Vak van diamantslijper dreigt uit te sterven in Nederland: ‘We willen het ambacht graag in stand houden’
Het ambacht van diamantslijper dreigt te verdwijnen uit Nederland. Vorig jaar waren nog slechts zo’n dertig slijpers in ons land actief. Ook mogelijkheden om het vak van diamantbewerker te leren, zijn schaars. Meesterslijper Marie-Louise Bartels: „De jeugd wil niet meer met zijn handen werken.”
Eeuwenlang gold Amsterdam als diamantenhoofdstad van de wereld. Op het hoogtepunt rond 1900 werkten in de hoofdstad zeker 10.000 mensen in de bewerking van de mooiste steentjes op aarde. Tegenwoordig zijn er nog twee bedrijven over: Royal Coster Diamonds en Gassan.
Om de trend te keren leiden beide bedrijven nu zelf vakmensen op. „We moeten wel”, zegt Ronald Koster van Royal Coster Diamonds tegen het AD. „Het is een uitstervend ambacht, maar we willen het graag in stand houden.”
Vijf vaste diamantslijpers Royal Coster
Royal Coster heeft vijf vaste slijpers en leidt per jaar enkele nieuwe mensen op. „Soms één à twee per jaar.” Bij Gassan ligt het aantal wat hoger. Bartels: „We hebben veertien vaste slijpers en bij de opleiding zitten nu zes studenten.”
De opleiding van Gassan vindt plaats op een plek met geschiedenis: de voormalige Diamantslijperij Gebroeders Boas in Amsterdam, tegenwoordig het House of Gassan. In het pand is Samuel Gassan, oprichter van Gassan, ooit begonnen als leerling diamantslijper. „Het heeft erg veel historische waarde voor ons”, zegt David Bijlsma, commercieel directeur van het bedrijf.
Toeristen en James Bond
De neergang van Amsterdam als diamantenstad is terug te voeren op de Tweede Wereldoorlog. Bartels: „Antwerpen werd eerder bevrijd dan Amsterdam en zo verhuisde een groot gedeelte van de slijpers naar België.” De Vlaamse stad groeide sindsdien uit tot het nieuwe centrum van de diamantenhandel.
“Vraag aan de mensen in Shanghai of New York wat de diamantenhoofdstad van de wereld is en ze zeggen Amsterdam”
David Bijlsma Gassan
Toch is Mokum haar fonkeling niet helemaal kwijt. Zo werd de James Bond-film Diamonds Are Forever uit 1971 deels opgenomen in de hoofdstad. Bijlsma: „Vraag aan de mensen in Shanghai of New York wat de diamantenhoofdstad van de wereld is en ze zeggen Amsterdam.”
In het House of Gassan komen jaarlijks meer dan 150.000 mensen langs. „Een groot deel daarvan komt uit Azië.” Naast verschillende winkels in Amsterdam en Nederland heeft Gassan ook zeven winkels op Singapore Airport waar zijn producten worden verkocht; drie daarvan zijn winkels van Gassan zelf.
Prioriteit ligt bij Gassan 121
Het probleem is dat Nederland wel opleidingen kent voor goudsmid en juwelier, maar niet in het specialistische vak van diamantslijpen. Daarom besloot House of Gassan het heft in handen te nemen.
Het eerste jaar van de opleiding draait volledig om basiskennis. Bartels: „We begeleiden ze 1-op-1.” Daarna volgt het echte handwerk met het snijden, slijpen en rondmaken van de diamant. „Dat duurt zo’n vier jaar, de prioriteit ligt uiteindelijk bij het maken van een Gassan 121.”
“De prioriteit ligt uiteindelijk bij het maken van een Gassan 121”
Marie-Louise Bartels Meesterslijper
Die naam staat voor een diamant met 121 facetten, in plaats van de gebruikelijke 57 vlakken. Deze vorm levert een bijzondere schittering op. Begin deze eeuw introduceerde Gassan als een van de eerste diamantairs ter wereld deze zelfontwikkelde slijpvorm.
Gassan zelf heeft zo’n veertien slijpers in dienst. Naast de vaste slijpers zijn er nog zes in de leer bij de diamantair. Een van hen is Sebbe Beunder (26). Een paar jaar geleden raakte hij via meesterslijpster Bartels bekend met het vak.
‘Dezelfde puzzel, maar puzzelstukjes veranderen’
Na het afronden van zijn technische middelbare school ging Beunder aan de slag bij de lokale supermarkt, maar dat had niet zijn voorkeur. Tijdens een rondleiding door de slijperij raakte hij enthousiast en meldde hij zich aan voor de opleiding. „Ik ben nu 3,5 jaar bezig en ik wil na mijn opleiding graag blijven.”
Het bijzondere werk bevalt hem goed: „Je moet veel geduld hebben en precies werken, maar ik ben wel een geduldig type”, zegt Sebbe. Geen steen is hetzelfde, weet hij. Maar uiteindelijk is bij elke ruwe diamant het doel om een Gassan 121 te fabriceren. „Je legt altijd dezelfde puzzel, maar de puzzelstukjes veranderen.”
Gassan is de grootste diamantair van Nederland. Het bedrijf heeft een jaarlijkse omzet van zo’n 200 miljoen euro, waarvan het grootste gedeelte wordt gegenereerd in de hoofdvestiging.
Dit artikel is geschreven door Jur Pennings voor het AD.
