Van de Nederlandse startups groeit 21,6 procent door tot scale-up, blijkt uit Techleap-cijfers waarop TNO zich baseert. Europa haalt 24,1 procent, de Verenigde Staten 52,2 procent. Deeptech-startups doen het beter: 38,5 procent bereikt de scale-upfase. Ook bij vervolgfinanciering blijft Nederland achter: binnen drie jaar na een Series A-ronde haalt 24 procent van de bedrijven een Series B-ronde op. In de VS en China is dat 39 procent.
Nederland vergeleken met VS, China en Singapore
TNO deed het onderzoek in opdracht van NXTGEN Hightech. De onderzoekers vergeleken Nederland met de VS, China en Singapore en spraken negen ondernemers uit het NXTGEN-programma en acht andere betrokkenen.
Nederland heeft 38,73 dollar aan risicokapitaal per inwoner voor jonge bedrijven, de VS 257,28 dollar. Dat blijkt uit cijfers van de OESO. In latere groeifases is dat 26,64 tegenover 319,63 dollar. Een deel van de bedrijven zoekt daarom buitenlands geld.
“Startups verliezen te veel tijd door een opeenstapeling van knelpunten rond financiering, talent, infrastructuur en regelgeving”
Lotte de Groen Marktdirecteur van TNO Vector
5 miljoen euro subsidie
Ook het stroomnet remt de groei. Het aantal bedrijven dat op een aansluiting wacht, steeg tussen 2024 en 2025 met 18 procent. Batterij-startup LeydenJar kreeg op het laatste moment geen stroomvergunning voor zijn eerste fabriek.
Een nieuwe locatie zoeken kostte een jaar, terwijl het 80 tot 100 medewerkers moest doorbetalen. Daarna liep LeydenJar 5 miljoen euro subsidie mis. Het geld kwam zo laat dat het bedrijf al verlies draaide. Daardoor gold het als onderneming in moeilijkheden, die geen staatssteun mag krijgen. Weer een jaar kwijt.
Problemen startups VitalFluid en SandGrain
VitalFluid, dat plasma-geactiveerd water maakt voor de tuinbouw, loopt vast op Europese regels die zijn geschreven voor stabiele chemische stoffen. De stoffen die met plasma ontstaan, zijn juist instabiel en dus moet het bedrijf als eerste een toelatingsroute uitzoeken: traag én duur.
Cybersecuritybedrijf SandGrain zit met een kip-en-eiprobleem. Investeerders willen terugkerende omzet zien voor een Series A-ronde, maar die omzet komt pas met grotere klanten. Betaalde proefprojecten met Defensie kunnen volgens het bedrijf helpen.
Meer geld is niet genoeg
„Nu verliezen startups te veel tijd door een opeenstapeling van knelpunten rond financiering, talent, infrastructuur en regelgeving”, zegt Lotte de Groen, marktdirecteur van TNO Vector. Worden die problemen tegelijk aangepakt, dan kunnen volgens haar meer Nederlandse vindingen doorgroeien tot internationale bedrijven.
Ondernemers moeten tegelijk klanten winnen, productie organiseren en hun bedrijf opbouwen, zegt Monika Hoekstra, managing director van NXTGEN Hightech. „Zij hoeven deze kennis en ervaring niet allemaal zelf op te bouwen.” Samenwerking met andere bedrijven, kennisinstellingen en de gespecialiseerde toeleveranciers die Nederland heeft, kan dat volgens haar versnellen.
Wat moet er dan veranderen? Meer geld voor bedrijven die de eerste fase voorbij zijn, meer technische mensen en betere leidinggevenden, sneller een stroomaansluiting en een plek om te testen, en simpeler regels, zeggen de onderzoekers. En de overheid moet vaker zelf de eerste klant zijn.
Lees ook: Dit is dé marketingfout die je als startup niet wilt maken (spoiler: schiet niet met hagel)
Download het volledige rapport op de website van TNO.
