‘Da’s niet eerlijk, want zij zijn groot en ik is klein!’ De wat jongere lezer zal deze beroemde uitspraak minder goed kennen. De iets meer belegen ondernemer zal deze uitspraak herkennen van kuikentje Calimero. Een tekenfilm die in originele vorm midden jaren zeventig werd uitgezonden en later in herhalingen in de jaren tachtig en negentig. Het kleine kuikentje werd geconfronteerd met het onrecht in de wereld, waarbij Calimero uiteindelijk altijd zijn frustratie uitte door het gevleugelde zinnetje.
Klein of groot zijn heeft dan ook impact, en dat geldt zeker voor bedrijven. Ik schreef vorige maand over ondernemers die zichzelf ‘klein denken’, Dit keer wil ik de andere zijde van de medaille belichten: de complexiteit die klein zijn met zich meebrengt. Niet als klaagzang, maar om te benadrukken dat beleid in Nederland anders moet worden geformuleerd naar de omvang van bedrijven. Simpel gezegd: de dynamiek en het absorptievermogen van kleine bedrijven verschillen totaal van die van grote bedrijven, maar veel wetgeving scheert alles over één kam.
Lees ook: Kees de Jong: ‘Je bedrijf groeit niet tot het niveau van de kansen, maar tot je eigen zelfbeeld als oprichter’
Stijgende loonkosten
Vooruitlopend op wetgeving blijkt dat kleinere bedrijven hun loonkosten disproportioneel zien stijgen. Dat blijkt ook uit de deze week gepubliceerde Kleinbedrijf Index. De nettowinstmarges van bedrijven met minder dan vijftig werknemers slinken behoorlijk en de stijgende personeelskosten zijn daar een groot onderdeel van. Het is moeilijk, onaantrekkelijk en risicovol om vaste werknemers in dienst te nemen. Oudere werknemers zijn vaak erg duur en de nieuwe generatie (zo blijkt uit een ook net gepubliceerd onderzoek van Motivaction) is veel kritischer op de werkgever. Ze willen geen overuren maken en alleen taken doen die in hun takenpakket zitten. Noodgedwongen valt de ondernemer vaak terug op de veel duurdere tijdelijke medewerkers en zzp’ers.
Alweer die loondoorbetaling
En dan natuurlijk de grootste angel die het mkb al meer dan twintig jaar prikt: de twee jaar loondoorbetaling bij ziekte. Als om wat voor reden dan ook een medewerker zich ziekmeldt, draait de werkgever daar volledig voor op. En juist kleinere bedrijven zijn dan toegewezen op een onzichtbare arbodienst arts en gaan een volledig onduidelijk traject en proces in van re-integratie.
Al bij een lichte indicatie is de werknemer zomaar een paar maanden uit beeld en zal het team ook de werkdruk moeten opvangen. Wanneer je een paar honderd of paar duizend werknemers in dienst hebt, is dit te absorberen. Maar bij een bedrijf met acht medewerkers zijn dit behoorlijke klappen die de jaarwinst in een keer wegvagen. Laat staan als er meerdere werknemers een lange tijd uit de roulatie zijn.
Nederland is ook het enige land ter wereld dat de ondernemer zo laat opdraaien voor ziekte van de medewerker. In de VS kennen ze het hele concept niet (daar is men volgens de statistieken gemiddeld ook maar de helft zo vaak ziek als in Nederland) en in buurland Duitsland betaalt de werkgever maar zes weken.
Arbeidsrecht
Daarnaast is het afscheid nemen van werknemers voor kleinere bedrijven nog steeds erg gecompliceerd. Een dossier opbouwen en alle regels en procedures volgen is lastig wanneer je met een klein team op kantoor zit, zonder gespecialiseerde HR-afdeling. En een dergelijk traject heeft direct impact op het team, waarbij dit bij grotere bedrijven veel vaker inmiddels een soepel en professioneel proces is. Waarom kunnen kleine bedrijven niet volgens een vaste en eerlijke formule afscheid nemen, zonder een maandenlang proces?
Lees ook: 1 op de 3 regels belemmert mkb-ondernemer: ‘Er moet iets gebeuren’
Regeldruk en rapportage
Tot slot drukken de regeldruk en rapportageverplichtingen meer dan gemiddeld op kleine bedrijven. En hoewel we hier wel zien dat wetgevers de kleinere bedrijven iets proberen te ontzien, blijkt onder andere uit de Regelindex van het IMK dat vooral kleinere ondernemers kampen met lastige uitvoerbaarheid. Daarnaast zien we een ‘doorsijpelen’ van allerlei rapportageverplichtingen waarbij grotere bedrijven hun kleinere toeleveranciers verplichten om toch uitgebreid te rapporteren over CO2, personeel, governance en ketenrisico’s, vooral gebaseerd op de CSRD, Scope 3 en de CSDDD.
Hebben we dan zitten slapen de afgelopen twintig jaar? Ja, wat mij betreft wel. In veel gevallen ziet de politiek VNO-NCW als belangrijkste gesprekspartner bij belangrijke besluiten die vooral opkomen voor het grootbedrijf in Nederland. Dan worden er nou eenmaal deals gemaakt zonder de belangen van de kleinere ondernemer in gedachten.
Natuurlijk heeft MKB-Nederland (die nota bene zeer nauw samenwerkt met VNO-NCW) zich hard gemaakt voor mkb-ondernemer en proberen organisaties als ONL en Techleap de belangen van kleine en groeiende bedrijven te vertegenwoordigen, maar we zien het nog niet terug in wat er daadwerkelijk gebeurt.
403 van de 500 regels geschrapt
Bewonderenswaardig is dat er nu op initiatief van oud-EZ-minister Karremans 403 regels zijn geschrapt (geen 500, maar de poging is een compliment waard), maar mijn voorstel zou zijn om juist te zoeken naar wetgeving en regels die een grote impact hebben op kleine bedrijven en minder op grote bedrijven. Dat zou een mooi project zijn. Daarmee helpen we de motor van de economie, die vervolgens sneller kan innoveren, maatschappelijke problemen kan oplossen en meer vaste medewerkers kan aannemen.
De diepere les van Calimero was overigens dat het kleine kuikentje het gevoel van onrecht altijd omzette in daadkracht, waarbij hij zelf of met z’n vriendjes niet met spierballen, maar met volharding, slimheid of eerlijkheid ervoor wist te zorgen dat het onrecht werd rechtgezet. Laten we hopen dat de boodschap wordt opgepikt.
