Ik stel deze vraag regelmatig aan ondernemers en leidinggevenden die bij mij aan tafel zitten. Meestal komt hij niet direct, maar hij sluimert. Onder een reorganisatie, onder tegenvallende cijfers, onder een plotselinge functiewijziging of het besef: „Zo wil ik het niet meer doen.”
En als dat dan eenmaal hardop wordt uitgesproken, valt het vaak even stil. Want veel ondernemers en managers zijn hun rol geworden. De ondernemer die altijd groeide. De directeur die bekendstond als de probleemoplosser. De vakman die alles wist van zijn product, zijn markt, zijn mensen.
Tot dat ineens verandert.
Lees ook: Ze zijn te duur, niet flexibel en te oud om nog te werken: ‘Leeftijdsdiscriminatie is zonde van talent’
Wat blijft er over?
In mijn werk zie ik het vaak gebeuren na een kantelpunt. Een bedrijf wordt verkocht, een MT wordt anders ingericht, een ondernemer haalt voor het eerst geen energie meer uit wat hij jarenlang met plezier deed. Soms is dat extern: de markt verandert, technologie haalt je in of je rol verschuift. Soms is het intern: je merkt dat het tempo, de druk of de verwachtingen niet meer passen bij wie jij nu bent.
Wat er dan wringt, is niet alleen het werk. Het wringt omdat identiteit en functie jarenlang samenvielen. „Als ik dit niet meer doe… wat blijft er dan over?” Die vraag is spannend. En eerlijk gezegd: hij wordt vaak vermeden door nóg harder te werken.
We leven in een wereld waarin competenties, KPI’s en resultaten leidend zijn. Dat geldt zeker ook in het mkb, waar de ondernemer of manager nog vaak onmisbaar is. Jij bent het vliegwiel, de aanjager. Degene die het overzicht houdt. Maar juist daar schuilt een risico: als alles leunt op wat jij kunt, blijft er weinig ruimte over voor wie jij bent.
Van functietitel naar persoonlijke drijfveren
Ik begeleidde eens een ondernemer die zijn bedrijf succesvol had opgebouwd en vervolgens een stap terug moest doen vanwege zijn gezondheid. „Harry”, zei hij, „ik weet ineens niet meer waar ik van waarde ben.” Zijn kwaliteiten waren er nog steeds. Zijn ervaring ook. Maar de vorm waarin hij die jarenlang inzette, viel weg.
Dat voelde als verlies. Terwijl het, in mijn ogen, in werkelijkheid het begin was van herpositionering. Wat ik in zulke trajecten doe, is het gesprek verleggen. Weg van die functietitel. Weg van het oude succesverhaal. Richting fundament en persoonlijke drijfveren.
Vragen als:
Waar kreeg je oorspronkelijk energie van in dit werk?
Welke patronen zie je in de momenten waarop je op je best was?
Wat deden mensen bij jou aankloppen, los van je rol?
Vaak blijkt dan dat de kern veel breder is dan de functie. De ondernemer was niet alleen een sterke ceo, maar vooral een bouwer van vertrouwen. De manager was niet alleen resultaatgericht, maar een natuurlijke rustbrenger in tijden van chaos. Dat verdwijnt echt niet als je rol verandert. Maar je moet het wel opnieuw leren zien, en inzetten.
Vastzitten in een rol die niet meer klopt
Loslaten van ‘waar je goed in was’ voelt spannend, omdat het voor jou zekerheid geeft. Het heeft je gebracht waar je nu staat. Maar vasthouden aan een rol die niet meer past, kost uiteindelijk meer: energie, scherpte en vaak ook werkplezier. Ik zeg vaak: „Je bent aangenomen of begonnen, op je talenten, niet op je vermogen om altijd alles hetzelfde te blijven doen.” Ontwikkeling vraagt herijking. Ook aan de top.
Voor ondernemers en mkb-leiders is dit geen luxe vraagstuk. Het is strategisch. Want als jij vastzit in een rol die niet meer klopt, voelt je team dat. Je besluitvorming wordt stroever. Je reacties korter. De ruimte voor anderen daardoor kleiner.
De paradox is deze:
Pas wanneer je durft te onderzoeken wie je bent zonder die ene rol, ontstaat er ruimte voor een volgende fase. Soms in dezelfde organisatie, soms in een andere vorm. Maar bijna altijd met meer rust en scherpte. Wie je bent, blijkt dan niet kleiner te worden. Maar juist steviger. En misschien is dat wel de kern van goed leiderschap is en succesvol ondernemerschap: niet blijven doen waar je ooit heel goed in was, maar blijven luisteren naar wat nu van jou gevraagd wordt.
Lees ook: Als ondernemer écht verschil maken: ‘Wil je een team dat verantwoordelijkheid pakt? Geef dan zelf het voorbeeld’
