Ondernemers zien nog veel knelpunten in de Zelfstandigenwet: dit is waar het misgaat
De Zelfstandigenwet moet zelfstandigen en opdrachtgevers meer duidelijkheid bieden, maar volgens ZZP Nederland is de huidige uitwerking nog niet praktisch genoeg. Uit onderzoek onder 3033 deelnemers blijkt dat zzp’ers knelpunten zien bij onder meer langdurige opdrachten, betaling per uur en het regelen van voorzieningen.
ZZP Nederland steunt het doel van de Zelfstandigenwet, maar ziet risico’s in de uitwerking. De vereniging onderzocht hoe zelfstandigen de voorgestelde voorwaarden beoordelen en nam de uitkomsten mee in haar reactie op de internetconsultatie.
Volgens ZZP Nederland wijzen ondernemers vooral op knelpunten bij langdurige opdrachten, betaling per uur, vaste werktijden of locaties en het regelen van voorzieningen. Ook vragen zij aandacht voor verschillen tussen sectoren.
„Een wet brengt pas rust als ondernemers én opdrachtgevers ermee uit de voeten kunnen. De antwoorden laten zien waar het kan knellen. Wij vragen de minister om die knelpunten op te lossen, zodat de wet de duidelijkheid biedt die de markt nodig heeft’’, zegt Frank Alfrink, voorzitter van Vereniging ZZP Nederland.
Langdurige opdracht zegt niet alles over zelfstandigheid
Een belangrijk knelpunt is het aantal opdrachtgevers. Van de zakelijke dienstverleners die de vraag over opdrachtgevers beantwoordden, werkt 44,3 procent aan één of twee grote, langdurige opdrachten. Over alle sectoren samen gaat het om 36,3 procent.
Tegelijk vindt 45,7 procent van de zakelijke dienstverleners het aantal opdrachtgevers geen goede maatstaf voor zelfstandig ondernemerschap. Voor alle sectoren samen is dat 40,1 procent.
Volgens ZZP Nederland kan een grote of specialistische opdracht nu eenmaal langere tijd duren. De vereniging vraagt daarom om andere manieren waarop zelfstandigen hun onafhankelijkheid kunnen aantonen als zij weinig opdrachtgevers hebben.
Uurbetaling is voor veel zzp’ers de norm
Ook betaling per uur is voor veel ondernemers gebruikelijk. Van de deelnemers die hun betaalvorm doorgaven, krijgt 56 procent meestal per gewerkt uur betaald. In de zorg is dat 62,8 procent en in de zakelijke dienstverlening 61 procent. In kunst en cultuur ligt dat percentage met 18,2 procent veel lager.
Bij de vraag naar knelpunten zegt 32 procent dat de duur of omvang van het werk vooraf moeilijk te bepalen is. Voor 27,5 procent hangt het resultaat mede af van anderen of van omstandigheden buiten de eigen invloed.
ZZP Nederland vindt daarom dat uurbetaling op zichzelf de toegang tot de zogenoemde veilige haven niet mag blokkeren. Ook zelfstandige tariefonderhandelingen, investeringen en ondernemersrisico’s moeten volgens de vereniging meewegen.
Vaste tijden en locaties horen soms bij het werk
De voorgestelde voorwaarden moeten volgens ZZP Nederland ook rekening houden met de aard van het werk. In kunst en cultuur zegt 27,3 procent dat het werk alleen op een vaste locatie kan plaatsvinden. Daarnaast noemt 29,3 procent werk dat alleen op bepaalde tijden mogelijk is.
In de zorg zegt 34,2 procent dat werktijden afhangen van patiënten, klanten of andere betrokkenen. Voor alle sectoren samen is dat 18,2 procent.
„Een optreden begint op een afgesproken tijd. Een zorgverlener stemt het werk af op een patiënt. Dat hoort bij het werk. De voorwaarden moeten duidelijk maken hoe zulke afspraken samengaan met zelfstandig ondernemerschap’’, zegt Alfrink.
ZZP Nederland wil buffers en voorzieningen laten meetellen
Zelfstandigen dekken risico’s op verschillende manieren af, blijkt uit het onderzoek. Van de deelnemers die de vraag over voorzieningen beantwoordden, noemt 69,1 procent eigen spaargeld, beleggingen of ander vermogen om risico’s op te vangen. Daarnaast heeft 54,7 procent een pensioenproduct en 38,6 procent een arbeidsongeschiktheidsverzekering.
Ook hier verschillen de sectoren sterk. In bouw en techniek heeft 83,3 procent een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering. In kunst en cultuur noemt 37,4 procent een te laag of sterk wisselend inkomen als knelpunt bij voorzieningen. Over alle sectoren samen is dat 13,1 procent.
Op basis van het onderzoek doet ZZP Nederland verschillende voorstellen aan minister Aartsen. De vereniging vraagt om een alternatieve manier om onafhankelijkheid aan te tonen bij langdurige opdrachten, om bestaande voorzieningen en buffers te laten meetellen en om een ingroeiregeling voor starters. Ook wil ZZP Nederland dat de criteria vóór invoering worden getest met zelfstandigen en opdrachtgevers uit verschillende sectoren.
