Ik liep achter hem aan de bus uit. Net na het uitstappen trok ik hem nog even aan z’n jasje en vroeg: ‘Hey, and by the way... how big is your company?’ Hij mompelde: ‘Well, just around eight thousand employees.’ Ik was met stomheid geslagen. Dit was dezelfde kerel die ik tien minuten daarvoor nog een beetje had zitten troosten en oppeppen.
Lees ook: Waarom ‘Henk’ als leider faalde, ondanks zijn goede plannen: 3 knoppen waaraan je volgens Kees de Jong nu moet draaien
Een ontmoeting die alles veranderde
In die bus zat een groep ondernemers die allemaal hetzelfde groeiprogramma volgden. Die avond maakten we een uitstapje in Boston en toevallig zat ik op de heenweg naast deze vriendelijke man. Hij had het zwaar. We hadden die dag een paar sessies over goed leiderschap gehad en hij schaamde zich ervoor dat hij dit nu pas allemaal leerde. Bijna acht jaar geleden startte hij zijn bedrijf en hij had zich eigenlijk nooit verdiept in managen en leiden. Maar hij zag zichzelf nu als ondermaats en dacht erover te stoppen. Ik sloeg nog net geen arm om hem heen, maar sprak bemoedigende woorden: ‘Maar daarom zitten we toch hier... om dit allemaal te leren.’ Ik had een beetje meelij met hem. Tot het moment dat ik het getal achtduizend hoorde.
Ik schaamde me. Wie dacht ik wel dat ik was? Wij hadden met heel hard werken in een kleine tien jaar een groep bedrijven met zo’n honderd medewerkers opgebouwd. Hij had in nog geen acht jaar een bedrijf met – nogmaals – achtduizend (!) medewerkers opgebouwd. Ik ben niet verlegen, maar die avond heb ik nauwelijks iets gezegd. Ik voelde me een kleine, nietige speler, een prutser. Een zaterdagklasseamateur die zojuist een Champions League-speler voetbal probeerde uit te leggen. Met dit onbedaarlijke, beschamende en rusteloze gevoel ging ik die avond naar bed.
Het moment waarop klein denken kantelde
De dag daarna merkte ik dat er iets was veranderd. Mijn schaamte en gevoel van nietigheid hadden plaatsgemaakt voor een ‘maar waarom ook niet?’. Waarom vind ik een bedrijf van honderd medewerkers al heel stoer? Waarom denk ik niet veel groter? Ik merkte dat ik, doordat ik me met deze man ging vergelijken, dacht: tja, waarom zouden wij dat niet kunnen? Mijn ‘Klein Duimpje-gevoel’ transformeerde naar ambitie en groter denken. In een tijdsbestek van nog geen zestien uur vormde zich een veel ambitieuzer plan dan ik voor mogelijk had gehouden. Er was iets doorbroken. Ze noemen dat weleens een glazen plafond. Maar vaak worden die door anderen in de lucht gehouden. Dit plafond had ik volledig zelf gecreëerd. Ik had mezelf nooit echt als een ‘grote speler’ gezien. Er was nu iets fundamenteels veranderd.
Jezelf onbewust klein denken is iets dat ik ook veel zie bij ondernemers die ik spreek. Vaak is hun definitie van succes erg beperkt. Ze vergelijken zich met de verkeerde mensen, vaak vrienden van vroeger, of worden juist door hun omgeving klein gehouden. Een bedrijf van twintig of dertig medewerkers is al meer en groter dan ze ooit hadden gedacht te kunnen bereiken. Door de pijn en moeite om bij die twintig te komen, het onderliggende zelfbeeld, het gebrek aan de juiste rolmodellen of hun omgeving hebben ze nooit die mentale doorbraak van buitensporig groot denken bereikt.
Soms verandert dat wanneer ik vraag: ‘wat is ervoor nodig om jouw bedrijf tien keer zo groot te maken?’ Dan zie je opeens de ogen oplichten, want eigenlijk hadden ze daar nog nooit over nagedacht en over de vraag of dat mogelijk zou zijn. Die weg naar hun twintig medewerkers was al lastig genoeg. Zo is er toch een glazen plafond ingeslopen.
Succes begint bij wat je jezelf vertelt
In de veelgeprezen podcast ‘The Diary of a CEO’ sprak presentator Steven Bartlett een tijdje terug met de bekende Britse therapeut Marisa Peer. Zij is gespecialiseerd in mindset, zelfbeeld en succespsychologie en heeft een hele serie boeken geschreven over hoe je met anders denken veel succesvoller kunt worden. Haar adagium is: het brein gelooft wat jij het consequent vertelt. Grappig genoeg deed ze in die podcast een oefening waarbij je jezelf moest inbeelden dat je een citroen opat. Bij die oefening begon je lichaam daadwerkelijk speeksel aan te maken en te reageren alsof je op zo’n stuk fruit aan het kauwen bent. Ook in mijn mond. Maar er was geen citroen. Slechts een ingebeelde.
Zo werkt het ook met succes. Wanneer je je diep van binnen steeds klein houdt, ga je daar ook naar handelen en blijf je uiteindelijk klein. Wanneer je groter denkt, is dat uiteindelijk ook waar je komt. Precies wat ik daar in Boston meemaakte. Er is tegenwoordig een radioreclame die zegt: als je denkt dat je het kunt, of als je denkt dat je het niet kunt, heb je gelijk. Een briljante samenvatting.
Waarom rolmodellen ondernemers groter laten denken
Bartlett zelf is er ook sterk van overtuigd dat succes veel minder een strategisch of operationeel probleem is, maar vooral een psychologisch probleem. Dan is het eigenlijk vreemd dat er zo weinig aan wordt gedaan. Wanneer je ondernemers op een andere manier laat nadenken over zichzelf, een ander zelfbeeld creëert en vooral rolmodellen biedt die laten zien dat het wel mogelijk is, kan echte verandering plaatsvinden.
Ook uit andere studies weten we dat de mate van ambitie van de ondernemer zelf een van de grootste drijvende factoren achter succes is. Het is niet voor niets dat de westkust van de Verenigde Staten de bakermat is van zo’n beetje alle grote nieuwe bedrijven ter wereld. ‘Go big or go home’ is daar onderdeel van de cultuur en we zien het succes daarvan.
On-Nederlandse ondernemers
Gelukkig is er hoop. Daarna luisterde ik naar de podcast ‘De deal van je leven’ met ondernemer Robert Vis van Bird. Wat een bijna on-Nederlandse ondernemer. Robert heeft geen enkel ingebeeld Klein Duimpje-gevoel. Hij denkt grenzeloos groot en zijn miljardenbedrijf is daar het resultaat van. Natuurlijk kennen we ook andere befaamde Nederlandse rolmodellen zoals Michiel Muller, Pieter Zwart, Jitse Groen, Sharon Hilgers en noem maar op. Zij laten zien dat er geen glazen groeiplafonds hoeven te zijn en dat mindset en ambitie kunnen leiden tot groot succes. Een bedrijf groeit blijkbaar niet tot het niveau van de kansen, maar tot het niveau van het zelfbeeld van de oprichter. En dat is gelukkig, zo hebben we gezien, veranderbaar.
Ik denk nog weleens aan dat moment in Boston bij die bus en vraag me weleens af wat er was gebeurd als die kerel had geantwoord: ‘twelve, dude, I got twelve employees.’ Hoe zou het dan allemaal zijn afgelopen? Ik duw die gedachten dan maar snel weg.
Lees ook: Sharon Hilgers (My Jewellery) leverde omzet in voor groei: ‘Door technische issues liepen we miljoenen mis’
