Nieuwe VZN-voorzitter Maathuis: ‘Zzp’er is antwoord op arbeidsmarktkrapte, stop met ze terug te duwen in loondienst’

Morgen wordt het coalitieakkoord, bereikt onder voorzitterschap van informateur Rianne Letschert (D66), gepresenteerd. Krijgt de zelfstandige er weer een plaats in, net zoals bij de eindrapportage van haar voorganger Sybrand Buma (CDA)? Deze vraag houdt de kersverse voorzitter van Vereniging Zelfstandigen Nederland (VZN), Connie Maathuis, bezig. Afgelopen week maakte ze kennis met de polder door een voorstelronde bij de Sociaal-Economische Raad (SER), en ze heeft al een koffietje gedaan met Mariëlle Paul, de demissionaire minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Haar hoop is gevestigd op de nieuwe minderheidsregering van D66, CDA en VVD. „Dit komende kabinet moet gaan handelen”, zegt ze met grote nadruk. „We hebben nu zoveel jaren van onduidelijkheid gehad, dat moet nu afgelopen zijn. Kijk, de drie partijen steunen samen met SGP de Zelfstandigenwet. Mijn boodschap aan Letschert en de drie formerende partijen is dat de zzp’er een antwoord is op de huidige arbeidsmarktproblematiek van krapte. Zorg er dus voor dat die zelfstandige de vanzelfsprekendheid krijgt die het verdient.”

Wat moet de toekomstige minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gaan doen met de door jullie verfoeide Wet verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (Vbar)?

„Onmiddellijk in tweeën knippen. De R van rechtsvermoeden hadden we een tijd geleden al kunnen invoeren. Dan had het juist de onderkant van de arbeidsmarkt kunnen helpen door er bescherming te bieden. Met Vbar niets doen en doorgaan met de Zelfstandigenwet. Hoewel er nog geen wetstekst is, kan het wetgevingstraject hiervoor sneller dan normaal verlopen omdat het een initiatiefwet vanuit de Tweede Kamer is. Pas daarin nog wel een paar zaken aan, waaronder de werkrelatietoets. Snel duidelijkheid, dat is waar het nu om draait.”

Lees ook: Vertrekkend VZN-voorzitter Cristel van de Ven: ‘De zzp’er gaat nooit meer weg, deal with it’

Wat staat er naast Vbar en de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering BAZ nog meer op je agenda?

„Het fiscaal regelen van een bedrijfsbuffer, daar wil ik het met de polder en politiek over gaan hebben. Ik weet uit mijn vorige leven als directeur van een incassobureau dat financiële stress echt heel zwaar is. Zorg dat een zzp’er een buffer kan opbouwen waarin hij of zij sociale en ondernemersrisico’s kan afdekken. Vanuit mijn ervaring op het financiële vlak zeg ik tegen elke zelfstandige: ‘Loop niet uit je cash. Cash is king.’ Als het een keer tegenzit dan moet je niet hebben dat je na twee maanden tegen een lege bankrekening aankijkt. Je moet zorgen voor een buffer. Wat ik merk is dat daar steeds meer begrip voor komt. Nu moet het in regelgeving worden gegoten.”

Nieuwe VZN-voorzitter pleit voor minder regels

Connie Maathuis weet waar ze over praat. Ze is zelf mede-eigenaar van het incassobedrijf NDA Incasso geweest en na verkoop ging zij verder als zzp’er op het vlak van interimwerk. Ze snapt precies wat Erik Ziengs (ONL) en Jacco Vonhof (MKB-Nederland) bedoelen met het terugdringen van het aantal regels. „Mijn incasso-onderneming was een echt mkb-bedrijf met personeel. Ik vond het fijn, maar heb het ook zwaar gevonden. Het is algemeen bekend hoe het arbeidsrecht zich in ons land ontwikkelt, dat mag best een last worden genoemd op sommige momenten. De mate waarin je de financiële verantwoordelijkheid voor werknemers moet dragen vond ik zwaar. Je hebt als werkgever een heleboel lasten. Twee jaar doorbetalen bij ziekte van een personeelslid is lang, maar je bent ook verantwoordelijk voor de werkplek bij thuiswerken. Het gaat ver. Al die nodeloze zaken moeten er wat mij betreft uit. Daarin ben ik het eens met Ziengs en Vonhof.”

Maar we hebben toch demissionair EZ-minister Vincent Karremans met het schrappen van vijfhonderd regels. Er zijn er al zeven aangewezen.

„De traagheid waarmee dit manifesteert is fnuikend voor ondernemerschap. Snelheid waarin wij als ondernemers werken, zou ik ook graag zien bij regelgeving die we nodig hebben of niet meer willen.”

‘Sommige politici hebben geen oog en oor voor 1,5 miljoen zelfstandigen’

Als zelfstandige hoort Maathuis hoe er wordt gepraat over de zzp’er. Het is soms weinig positief, terwijl ze een belangrijk onderdeel vormen van de arbeidsmarkt. „Ik vind dat verdrietig, heel vervelend. Het leidt ertoe dat ik, kundige zzp’er in mijn werkdomein, er niet mag zijn. Daar baal ik van. Ik vind het vervelend dat de zelfstandige op bepaalde momenten terug wordt geduwd in loondienst. Van een aantal politici is dat de strekking van hun betoog. Ze hebben geen oog en oor voor het veld van 1,5 miljoen zelfstandig ondernemers. Ik vergelijk het met een tube tandpasta: de tandpasta is uit de tube en die krijg je er ook nooit meer in. Ik vind dat ze dan realisme moeten tonen en het gesprek aan moeten gaan van hoe regelen we het dan ook goed. En ik? Als er iets is wat ik niet meer wil, is het in loondienst.”

Zelfstandigenorganisaties eisen een rol naast werkgevers en vakbonden

Maathuis gaat verder waar de eerste voorzitter van VZN, Cristel van de Ven, is gestopt. Op de vraag of ze niet harder de wedstrijd moet spelen, geeft ze een genuanceerd antwoord. „Ik weet niet of onaardiger worden de route is. Door de afgelopen jaren mee te praten heeft geholpen bij het ontstaan van een aantal zaken. Kijk, in het verslag van Buma staat wel de Zelfstandigenwet. Ons kan je niet verwijten dat er nog steeds geen wetgeving ligt. Den Haag twijfelt over een aantal zaken. De fase die we nu in gaan is laten zien aan het veld, de polder, dat je, de zzp’er, er bent en niet meer weggaat. De zelfstandige is onderdeel van het veld en die vanzelfsprekendheid, daar wil ik graag aan bijdragen. Het moet gaan worden: werkgeversorganisaties, vakbonden én zelfstandigenorganisaties. Dat moet vanzelfsprekend worden. Komende jaren is dat mijn taak.”

Lees ook: Mkb’er kan niet achterover leunen na Uber-uitspraak: ‘Beoordeling schijnzelfstandigheid blijft maatwerk’