Tijdens een recent webinar van Careerwise over mentaal welzijn en werkdruk bij Generatie Z viel voor mij veel op zijn plek. Niet omdat de cijfers zo schokkend waren, die kennen we inmiddels wel, maar omdat het gesprek blootlegde waar veel organisaties ongemerkt in doorslaan: goedbedoeld zorgen, begeleiden en beschermen die uiteindelijk averechts werken.
Laat ik het maar scherp zeggen: goed werkgeverschap mag niet doorslaan in curlingwerkgeverschap. Je bent geen IKEA-ballenbak met overal kussens tegen de muur.
Lees ook: ‘Drie dagen geen reactie, maar gen Z durft niet te bellen’: zo word je als (gen Z)-ondernemer proactief
Van zorgen naar doorpamperen
Wat ik zie bij veel organisaties, is dat ze Generatie Z willen helpen door alles glad te strijken. Extra check-ins, voortdurende feedbackmomenten, welzijnsinitiatieven, coaches en vertrouwenspersonen zijn allemaal superwaardevol. Maar samen creëren ze soms een omgeving waarin fouten worden vermeden in plaats van benut en waarin leren plaatsmaakt voor gecontroleerd presteren. En precies daar wringt het.
Veel gen Z’ers ervaren hierdoor het gevoel dat ze continu bekeken worden. Alsof er altijd iemand meekijkt. Alsof je altijd ‘aan’ moet staan. In het webinar werd dit treffend samengevat met een zin die ik sindsdien steeds hoor terugkomen in coachgesprekken: ‘Als je geen stress hebt, ben je dan wel goed in je werk?’ Goed bedoeld, maar de balans tussen leren en presteren raakt volledig zoek.
Prestatiedruk zit niet alleen in targets
Wat Careerwise ook duidelijk maakte: de prestatiedruk bij Generatie Z zit lang niet alleen in KPI’s of deadlines. Die zit vooral in de vergelijking: met collega’s, met leeftijdsgenoten en met beelden op sociale media. En ja, ook met verwachtingen die ze dénken dat hun werkgever van hen heeft. Als werkgever kun je dat onbedoeld versterken door alles te willen begeleiden. Door altijd klaar te staan. Door problemen voor te zijn. Daarmee zeg je impliciet: ‘Zonder ons red je het niet.’ Dat is geen ondersteuning. Dat is ondermijning van hun persoonlijk leiderschap.
Lees ook: Gen Z is lui, wil remote werken en kan niet tegen kritiek? ‘GenZclopedie’ Laura Bas vertelt hoe het wél zit
Waar gen Z wél op aangaat: peer learning
Tegelijkertijd zie ik dat Generatie Z juist opbloeit in peer learning. Leren mét en van elkaar. Niet top-down, maar horizontaal. Uitspraken als: ‘Oh, ik dacht dat ik de enige was die dit lastig vond’ of ‘Fijn om te merken dat anderen hier ook tegenaan lopen.’
Die herkenning doet iets essentieels: ze normaliseert de twijfel, de onzekerheid en het leren van elkaar. Precies daar ontstaat mentale ruimte. En daarmee veerkracht.
Vanuit mijn rol als coach zie ik ook de andere kant. In 1-op-1-gesprekken met jonge professionals merk ik dat het persoonlijk leiderschap niet ‘aan’ gaat. Ze kijken snel naar mij als mentor: naar mijn ervaring en naar mijn oplossingen. Begrijpelijk, maar ook riskant. Want groei ontstaat niet door het kopiëren van andermans route, maar door het verkennen van je eigen kompas. Mijn ervaring als tutor bij Saxion Hogeschool onderstreept dit: zodra ik te veel zend, nemen zij te weinig eigenaarschap. Leerzaam, ook voor mij!
De sleutel: faciliteren in plaats van fixen
De oplossing zit niet in minder aandacht, maar in andere aandacht. Verpak peer learning rond een gezamenlijk thema in groepssessies. Laat een mentor of coach niet de inhoud bepalen, maar alleen facilitator zijn van het proces. Iemand die vertraagt, vragen stelt en ruimte laat vallen.
Zo combineer je het beste van twee werelden:
sociale veiligheid en herkenning
en ruimte voor eigen verantwoordelijkheid
Stress verdwijnt dan niet, maar verandert van verlammend naar activerend.
En misschien wel het belangrijkste: jij bent als leidinggevende het voorbeeld. Durf je eigen kwetsbaarheid te laten zien. Zeg eens hardop: ‘Ik weet het ook even niet.’ Niet als zwakte, maar als volwassenheid. Zet in op preventie, niet op pleisters achteraf. Niet door alles over te nemen, maar door ruimte te geven. Want Generatie Z heeft geen curlingwerkgever nodig. Ze hebben leiders nodig die hen leren staan, niet dragen.
Lees ook: Gen Z’er Jarno (25) leeft om te ondernemen: ‘Zonder mijn werk valt er 90 procent weg’
