Jacco Vonhof neemt na 8 jaar afscheid bij MKB-Nederland: ‘Ik ben blij dat Den Haag mij niet heeft veranderd’

Jacco Vonhof begon ooit als glazenwasser op een ladder. Later werd hij ondernemer met een eigen schoonmaakbedrijf. Acht jaar geleden trad de Zwollenaar aan als voorzitter van branchevereniging MKB-Nederland.

„Ik kwam naar Den Haag om Den Haag te veranderen. Maar ik ben blij dat na acht jaar Den Haag mij niet heeft veranderd”, zegt Vonhof als hij terugblikt op zijn voorzitterschap in De Ondernemer Live. Hij ontdekte dat je Den Haag niet in je eentje omduwt. Politiek is volgens hem geen plek waar één goed argument automatisch tot een ander besluit leidt.

„Jij bent één van die mensen die probeert die olietanker een beetje van koers te veranderen. Dus je bent hard aan het drukken aan de ene kant van het anker, maar aan de andere kant staan ook mensen te drukken.”

Zijn conclusie na acht jaar: invloed is vaak onzichtbaar. Als een regel er níét komt, een belastingverhoging wordt tegengehouden of een wet wordt aangepast, ziet bijna niemand wie daaraan heeft geduwd. „Alle keren dat je succesvol bent in het voorkomen van onheil, kan je er niks over vertellen”, zegt Vonhof. „Dus met andere woorden: succes zie je niet.” Juist daarin ziet hij wel een deel van zijn effect: niet alleen in zichtbare besluiten, maar ook in plannen die zijn afgezwakt, aangepast of nooit zijn ingevoerd.

Ook heeft Den Haag meer ‘ondernemerstaal’ van hem overgenomen. Zinnen die inmiddels in verkiezingsprogramma’s, Kamerdebatten en beleidsstukken opduiken: werken moet lonen en eerst verdienen voordat je verdeelt. „Het zijn simpele oneliners, maar inmiddels is het Haags jargon geworden.”

Aan de andere kant zag Vonhof in acht jaar hoe hard de politieke taal kan worden. „Ik heb altijd geprobeerd om misschien wel te spreken van knettergekke ideeën, maar nooit van knettergekke mensen.”

Lees ook: Btw-verhoging jaagt toeristen volgens Marijke Vuik (KHN) de grens over: ‘Ondernemers in onmogelijke spagaat’

Corona maakte Jacco Vonhof landelijk zichtbaar

Twee jaar na zijn aantreden werd Vonhof in één klap een bekende stem voor ondernemend Nederland. Corona legde complete sectoren stil. Winkels, horeca, evenementenbedrijven en dienstverleners zagen hun omzet wegvallen door maatregelen van de overheid.

Voor Vonhof was dat het moment waarop de functie van een koepelorganisatie zichtbaar werd. Het kabinet kon niet met elke branche, laat staan met elke ondernemer, apart praten. „Dus moest je als voorzitter van zo’n koepel op kop, samen met een paar anderen, je oplossingen proberen te verzinnen voor alles wat ondernemers overkwam.”

Die zichtbaarheid had ook een harde kant. Via Twitter, Instagram, LinkedIn en mail kwamen dagelijks verhalen binnen van ondernemers die vastliepen. „Ik kreeg echt elke dag op elk van die kanalen noodkreten, oproepen, verdrietige verhalen, boze mensen en alles was terecht, want die zaten allemaal klem en je kon het niet oplossen.”

Dat gevoel van onmacht is blijven hangen. Maar vooral de manier waarop later over de steunpakketten werd gesproken, zit hem dwars. Vonhof verzet zich tegen de woorden ‘steun’ en ‘hulp’. „Het was gewoon compensatie voor een deel van de gevolgen.” Nog altijd hebben ruim 90.000 ondernemers openstaande coronaschulden en moet een bedrag van meer dan 3 miljard euro voor 1 oktober 2027 zijn terugbetaald. Moet de overheid daarna harder ingrijpen? Vonhof vindt van niet.

