Financieel adviseur ziet aantal hulpaanvragen verdubbelen: het aflossen van coronaschulden nekt ook gezonde bedrijven
Veel ondernemers hebben hun coronaschulden afgelost, maar daarmee ook hun buffers opgebruikt. Financieel adviseur Pieter Christiaan van Prooijen ziet het geld op de spaarrekeningen van gezonde bedrijven slinken en waarschuwt dat de echte problemen nog kunnen komen. „De pijn zit altijd in het einde.”
Toen Nederland in maart 2020 op slot ging, vreesden veel ondernemers voor hun voortbestaan. Winkels sloten, de horeca ging dicht en de straten werden leeg. „Ondernemend Nederland stond stil”, zegt Pieter Christiaan van Prooijen, financieel adviseur bij Hermes Advisory en specialist in saneringstrajecten, in De Ondernemer Live.
Ondernemingen blijven kwetsbaar door schulden
De massale overheidssteun in de vorm van uitgestelde betalingen en coronaoverbruggingsleningen voorkwam veel faillissementen, stelt Pieter Christiaan. „Eigenlijk heeft de overheidssteun enorm goed gewerkt.” Hij wijst erop dat Nederland het relatief goed deed in vergelijking met landen als Duitsland, België en Frankrijk. „Nederland is tot nu toe aan een faillissementsgolf ontsnapt.”
Toch is daarmee niet gezegd dat de problemen voorbij zijn. Sterker nog: volgens Pieter Christiaan zit het venijn mogelijk in de staart. Een deel van de ondernemers heeft de coronaschulden nog niet afgelost. Volgens de financieel adviseur is dat vaak een signaal dat er meer speelt dan alleen uitstelgedrag. ,,Dus als bedrijven nu niet hebben afgelost, dan zal daar wel iets mee aan de hand zijn." Maar de groep die wél heeft betaald, is volgens hem óók kwetsbaar. Veel bedrijven hebben uitgestelde belastingen terugbetaald, maar daarvoor spaargeld of investeringsruimte gebruikt. „Doordat ondernemingen uitgestelde belastingen moeten terugbetalen zie je dat hun flexibiliteit verdwijnt.”
Voor 2027 verwacht Pieter Christiaan daarom dat meer ondernemers in de problemen komen. Niet alleen door resterende belastingschulden, maar ook doordat bedrijven hun reserves hebben opgebruikt en de kosten blijven stijgen. „De pijn zit altijd in het einde”, zegt hij.
‘Veel ondernemingen wachten toch’
Ondernemingen die in de kern levensvatbaar zijn, moeten op tijd actie ondernemen als schulden te zwaar drukken. ,,Veel ondernemingen die in de problemen zijn, wachten toch. Die zeggen: volgende maand wordt het wel beter.”
“Je moet niet alleen maar voor je schuldeisers werken, maar als ondernemer moet je er natuurlijk ook wat aan overhouden en je moet je bedrijf kunnen laten groeien”
Pieter Christiaan van Prooijen Financieel adviseur bij Hermes Advisory
Dat geldt volgens Pieter Christiaan juist ook voor ondernemers die hun coronaschulden wél al hebben afgelost. „Heel veel bedrijven die wel hebben afgelost, hebben die middelen niet kunnen inzetten voor andere doeleinden, zoals investeringen.” Daardoor is er een grotere groep bedrijven die langzaam op hun vermogen heeft ingeteerd.
De gevolgen daarvan worden nu zichtbaar. „Dat zijn mogelijke bedrijven die in de kern wel levensvatbaar zijn, maar die vet op de botten missen.” Dit is daarom het moment waarop ondernemers moeten ingrijpen, voordat er geen ruimte meer is om bij te sturen, stelt hij.
Zijn advies is daarom concreet: kijk of het bedrijf operationeel winstgevend is. Als de winst volledig opgaat aan schuldaflossing, is ingrijpen nodig. „Je moet niet alleen maar voor je schuldeisers werken, maar als ondernemer moet je er natuurlijk zelf ook wat aan overhouden en je moet je bedrijf kunnen laten groeien.” Pieter Christiaan ziet het aantal hulpvragen voor schuld- en saneringstrajecten inmiddels stijgen. Vorig jaar begeleidde hij naar eigen zeggen dertig trajecten. Nu staat de teller op vijftig. Hij verwacht aan het eind van het jaar rond de zeventig uit te komen. „Dus we zien nu al eigenlijk een verdubbeling van het aantal aanvragen.”
