Horeca-ondernemers laten woord ‘vegan’ links liggen: ‘Mensen vinden dat het door hun strot wordt geduwd’

GYS opende in 2014 zijn eerste vestiging op de Voorstraat in Utrecht. Een jaar later volgde de locatie aan de Amsterdamsestraatweg in dezelfde stad.

Bijna alle gerechten van GYS zijn volledig vegan. Tien jaar geleden was dat heel bijzonder. „Er waren toen vrijwel geen horecazaken met goed vegetarisch of veganistisch eten”, blikt eigenaar Gijs Werschkull terug in het AD. „Je kunt het je bijna niet meer voorstellen, maar bij mijn weten waren wij toen het enige restaurant in Utrecht dat plantaardige melk schonk in de koffie.”

Lees ook: Michelin schrapt de groene ster van chef-kok Michael: ‘Ik kook voor de gasten, niet voor Michelin’

Goed veganistisch koken is een kunst

Zijn sindsdien de vegan restaurants in Utrecht als paddenstoelen uit de grond geschoten? Ellen Scholtens, hoofdredacteur van culinair platform De Buik van Utrecht, denkt van niet.

„Het veganistische aanbod is nooit ontzettend groot geweest in Utrecht”, aldus Scholtens. „Goed veganistisch koken, dus helemaal zonder dierlijke producten, is dan ook een kunst. Maar het kán wel, bijvoorbeeld bij Kasvio.”

Daarbij: de cijfers van GYS op de Amsterdamsestraatweg waren niet slecht, vertelt Gijs. Volgens hem was de sluiting een persoonlijke keuze. Maar hij signaleert wél iets: vroeger had je als veganist weinig keus, nu kun je ook in reguliere restaurants terecht.

Gijs: „Zij hebben nu veel vaker veganistisch of vegetarisch eten op de kaart staan. Dat is positief. Alleen: voor de plantaardige restaurants is dat dan weer niet zo fijn.”

Weerstand rond de term vegan

Op de achtergrond speelt nog iets: er is iets negatiefs gaan kleven aan het woord ‘vegan’. Dat merkt ook Daisy Scholte van V for Food. Ze organiseert vegan food tours in Utrecht, Amsterdam, Rotterdam en Den Haag: wandelingen door de stad langs plekken met vegan eten.

„Rond dat woord merk ik stevige weerstand”, aldus Daisy. Dat gaat volgens haar over een ‘kleine groep die hard schreeuwt’. „Mensen koppelen er negatieve dingen aan. Ze vinden het extreem of dat het door hun strot wordt geduwd.”

Daisy ziet bij de vijftig (grotendeels) vegan restaurants waar ze mee samenwerkt dat zij door de jaren steeds minder over ‘vegan’, maar meer over ‘plantaardig’ gaan communiceren. „Veel subtieler dus. Dat werkt voor ze.”

Mensen willen zich niet een vakje laten stoppen, merkt Ellen Scholtens op. „Een duidelijk stempel werkt dan niet in je voordeel.”

Lees ook: Vegan Pizza Bar haalt 500.000 euro op voor opmars naar Amsterdam: ‘De kaas, daar zit de crux’

„Ook wij streven er de laatste jaren naar om naar buiten nooit het woord vegan te noemen”, beaamt Gijs. „Wij gebruiken plant based vanwege die associatie. En ook omdat we een bredere doelgroep willen trekken dan mensen die alleen vegan eten.”

Vegan pizza en sushi

De behoefte aan meer plantaardig eten is zeker niet voorbij, stelt Daisy Scholte. „In Utrecht zijn er de laatste jaren meer vegan plekken bijgekomen dan weggegaan. Denk aan de Vegan Pizza Bar en Vegan Sushi Bar. Allebei ook nog prominent met vegan in de naam. Ook het veganistische Broei doet het hier al jaren goed. Het eten daar is gewoon hartstikke lekker en dáár gaat het om.”

Juist haar vegan tour in Utrecht loopt goed, stelt ze. „Voor ons is dat veruit de beste stad. In Utrecht zitten we bijna altijd vol, waar het in Rotterdam nu juist wat stroef gaat.”

Allemaal lekkere dingen bij de bakker, maar niks vegans

De Utrechtse Tosca de Jong (41) is al jaren veganist. Ze vindt het jammer dat GYS een vestiging sluit. Het plantaardige aanbod in Utrecht valt haar persoonlijk wél een beetje tegen. „Ik heb het niet alleen over de horeca, maar bijvoorbeeld ook over de bakker. Dan ligt het vol met superlekkere koeken en cakes, maar iets vegans is er dan vaak helemaal niet, of hooguit twee producten.”

Gelukkig voor Tosca blijft GYS op de Voorstraat gewoon open.

Dit artikel is geschreven door Judie Jaspers voor het AD.