Paniek alom, sinds netbeheerder TenneT eerder deze week wereldkundig maakte dat er vanaf 1 juli een aansluitstop geldt voor elektriciteitsaansluitingen in de provincie Utrecht. De dertigduizend woningen en kleine bedrijfspandjes die nog in de planning staan, krijgen nog een stroomaansluiting. Iedereen die vanaf nu wil verzwaren, consument of ondernemer, trekt aan het kortste eind.
„Stel: jij krijgt binnenkort een warmtepomp in je onderneming en denkt dat je meer stroom nodig hebt, dus je klopt aan bij de netbeheerder”, zegt energie-expert Dennis van der Meij, die wekelijks voor volle zalen lezingen geeft over de uitdagingen van de energietransitie. „Dan kan ik je nu al zeggen dat je nul op rekest krijgt, want als de netbeheerder jou een grotere aansluiting geeft, zou jij fysiek meer stroom kunnen gaan trekken. En dat is nu niet beschikbaar.”
Fikse strop voor het mkb
Dat lijkt een fikse strop te zijn voor een groot deel van de mkb’ers. Want wat als jij wilt groeien of verduurzamen, door van het gas af te gaan of meerdere laadpalen voor de deur te plaatsen? Dan heb je een (grotere) warmtepomp of een zwaardere driefasenaansluiting nodig, zo is de algemene gedachtegang van de meeste ondernemers.
Genoeg reden voor paniek, zo lijkt het. Niet voor niets vertelde Christian Lorist, manager projecten bij VNO-NCW Midden, in een interview met AD dat hij verwacht dat ongeveer 20 tot 25 procent van het mkb in de regio Utrecht door de beperkte capaciteit op het elektriciteitsnet in de knel zal komen. „Voor sommige ondernemers betekent dit dat hun plannen niet door kunnen gaan. Het zat eraan te komen, maar dit is niet goed”, waarschuwt Lorist.
Stoppen die eruit klappen
Berichtgeving waar energie-expert Van der Meij dwars tegenin gaat, met de stelling dat er bij 99 procent van de particulieren helemaal niet meer stroom nodig is. „Het eigenlijke probleem is dat mensen thuiskomen, meteen de stekker van de elektrische auto in de laadpaal steken, de oven aanzetten en de warmtepomp te laten loeien. Je kunt je voorstellen dat je daarmee een hoge piek in je stroomverbruik creëert. Die piek moet je hoofdaansluiting wel aan kunnen.”
Van der Meij neemt ons even mee terug in de tijd, naar de vorige eeuw, toen onze oma het de normaalste zaak van de wereld vond dat ze de wasmachine en de droger niet tegelijk kon aanzetten, omdat anders de stoppen eruit klapten. „Hetzelfde gebeurt als jij je elektrische auto gaat opladen terwijl je ook nog elektrisch aan het koken bent en de warmtepomp hebt aanstaan, maar dan met de hoofdzekering.”
Dit is geen toekomstmuziek, maar techniek die nu al in tachtig procent van de laadpalen zit ingebouwd
Dennis van der Meij Energie-expert
Piek op piek
Als de hoofdzekering kapotgaat door overbelasting, is de eerste gedachte van de meeste mensen: ik moet verzwaren. „We zijn een calvinistisch landje, dus we komen thuis en vinden dat de elektrische auto meteen vol moet. Ik bepaal wat ik doe, dus we steken de stekker erin en gaan laden. Terwijl de auto ook best om negen uur ‘s avonds aan de lader kan in plaats van om zes uur. Maar daar hebben we geen zin in, want dat vinden we gedoe.”
Wat thuis in het klein gebeurt, zie je volgens Van der Meij bij ondernemers in het groot. „Veel bedrijven hebben een hele rits laadpalen voor de deur staan. Als de helft van jouw personeel elektrisch rijdt en ze steken ’s ochtends om half 8 allemaal op hetzelfde moment de stekker in hun auto, terwijl ook nog de koffiezetapparatuur, de computers en de warmtepomp aangaan, dan krijg je pieken die op elkaar stapelen en klappen de hoofdzekeringen.”