Hij erkent dat er bedrijven tussen zitten die vóór corona al kwetsbaar waren. Ook sluit hij niet uit dat er ondernemers zijn geweest die misbruik maakten van regelingen. Maar dat mag volgens hem niet bepalen hoe de overheid met de hele groep omgaat. Van generieke kwijtschelding moet hij niets weten. Wat dan wel de oplossing is? „Tijd”, zegt hij kort. „Waarom zou je ondernemers niet tien jaar de tijd geven? Of vijftien? Ik bedoel, wie wordt daar minder van?”

Regeldruk: geen papierprobleem, maar een vertrouwensprobleem

Naast corona is regeldruk het dossier waarmee Vonhof steeds terugkeerde in Den Haag. Van gemeentelijke regelgeving, tot landelijke voorschriften en Europese wetten: het kost een mkb’er dertigduizend euro op jaar basis en hij is er gemiddeld een dag per week mee bezig. Maar volgens Vonhof zit het echte probleem dieper dan formulieren, vergunningen en rapportageverplichtingen. „Regels drukken wantrouwen uit.”

De overheid vertrouwt haar eigen ondernemers onvoldoende. Daardoor ontstaan regels om elk risico vooraf dicht te timmeren. Ondernemers die wél te goeder trouw zijn, betalen de prijs. „We zitten nu in een samenleving waarin het vertrouwen heel laag is en de straf voor wie het fout doet ook heel laag is. In zo’n samenleving gedijt gedoe en krijg je steeds meer regels.”

Lees ook: Jacco Vonhof (MKB-Nederland): ‘Die gordiaanse knoop in Den Haag moet eindelijk eens worden doorgehakt’

Versnipperde politiek maakt ondernemersbeleid moeilijker

Vonhofs werk speelde zich af in een politiek landschap dat snel veranderde. Hij rekent voor dat hij in acht jaar tijd 152 bewindspersonen tegenkwam en in principe vier keer een nieuwe Tweede Kamer. Dat maakt langdurig beleid lastig.

„Maar als men zegt dat de politiek zo versnipperd is, dan moeten we dat ook bij onszelf zoeken”, stelt Vonhof. Voor ondernemers heeft die versnippering concrete gevolgen. Kleine fracties moeten meestemmen over grote economische keuzes. Kamerleden behandelen steeds bredere portefeuilles, waardoor inhoudelijke kennis onder druk komt te staan. Dat wringt juist bij dossiers als fiscaliteit, arbeidsmarkt en sociale zekerheid.

Daar komt bij dat ondernemers behoefte hebben aan voorspelbaarheid. Wie investeert in personeel, verduurzaming, uitbreiding of digitalisering, wil weten waar hij de komende jaren aan toe is. Maar als kabinetten kort zitten, Kamerleden snel wisselen en afspraken telkens opnieuw ter discussie staan, wordt beleid grilliger. Dan verschuift de politieke aandacht van langetermijnkeuzes naar zichtbaarheid op korte termijn.

Volgens Vonhof los je dat niet op met alleen een kiesdrempel of meer ondernemers in de Kamer. Het probleem zit dieper. „Het is een cultuurvraagstuk en geen structuurvraagstuk. Wij zijn een samenleving geworden waar mensen eigenlijk alleen nog maar kiezen voor wat ze niet willen of waar ze bang voor zijn.”

Juist daar ligt volgens Vonhof een ondernemersles voor Den Haag. Ondernemers kijken vooruit, nemen risico en proberen waarde te creëren. Die houding mist hij in een politiekklimaat dat vooral bezig is met niet verliezen. Zijn boodschap is daarom niet alleen gericht aan politici, maar ook aan ondernemers zelf: blijf uitleggen wat nodig is om te kunnen ondernemen, investeren en groeien. Want zonder dat geluid wordt de afstand tussen Den Haag en het mkb alleen maar groter.

Naar de Rotterdamse haven

Na de zomer begint Vonhof als voorzitter van Deltalinqs, de belangenvereniging van bedrijven in de Rotterdamse haven. Eerst neemt hij zes weken vrij en reist hij met een camper door Spanje en Portugal.

Na acht jaar MKB-Nederland vertrekt Vonhof niet met de claim dat hij Den Haag heeft omgebouwd. Wel met de overtuiging dat hij ondernemers steviger op de Haagse agenda heeft gezet. Niet altijd zichtbaar, niet altijd meetbaar, maar volgens hem wel merkbaar in de taal, de dossiers en de blik op ondernemers.