De perfecte symmetrie van het blad, de rijke variëteit van 12.000 soorten, de manier waarop een nieuw blad zich uitrolt... John Bijl, directeur van Vitro Plus, raakt niet uitgepraat over de schoonheid van varens. En dan te bedenken dat hij als zoon van een Dordtse tuinder varens een verschrikkelijke plant vond. „Ik moest ze schoonmaken en kreeg er vieze vingers van”, lacht hij.
Lees ook: Wie wordt de winnaar van de Nationale Ondernemersprijs 2026? Breng je stem uit!
Fröbelen in een laboratorium
Als leraar biologie groeide zijn fascinatie voor het kweekproces. „Als hobby ben ik aan de slag gegaan met weefselkweek, waarmee je in feite elke plantensoort kunt vermeerderen. Ik vond het heerlijk om met plantjes te fröbelen in een laboratorium.” John bleek er goed in te zijn: vooral varens lieten zich opvallend goed vermeerderen.
Met een compagnon startte hij een bedrijfje dat zich bezighield met de kweek van varens en orchideeën. „Vanuit de technologie kreeg ik in de gaten dat we die varen geautomatiseerd konden produceren.” De grote doorbraak kwam met de uitvinding van wat John liefkozend zijn ‘toverdoos’ noemt. „Een kweekbak met ademende folie waarin planten opgroeien zonder teeltarbeid.”
De gepatenteerde uitvinding bracht een revolutie teweeg. „Voorheen werden die plantjes handmatig met pincetten overgezet in andere bakjes. Wij zijn in staat om direct vanuit het laboratorium bakken met plantjes te leveren.” Het proces is ook nog eens heel duurzaam. „We gebruiken geen gas, geen gewasbeschermingsmiddelen en maar één liter water per bak.”
Klein product, grote mogelijkheden
Door de innovaties heeft Vitro Plus sinds een jaar of tien 80 procent van de markt in handen. John ziet volop mogelijkheden voor groei. „Varens zijn nog een relatief klein product, maar de mogelijkheden zijn echt heel groot.” Het bedrijf zet vooral in op tuinvarens, die milieuvriendelijk te kweken zijn. „Er zijn heel veel mooie soorten voor in de tuin, die nog redelijk onbekend zijn.”
Om daar verandering in te brengen, heeft Vitro Plus in Burgh-Haamstede een showtuin ingericht. „Iedereen die varens leuk vindt, halen we daarnaartoe. Zo promoten we het product”, zegt John. „Dat vind ik het mooie aan ons bedrijf: we hebben alle aspecten in eigen hand. Van het verzamelen en ontwikkelen van nieuwe soorten tot de productie, de verkoop en de marketing.”
Varens zijn heel makkelijke planten. Ze moeten alleen op de juiste plek staan
John Bijl Vitro Plus
John hoopt dat tuinvarens zo populair worden als siergrassen. „Mensen denken dat het lastige planten zijn, maar eigenlijk zijn ze heel makkelijk. Ze moeten alleen op de juiste plek staan. Meestal in de schaduw, maar er zijn ook soorten die de hele dag in de volle zon kunnen staan.” Door klimaatverandering doen zelfs boomvarens het goed in Nederlandse tuinen.
Vitro Plus maakt steeds vaker uitstapjes. Zo kweken ze mininaaldbomen voor een grote Canadese hout- en papierproducent. „En we produceren veenmos. Een plantje dat supersnel groeit en wordt verwerkt tot grondstof om andere planten op te laten groeien. Nu wordt daar turf voor gebruikt. Dat is heel slecht voor het milieu, terwijl veenmos juist CO2 opneemt.”
Jonge mensen vasthouden
Bij het bedrijf werken 85 mensen. „Ik verwacht een lichte groei, maar we proberen dingen vooral slimmer te doen.” Het valt in Zeeland niet mee om jonge mensen vast te houden, zegt John. „Ze vluchten vaak naar de Randstad. Het is hier mooi wonen en werken, maar er moet ook wat te doen zijn. Daarom steunen we initiatieven die de leefbaarheid hoog houden aan alle kanten.”
Stemmen kan tot en met 7 april. Op 8 april wordt de winnaar bekendgemaakt.
Dit artikel is geschreven door: Joeri Wisse verslaggever bij PZC.
