Voor zo’n zelfde keuze staat Europa en Nederland in het bijzonder. Op de OndernemersTop van 15 december hield Vincent Karremans, minister van Economische Zaken, een vurig pleidooi. Hij omarmde vol overtuiging de conclusies van het rapport-Wennink, dat enkele dagen daarvoor het levenslicht had gezien. Nederland, politiek, ondernemers en investeerders moeten nu belangrijke keuzes maken om ons land de komende jaren competitief te houden en ons verdienvermogen in stand te houden, dan wel te versterken. Wellicht heeft u daar iets van gelezen en natuurlijk heeft u scherp wie deze Wennink ook alweer is, maar toch zal ik nog zijn achtergrond schetsen.
Lees ook: Rapport-Wennink positief ontvangen op tweede OndernemersTop: ‘Het is een waanzinnig concreet verhaal’
Oud-ASML-topman Wennink
Peter Wennink was tot vorig jaar ceo van ASML, het bedrijf uit Veldhoven dat machines maakt waarmee chips worden vervaardigd. Ooit was hij registeraccountant bij Deloitte en in 1999 trad hij aan als cfo bij ASML. In 2013 werd hij benoemd tot ceo, waarna hij nog sterker inzette op de ontwikkeling van EUV-lithografie.
Jarenlang was ASML verliesgevend en het was nog maar de vraag of de grote investeringen zich zouden uitbetalen. Wennink hield zich sterk onder de korte termijn aandeelhoudersdruk en hield koers. De opbrengst van zijn gedurfde strategie is bekend. ASML maakt tegenwoordig als enige bedrijf de meest geavanceerde chipmachines ter wereld. De waarde groeide van circa 30 naar 420 miljard dollar en het bedrijf is een strategische asset voor Nederland en Europa.
Toekomstige welvaart
Wennink – kampioen uitgestelde beloningen - werd in september door het kabinet Schoof gevraagd om advies uit te brengen over het toekomstig verdienvermogen van Nederland. In minder dan drie maanden werd het 146 pagina’s dikke rapport gepresenteerd met de logische titel ‘De route naar toekomstige welvaart’.
Het advies komt er in het kort op neer dat we in Nederland 1,5 à 2 procent groei per jaar nodig hebben om onze welvaart (de zorg, sociale zekerheid, onderwijs, veiligheid etc.) in stand te houden. Het pad dat we nu bewandelen gaat daar niet voor zorgen. Nederland vergrijst, onze productiviteit is te laag, de publieke uitgaven stijgen te snel en we kiezen niet. Daarom pleit Wennink voor kordaat ingrijpen met de komende tien jaar extra investeringen van 151 tot 187 miljard euro op vier strategische gebieden. Dit zijn: (1) digitalisering en AI, (2) veiligheid en weerbaarheid (3) energie en klimaattechnologie en (4) life sciences en biotechnologie.
Daarnaast pleit hij voor een heel scala van benodigde systeemaanpassingen, van een ‘flexcurity’ systeem (sneller ontslag met een beter vangnet, aanpassing van energieprijzen, een nieuw stikstofsysteem tot en met aanpassingen in ons fiscale stelsel en begrotingssystematiek. Door deze agenda uit te voeren kan Nederland zijn strategische relevantie binnen Europa en de wereld versterken en bijdragen aan de grote uitdagingen van deze tijd.
Ruim een jaar eerder heeft voormalig president van de Europese Centrale Bank Mario Draghi zo’n zelfde type rapport gepresenteerd, maar dan voor de gehele Europese Unie. De kloof tussen landen die gericht in sleutel technologieën investeren (VS, China, Zuid-Korea) en Europa wordt steeds groter. De concurrentiepositie van Europa neemt af en daarmee worden we steeds afhankelijker. Net als Wennink pleit hij voor een vooruitstrevende investeringsagenda en hervormingen. Heel kort samengevat; minder regels, meer actie.
Lees ook: Van arbeidsproductiviteit tot ontslagrecht: Nederland kan nog veel leren van Denemarken
Ondernemersklimaat verbeteren
Karremans kreeg de handen op elkaar op de OndernemersTop. Hij pleitte hartstochtelijk voor de adaptie van deze plannen en vooral voor de collectieve verantwoordelijkheid van de aanwezigen om in alle gelederen de urgentie hoog te houden. De lades van onze ministeries zitten vol met goed bedoelde rapporten en analyses. Dit rapport is te belangrijk, voor ons en onze kinderen om dit te laten versloffen.
VNO-NCW, MKB-Nederland, alle partners en de zeshonderd aanwezige ondernemers waren het eens. De aanbevelingen uitvoeren, extra fondsen vrijmaken, het ondernemersklimaat verbeteren -in het bijzonder aandacht voor vermindering van de regeldruk.
Inmiddels zijn we een paar weken verder en het ziet er goed uit. De politiek heeft het rapport omarmd en er is zelfs een aardige kans dat de belangrijkste conclusies van het rapport onderdeel worden van het regeerakkoord. De vakbonden pruttelen wat, maar hebben nauwelijks tegenargumenten en overige reacties zijn grotendeels positief.
Echter, dat zal gaan veranderen wanneer duidelijk wordt dat ook uit publieke middelen tot zo’n 60 miljard euro geïnvesteerd moet gaan worden. Dan moeten er ingewikkelde keuzes gemaakt worden en zullen we vervallen in dogmatische stellingnames zoals ‘en de boeren (verplegers, onderwijzers- vult u maar in) dan?’ Dan zal daadwerkelijk blijken of we op korte termijn ook echt de offers willen brengen om Nederland ook in de toekomst welvarend te houden. Dan zal blijken uit welk hout we zijn gesneden als volk. De marshmallows liggen op tafel en kijken ons doordringend aan. Iemand trek?