WHOA als alternatief voor faillissement
Als schulden blijven drukken en er geen ruimte meer is om te investeren of te groeien, komt voor ondernemers uiteindelijk de vraag op tafel: is faillissement nog te voorkomen? Volgens de financieel adviseur is er vóór die stap vaak nog een alternatief, mits het bedrijf in de kern levensvatbaar is. Een belangrijke route is de WHOA: de Wet homologatie onderhands akkoord. Die wet maakt het mogelijk om een akkoord met schuldeisers af te dwingen, ook als niet iedereen vrijwillig meewerkt.
Pieter Christiaan legt dit uit aan de hand van een eenvoudig voorbeeld. Een onderneming kan haar schuldeisers niet volledig terugbetalen. Twee schuldeisers accepteren bijvoorbeeld 50 procent, maar een derde weigert. Zonder WHOA kan die ene partij het akkoord blokkeren. Met de WHOA kan een rechter het akkoord toch verbindend verklaren, onder de voorwaarde dat de schuldeisers beter af zijn dan bij een faillissement.
„Iedereen moet beter af zijn dan bij een faillissement”, vat Pieter Christiaan de kern samen. Schuldeisers stemmen in klassen, bijvoorbeeld banken, Belastingdienst en leveranciers. Als de juiste klassen instemmen, kan het akkoord doorgaan.
Toch is een schuldakkoord niet altijd de beste oplossing. Pieter Christiaan beoordeelt meestal in een halve dag tot een dag of een traject kansrijk is. ,,Een faillissement is soms ook een oplossing. Dat klinkt een beetje cru, maar het kan zijn dat het gewoon beter is dat de onderneming, als ze niet winstgevend is, ophoudt te bestaan.”
Niet elk bedrijf is te redden
De zakelijke afweging of een bedrijf beter af is als het failliet is, is soms hard, erkent Pieter Christiaan. Zeker omdat achter elk bedrijf mensen zitten. „Wij zitten in een soort trauma-operatiekamer, dus je weet ook dat er trajecten zijn die niet tot een goed einde gaan komen.”
In de afgelopen jaren zag de financieel adviseur hoe emotioneel schuldentrajecten kunnen zijn. Schuldeisers zijn boos omdat ze niet alles terugkrijgen. Ondernemers voelen druk en schaamte. Toch verandert die dynamiek vaak na enkele weken. ,,Dan zie je dat ze rationaliseren en zeggen: nou ja, als ik failliet ga, dan krijg ik inderdaad niets. Als ik doorga, dan krijg ik misschien 20 of 30 procent.”
Pieter Christiaan stelt dat daar precies de waarde van een goed akkoord zit: niet alleen schulden saneren, maar ook economische relaties behouden.
Cloudapp moet WHOA goedkoper maken voor mkb
Omdat WHOA-trajecten complex en kostbaar zijn, ontwikkelde Hermes Advisory een cloudapplicatie om het proces te automatiseren. Het idee ontstond omdat Pieter Christiaan de WHOA toegankelijker wilde maken voor mkb-bedrijven. „Als we kunnen zorgen dat het proces wordt gestroomlijnd en geautomatiseerd, maken we de WHOA ook toegankelijker voor mkb-bedrijven.”
In de applicatie worden alle schuldeisers uitgenodigd, kunnen ze hun vordering controleren, bezwaar maken, informatie ontvangen en uiteindelijk stemmen over het akkoord. Dat voorkomt veel handmatig werk. Voor ondernemers kan dat veel kosten schelen. „Een advocaat rekent 400 euro per uur. Nu betaal je een schijntje.”
De ontwikkeling van de app was voor Pieter Christiaan geen makkelijke businesscase. „Automatiseren is gewoon duur.” Toch ziet hij het als zijn missie. In 2020 voelde hij de urgentie om iets te doen voor ondernemers met problemen. „Ik dacht: je hebt één keer in het leven de kans om echt verschil te maken. Nu gaan we het mkb redden.”
Zijn belangrijkste boodschap aan ondernemers met oplopende schulden blijft eenvoudig: wacht niet tot het geld op is. „Op het laatste moment heb je geen geld meer.”
