Een voorbeeld: Thomas heeft een klein aannemersbedrijf. Een collega-ondernemer vertelde hem laatst over controles en risico’s rondom de inzet van zzp’ers. Sindsdien durft Thomas het eigenlijk niet meer aan. Toen twee medewerkers tegelijk uitvielen, overwoog hij eerst Roel te bellen, een timmerman die voor zichzelf werkt en het vak kent. Maar uit voorzorg liet hij het toch maar zitten. Liever een opdracht minder dan het risico op gedoe achteraf.
Zonde, want het inhuren van een zzp’er had in dit voorbeeld waarschijnlijk wel gekund. Thomas wist alleen niet waar hij op moest letten. Het voorbeeld is fictief, maar de aarzeling herkenbaar. Veel werkgevers schrikken van verhalen over schijnzelfstandigheid en huren uit voorzorg geen zzp’ers meer in. Vaak onnodig: zolang de opdracht aan een aantal voorwaarden voldoet, kun je gewoon met zelfstandigen werken.
Met deze afspraken kan het wél
Of sprake is van zelfstandig werk of van loondienst, hangt af van het totaalbeeld. Een checklist met één doorslaggevend criterium is er niet. Maar er zijn wel regels waar werkgevers en zzp’ers aan moeten voldoen om met of als zzp’er te werken. Een paar voorbeelden:
- 1
Spreek een concreet resultaat af.
Een zzp’er wordt ingehuurd voor een afgebakende opdracht met een helder eindresultaat, niet voor zijn inspanning of beschikbaarheid. Bespreek dus samen wat er af moet zijn en leg het vast. - 2
Laat de zzp’er zijn eigen werk sturen.
Hoe het werk wordt gedaan en wanneer, bepaalt de zzp’er zelf. Geef de kaders aan, maar stuur niet aan op de manier van werken.
Als een zzp’er ziek wordt of op vakantie gaat, is het zijn verantwoordelijkheid dat de opdracht toch afkomt. Of hij een vervanger regelt of de planning aanpast: dat is aan hem. - 3
Werk op factuurbasis.
Een vast maandelijks bedrag of een wekelijkse uitbetaling past bij loondienst. Een zzp’er factureert per opdracht of afgesproken mijlpaal. - 4
Stel een tarief vast dat past bij zelfstandig werk.
Een zzp’er betaalt zelf zijn verzekeringen, bouwt zelf een pensioen op en heeft geen recht op loondoorbetaling bij ziekte. Dat vraagt om een tarief dat dat ook mogelijk maakt. - 5
Laat een zzp’er zelf het ondernemersrisico dragen.
Een echte zelfstandige werkt voor eigen rekening en risico. Hij investeert in zijn eigen middelen en is zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van het geleverde werk. Als een opdracht niet goed wordt uitgevoerd, herstelt hij dat zelf en draagt hij de eventuele kosten. Dat hoort bij zelfstandig ondernemerschap.
Kijk ook verder dan jouw opdracht
Ook speelt mee of de zzp’er zich buiten jullie samenwerking om als ondernemer gedraagt. Werkt de zzp’er ook voor andere opdrachtgevers? Heeft hij een eigen logo of website? Spreekt hij naar buiten toe als zelfstandige en dus niet namens jouw bedrijf? Ook dit zijn kenmerken van zelfstandigheid.
Terugkijkend op Thomas en Roel
Of Roel ingehuurd had kunnen worden als zzp’er hangt af van het totaalbeeld. Ze hadden kunnen afspreken dat Roel een specifieke timmerklus afrondt binnen een bepaalde tijd en tegen een vastgesteld tarief. Daarbij zou Roel het werk zelfstandig uitvoeren, met eigen materialen en op zijn eigen manier. Bij klachten of fouten zou Roel dit in zijn eigen tijd en op eigen kosten moeten herstellen. Als Thomas en Roel rekening zouden houden met alle kenmerken van zelfstandigheid dan had Roel de klus gewoon kunnen uitvoeren.
Twijfel je?
Op Rijksoverheid.nl vind je alle kenmerken van loondienst en zzp naast elkaar. De keuzehulp geeft aan de hand van praktijkgerichte vragen een indicatie van welke situatie op de samenwerking van toepassing is. Er staan ook praktijkvoorbeelden per sector op, zodat je kunt zien hoe vergelijkbare situaties worden beoordeeld.
