Een broodje brie, een 12-uurtje of een gebakken schol. Bij restaurant Beachclub Sneek is de kans groot dat ze bereid zijn door Aïed (49), die drie jaar geleden nog zijn eigen restaurant runde in Irak. Nu mag hij zich, na een speciaal opleidingstraject voor statushouders, basiskok noemen en verdient hij zijn eigen inkomen.
De Irakees is een van de eerste deelnemers aan het project ‘Nieuwkomers in de keuken’, dat het samenwerkingsverband Fryslân Werkt eind 2024 met Koninklijke Horeca Nederland begon. Een dag in de week ging hij naar school voor een koksopleiding, drie dagen draaide hij mee in de keuken van de Beachclub en daarnaast volgde hij nog taallessen voor het vakjargon.
Communicatie bleek uitdaging
Die Nederlandse taal, dat is nog wel een dingetje. ,,Moeilijk”, zegt Aïed, als hij even aanschuift voor het interview. Wel drie keer biedt hij zijn excuses aan voor zijn onvermogen om zich goed uit te drukken. ,,Ik heb ook niet goed Engels geleerd.”
Je komt er dan achter dat iemand wel iets kan zeggen, maar iets anders bedoelt
Tineke van der Heide Beachclub
Zeker in het begin was de communicatie best een uitdaging, vertelt mede-eigenaar Tineke van der Heide van de Beachclub. ,,Je komt er dan achter dat iemand wel iets kan zeggen, maar iets anders bedoelt. Maar we merkten aan alles dat hij heel graag wilde. En wij zijn hartstikke wijs met hem.’’
150.000 openstaande vacatures
Tineke nam het paviljoen aan het Sneekermeer vier jaar geleden over van de vorige eigenaar, samen met haar man en een bevriend echtpaar. Ook chef-kok Mario zat bij de inboedel, maar verder hebben ze er hard aan moeten werken om het personeelsbestand op orde te krijgen én te houden.
Een uitdaging die zo’n beetje alle horecaondernemers in Nederland herkennen. Volgens Koninklijke Horeca Nederland zijn er jaarlijks zo’n 150.000 vacatures te vervullen in de bedrijfstak en koks zijn al helemaal moeilijk te vinden. Intussen telt Friesland alleen al ruim 15.000 bijstandsgerechtigden, waarvan een deel het liefst morgen aan de slag gaat.
Lees ook: Personeelstekort? Deze jongeren kiezen bewust voor horeca: ‘Dit is mijn passie, geen bijbaan’
Werken met vrouwelijke leidinggevenden
Toch aarzelde Tineke wel even toen haar neef, die in het onderwijs zit, haar tipte over het nieuwe project dat statushouders aan horecaondernemers koppelt. „Stel dat het iemand is uit een cultuur met heel traditionele opvattingen over vrouwen. Wij hebben hier allemaal vrouwelijke leidinggevenden, dat gaat niet werken.’’
Al wil je nog zo graag, als jij Mohammed heet of Ahmed wordt je cv eerder aan de kant gelegd
Annette Jensma-Bliek Trajectbegeleider
Die vrees bleek ongegrond: trajectbegeleider Annette Jensma-Bliek stelde Aïed voor, die met vrouw en twee zoons in 2022 naar Nederland was gevlucht en in Sneek terechtkwam. Een heel lieve man, verzekerde ze, en een vrouwelijke baas is voor hem geen probleem. Bovendien kent hij de horeca: in Irak had hij zijn eigen zaak waar hij vooral ‘fastfood’ serveerde als burgers en shoarma.
Lastig om aan een baan te komen
Ook voor ervaren nieuwkomers, zoals Aïed met zijn ruime ervaring in de horeca, blijkt het in de praktijk lastig om aan een baan te komen, weet Annette. Zelfs in sectoren waar een tekort is aan goede vaklui. „Al wil je nog zo graag, als jij Mohammed heet of Ahmed wordt je cv eerder aan de kant gelegd.”
In Friesland hebben overheid, onderwijs, UWV, sociale ontwikkelbedrijven en vakbonden zich daarom verenigd in de netwerkorganisatie Fryslân Werkt, met als doel om vraag en aanbod op de arbeidsmarkt beter op elkaar af te stemmen.
Vraag en aanbod beter op elkaar afstemmen
Zo ontstond het idee voor het project ‘Nieuwkomers in de keuken’, dat volgens de initiatiefnemers nergens anders in Nederland op deze manier draait. In januari van 2025 begonnen de eerste tien deelnemers, waarvan er afgelopen zomer vier slaagden voor het examen Basiskok (niveau 2) van de Stichting Vakbekwaamheid Horeca.
„Met vlag en wimpel”, aldus Annette. „Maar we hebben er ook van geleerd. Eentje wilde toch niet in het weekend werken, een ander kon niet zo lang staan. Daar letten we nu beter op.’’
Aïed heeft jaarcontract
In september is de tweede ronde gestart met acht deelnemers, de derde staat voor later dit jaar gepland. Het uiteindelijke doel is dat de nieuwkomer, na drie maanden proefplaatsing met behoud van uitkering, een betaalde baan krijgt aangeboden.
Je kunt niet alles veranderen in de wereld, maar hiermee kun je als ondernemer laten zien dat het wél kan
Tineke van der Heide Beachclub
Dat is Aïed gelukt: hij heeft nu een jaarcontract bij Beachclub Sneek voor twintig uur per week. „Na de eerste maand moesten we zeggen of we met hem verder wilden in het traject”, vertelt Tineke. „Terwijl het toen nog best moeizaam ging. Niet alleen met de taal, hij maakte zich ook veel zorgen over zijn familie. En dan was hij weer vergeten hoe de carpaccio gemaakt moest worden.’’
Motivatie is alles
Maar één ding was Tineke wel duidelijk, en dat was dat de Irakees zeer gemotiveerd is. „Dat zou ik ook aan andere statushouders willen meegeven: laat zien dat je het echt wilt. Wij vertrouwen hem, hij vertrouwt ons en de collega’s lopen met hem weg.”
En wat Tineke extra belangrijk vindt: „Je kunt niet alles veranderen in de wereld, maar hiermee kun je als ondernemer laten zien dat het wél kan. Als je de ander als mens kunt zien.’’
