De kamer rook een beetje muffig. Logisch, we zaten er al een paar uur. ‘Er zou eigenlijk een raam open moeten kunnen’, bedacht ik me. De waterflessen waren leeg en zo ook de bak met nootjes. Ik keek om me heen en zag dat de blikken in de ogen dof waren. Het bizarre was dat we net nog een rondje hadden gedaan of iedereen achter mijn plan stond. Niemand was tegen, maar de ruimte ademde verzet en weerstand. Ik kon er niet de vinger opleggen, maar dit gevoel van onmacht maakte me gek. Drie maanden later ging het mis. De boel liep in de soep en mijn halve team stapte op. Pas later begreep ik dat ik mijn team ‘geknakt’ had. Ze wilden niet meer vechten tegen mijn continue stroom van argumenten, slimmigheidjes en tomeloze blije ambitie’. Ik moest weer opnieuw beginnen.
Zojuist heb je -hoop ik- bovenstaande gelezen. Wat is je conclusie? Waar speelde zich dit af, wat gebeurde er precies en identificeer je je ook met de hoofdpersoon? De les is duidelijk. Om als leider succesvol te zijn moet je teamdynamiek begrijpen en zorgen dat men zich vrij en veilig voelt om zich openlijk uit te spreken. Maar als ik nu direct dit inzicht had opgeschreven, of in een top-10 lijstje had gezet, dan was het waarschijnlijk niet doorgedrongen en zeker niet blijven kleven.
Verhalen bieden inzichten
We hebben dus verhalen nodig die context geven aan inzichten. Ons brein heeft zich de afgelopen 300.000 jaar zo ontwikkeld dat verhalen uiteindelijk de effectiefste manier zijn om inzichten over te brengen. De wetenschappelijke bewijzen zijn overvloedig, om een inzicht te begrijpen, geloven, onthouden en kunnen toepassen is een causaal raamwerk cruciaal. Daarom is het geweldig dat managementboek schrijvers al tientallen jaren geleden dit ‘bijbelse’ format hebben omarmd. Managementlessen in verhaalvorm.
Het eerste boek van dien aard dat ik ooit las was ‘Het Doel’ van Eliyahu Goldratt. Ik werd op fascinerende wijze meegenomen in de ’theory of contraints’, het boek en de boodschap staan me nog steeds helder voor de geest. In een ander boek, ‘Gung Ho!’ van Ken Blanchard werden de kernprincipes van leiderschap me bijgebracht. In dit verhaal bracht een indiaan essentiële inzichten over door middel van drie parabels, waarmee de hoofdpersoon een fabriek van de ondergang kon redden. De drijfveer van de eekhoorn, de werkwijze van de bever en de gave van de gans hebben ook mij sindsdien veel gebracht.
Ook zijn de boekjes van Patrick Lencioni (zoals The Five Disfunctions of a Team en Death by Meeting) geweldig om te lezen. Je zit gewoon bij die mensen aan tafel, je voelt de spanning en je maakt de lessen daadwerkelijk mee. Met die kennis en inzichten heb ik mezelf enorm kunnen verrijken en gezien hoe krachtig ze zijn wanneer je ze zelf toepast.
Ondernemers lezen blijkbaar niet meer
Helaas is het in 2026 anders. Bij ons laatste klasje van Growth Leadership kregen alle ondernemers bij de start vijf geweldige boeken uitgereikt. Bij de vierde sessie, zo’n acht weken later had minder dan de helft slechts een van de boeken gelezen. En dan nog bijna allemaal het dunste boekje, het eerder genoemde ‘Gung Ho!’.
Oh wat is dat jammer. Ondernemers lezen blijkbaar niet meer. Maar juist in deze zomerweken, wanneer we even rust nemen, ergens op een strandbedje liggen, zou het sterk zijn om toch speelsgewijs enkele onontbeerlijke inzichten te krijgen die de ondernemer, het team en het bedrijf weer een stuk verder kunnen helpen.
Uiteraard hoor ik vaak in deze tijd ‘ik maak wel een samenvattinkje met AI’, dat snap ik, maar juist het proces van lezen en absorberen is onderdeel van het leerproces. Voor de meer cijfermatig ingestelde lezers: Het antwoord op de som is dus niet waar het om gaat. Het gaat erom dat iemand snapt hoe de som te maken en dus je op het eindresultaat komt. Zonder verhaal, context en emotie blijven de oneliners, conclusies en AI overzichtjes interessante, maar lege kreten en inzichten. Je hebt dus een verhaal nodig.
Gebruik de kracht van verhalen
Dat geldt overigens ook voor ondernemers zelf. Ik zie dat veel ondernemers de kracht van verhalen nauwelijks gebruiken binnen hun bedrijf. Waarom bestaat het bedrijf? Welk probleem wil het oplossen? Wat is de missie? Wat is de strategie? Wat zijn de kernwaarden? Ieder antwoord is een verhaal. Daar zit emotie in, tegenslag, een overwinning en een inzicht.
Herman Wegter, toevallig ook docent bij Growth Leadership, heeft er een boek over geschreven, ‘Goed verhaal!- storytelling in zeven stappen’. Hij leert ondernemers hoe ze de kracht van een goed verhaal kunnen gebruiken om medewerkers gemotiveerd te krijgen, te houden en trots te laten zijn op het bedrijf. En we zien grote successen bij degenen die dat goed toepassen.
Het Ipad-schermpje schitterde een beetje door de flauw ondergaande zon. Ze had zojuist zijn laatste blog op de Ondernemer gelezen. Een kind rende voorbij. Wat was het een fijne dag geweest. De rust, de gesprekken, het spelen en zwemmen had de gezinsband versterkt. ‘Maar toch zit er wellicht wel iets in wat die De Jong schrijft’, bedacht ze zich. ‘Mam, kom je?’, ze pakte haar handdoek en tas, maar net voordat die Ipad in de tas ging, drukte ze even op ‘Download Gung Ho!’. ‘Kan ik morgen toch stiekem iets van een indiaan leren’, gniffelde ze.
