Michiel (50) maakt tafels van oude grafstenen: ‘Je wil iets betekenen voor mensen’
Bij familiebedrijf Van Luijn Natuursteen in Tiel krijgen ze steeds vaker het verzoek om grafstenen van overledenen te hergebruiken als meubel. De steen van opa of oma wordt dan een tafel. Of een stoel. Het is geen vetpot, maar voor steenhouwer Michiel van Luijn (50) toch waardevol werk.
„Ik denk dat ik bijna wekelijks word benaderd met de vraag of we van een grafmonument iets anders kunnen maken”, zegt Michiel van Luijn (50), eigenaar van Van Luijn Natuursteen in Tiel, tegen De Gelderlander.
De tijd dat het traditionele begraven de populairste keuze was na overlijden, ligt al ver achter ons. „Ik denk dat we twintig jaar geleden nog zo’n 200 grafmonumenten per jaar leverden”, zegt Van Luijn. Een hoofdsteen en een dekplaat dus. „Dat is nu nog maar een derde.”
“Als we een grote zerk hebben, is het een kwestie van vier gaten aan de onderkant boren en er RVS-poten in zetten. En dan heb je een tafel”
Michiel van Luijn
‘Zerk als stoep gebruikt’
Het hergebruiken van grafzerken is een nieuwe ontwikkeling, waar ze zich bij Van Luijn graag op toeleggen. „Vroeger gebeurde het ook al”, weet Van Luijn, vierde generatie steenhouwer. Wat heet: „Toen werd een zerk weleens als stoep gebruikt, bij een grote boerderij bijvoorbeeld. Ja, zo’n mooie, dikke plaat, op de begraafplaats overbodig omdat de rechten aflopen. Dan zegt de boer ‘tekst naar beneden en doe mij die steen maar’.”
Zó gaat het tegenwoordig niet meer. De opvallendste verandering: „Nu laten we, in overleg met familie, júíst zien dat het een grafsteen is. Ik vind het mooi, die emotie die erin zit. En dat vinden de mensen ook.” Waarbij de klanten zelf bepalen hoe precies. Sommigen willen dat de tekst wordt weggehaald. „Maar mag de tekst blijven, bijvoorbeeld aan de binnenkant van een stoel, dan vergt het maar een paar verlijmingen en zaagsneden en heb ik een mooi object gemaakt.”
En zo simpel kan het ook zijn om er ander meubilair van te maken. „Als we een grote zerk hebben, is het een kwestie van vier gaten aan de onderkant boren en er RVS-poten in zetten. En dan heb je een tafel. Van graniet, zo duurzaam als wat.” Zulke stukken heeft hij al afgeleverd. „Ik krijg dan foto’s terug dat kinderen onder de tafel spelen met de tekst van opa en oma nog in het blad. We hebben voor familieleden er ook stoelen en buitenkeukens van gemaakt.”
Lees ook: Uitvaartbranche groeit flink: ‘Geliefde sector voor carrièreswitch’
Maatschappij van het hergebruik
Dat mensen grafzerken willen herbestemmen, ‘is wel de maatschappij van het hergebruik’, ziet Van Luijn. „Mensen vinden dat ze een mooie, dure steen hebben gekocht die er ook nog eens goed uitziet.” En dan is weggooien zonde.
Maar naast dat praktische aspect merkt Van Luijn ook de emotionele waarde. „Je haalt de emotie terug die eerst op de begraafplaats lag, zeker bij kindersteentjes. Die worden soms ook geruimd en dan wil de familie het laatste tastbare soms graag thuis hebben.”
Uit een schap van de werkplaats haalt hij de bovenkant van een kleine hoofdsteen met vijf gaten erin geboord. „Zo is het een waxinelichthouder geworden. Met plek voor vijf kaarsjes die symbool staan voor de ouders en drie broers en zussen van het overleden jongetje. Zo is hij altijd een beetje bij hen.” Van de rest van de steen heeft hij kleine doosjes gemaakt. „Daar kunnen de nabestaanden kleine herinneringen in doen.”
Lees ook: Duurzame doodskist van paddenstoelen nu ook bij DELA te kiezen
Meer marge op nieuwe steen
Voor de goede orde: het gaat nooit om stenen van vreemden, altijd van de familie zelf. „Ik documenteer het ook altijd met foto’s”, zegt Van Luijn. „Zodat mensen altijd zien dat het echt van die ene steen is gemaakt. Zelfs de restanten kunnen ze mee krijgen. Willen ze dat niet, dan zien ze ook echt dat het discreet wordt weggegooid voor vernietiging.”
Wat Van Luijn zelf van het hergebruik van zerken vindt? „Als ik zie aan de reactie van mensen wat het hen doet, dan denk ik dat we het goed doen. Eenieder beleeft het rouw- of gedenkproces op zijn eigen manier, daar kan ik niet iets van vinden.”
Ook hier geldt: rijk wordt de steenhouwer er niet van. „Voor ons is het commercieel verstandiger om een nieuwe steen te verkopen. Daar zit meer marge op. Maar je wil iets betekenen voor mensen. En dat is een waardevolle beloning die niet in geld is uit te drukken, maar wel belangrijk is voor onze filosofie binnen ons familiebedrijf.” En Van Luijn? Die wordt er, op zijn manier, ook beter van. „Wij hebben er een mooie uitdaging aan. En daar houden we van.”
“Voor ons is het commercieel verstandiger om een nieuwe steen te verkopen. Daar zit meer marge op”
Michiel van Luijn
120-jarig bestaan
Het Tielse familiebedrijf viert dit weekend het 120-jarig bestaan met twee open dagen. Daarbij worden verschillende demonstraties en workshops gegeven en zijn er exposities te zien in de werkplaats en de showroom. In die ruime eeuw hebben vier generaties Van Luijn trends zien komen en gaan en deinen ze op die golven mee. Zo hebben ze zich ook toegelegd op het alternatief van grafstenen: de urnen en andere as-gedenkobjecten.
Waarbij Van Luijn toegeeft dat het geen vetpot is. Zo vergt het plaatsen van een urnenplaat in een urnenmuur veel overleg tussen nabestaanden, gemeente en uitvaartondernemingen. „En dan leveren we uiteindelijk maar een klein product als het op natuursteen aankomt”, aldus Van Luijn. „Daar houden we niet veel aan over. Maar we zijn toch tevreden als we zien dat de nabestaanden hierin hun troost vinden.”
En er zijn nog meer veranderingen. Resomeren - lichamen oplossen in vloeistof, waarna botresten tot poeder worden vermalen - lijkt te worden toegestaan en natuurbegraven is in opkomst. Bij dat laatste komen overledenen niet onder een grafsteen terecht, maar al dan niet onder een gegraveerde plak boomstam. Ook daar heeft een steenhouwer weinig te zoeken.
Dit artikel is geschreven door Joni van Essen voor De Gelderlander.