Lees ook: Na zonnepanelen nu aan de batterij? ‘Levert voor veel ondernemers te weinig op om echt winst te maken’
Slimme laadpalen
Dat kan anders en beter, zegt Van der Meij. „Als jij hebt gekozen voor slimme laadpalen, dan kunnen ze zelf sturen op stroomverbruik en prijsprikkels. Zit jij tegen de max van je totale stroomverbruik aan of is de prijs heel hoog, dan knijpen deze laadpalen automatisch af. Ze stoppen dan dus met laden. Dat is geen toekomstmuziek, maar techniek die nu al in tachtig procent van de laadpalen is ingebouwd.”
Naast vervoer, specifieker: de elektrische auto, zorgt ook warmteopwekking bij veel bedrijven voor een piek op het stroomnet. „Wat er nu gebeurt, is dat mensen om 8 uur ’s ochtends op de zaak komen en denken: ik wil dat het hier 20 graden wordt, dus vanaf dat moment gaat die warmtepomp draaien. Een beetje hetzelfde als je vroeger thuis had als je beneden kwam en de thermostaat handmatig een paar graden hoger moest zetten.”
Als je doet wat je deed, krijg je niet meer wat je kreeg, want je kunt niet zomaar meer stroom gebruiken wanneer jij denkt dat het nodig is
Dennis van der Meij Energie-expert
Investeer in een energiemanagementsysteem
Maar als jij een bedrijfspand hebt, dan kun je net zo makkelijk zeggen: ik zorg dat het bedrijfspand om 8 uur ’s ochtends al op temperatuur is, zodat de warmtepomp niet meer hoeft aan te slaan als het personeel massaal door de elektrische deuren binnenkomt en hun computers aanzet. „Dat kun je met digitale thermostaten doodsimpel van afstand instellen”, aldus Van der Meij.
Of je investeert als ondernemer in een energiemanagementsysteem, nog veel makkelijker. „Die neemt jou dat werk uit handen en gaat zelf kijken: hoeveel stroom is er op dit moment beschikbaar en waar moet ik afknijpen”, legt Van der Meij uit. „Er moet wat dat betreft wat meer flexibiliteit in de markt komen, maar niemand is dat gewend. Mijn vader zei altijd: als je doet wat je deed, krijg je wat je kreeg. Nu geldt: als je doet wat je deed, krijg je niet meer wat je kreeg, want je kunt niet zomaar meer stroom gebruiken wanneer jij denkt dat het nodig is.”
Er hoeft helemaal geen stroom bij
Bij zeventig procent van de ondernemers die denken dat ze een probleem hebben, hoeft er volgens Van der Meij helemaal niet meer stroom bij. „Als zij inzicht hebben in hun stroomverbruik en beter omgaan met hun bestaande installatie of investeren in een slimmere installatie, dan hoeven ze helemaal niet te verzwaren. Ook met een kleinere installatie kun je binnen een bedrijf heel veel, alleen niet alles tegelijk.”
In plaats van te panikeren over wat er na 1 juli niet meer kan, zouden ondernemers wat meer moeten kijken naar wat er wél allemaal kan. Van der Meij: „Dat begint met inzicht krijgen: wat gebeurt er nou eigenlijk? Hoeveel energie verbruik ik in mijn bedrijf, hoe groot is de piek? Dan kun je gaan schuiven en zul je merken dat er heel veel ruimte zit in de installatie. We moeten wat meer gaan kijken naar hoe oma het vroeger deed dan naar de overheid.”
Lees ook: Experts waarschuwen ondernemers bij dreigende aansluitstop vol stroomnet: ‘Grijp niet direct naar aggregaat’
