanuit de rechtspraak verplicht werd om mee te werken aan een beëindiging na twee jaar ziekte, was omdat er een compensatieregeling was gecreëerd.” Als die regeling wegvalt, is het de vraag of slapende contracten juridisch weer worden toegestaan. „We gaan zien wat er gebeurt.”
