Nieuws Actueel

De een na de ander sluit er z'n deuren

Marc Kruyswijk 11 januari 2016

Winkelstraat 5

Een winkelcentrum van on-Amsterdamse allure, en dat was nu eens niet positief bedoeld. Oostpoort beleeft moeilijke tijden. De sfeer is ver te zoeken, evenals een echte publiekstrekker.

Een unicum, zegt Vomardirecteur Aart van Haren. Met afstand is het filiaal op het Atlantisplein de Vomar die het snelst na de opening de deuren weer sloot. Een jaartje mocht het duren slechts. Met hangen en wurgen. Niet alleen met de kennis van nu, zelfs met de kennis van toen tijdens de opening, de kennis van maart 2014, is er sprake geweest van een volslagen verkeerde inschatting, zegt Van Haren in Het Parool. "Een acquisitiefout. Op deze plek, in Oostpoort, was het bij voorbaat een verloren missie."

Een dure beslissing, noemt Van Haren het vertrek van zijn bedrijf uit het winkelcentrum. "Maar een onvermijdelijke beslissing. We zaten vast aan een langjarig huurcontract, dus als je dan na een jaartje vertrekt, weet je dat het kostbaar wordt. Maar blijven zou ons dag na dag nóg meer geld hebben gekost."

Het zit 'm in de locatie van de winkel, helemaal achter in Oostpoort, maar toch ook in de beroerde atmosfeer van het winkelcentrum. On-Amsterdams, zegt Van Haren: "Winderig en met weinig sfeer."

De Vomar is niet de eerste winkel in Oostpoort die de deuren sluit: her en der vallen gaten. Deze week weer, toen lunchroom B+B de deuren dichttrok. Miss Etam ging de broodjeszaak al voor. En ook bij Bella, halverwege het winkelcentrum, zijn de etalageruiten afgeplakt. Een paar puien verder, op het hoekje schuin tegenover het stadsdeelkantoor van Oost, zit zelfs een pand waar nog nooit een ondernemer bereid is gevonden er zijn waar uit te stallen. Zelfs geen pop-up-store. Het doet het winkelcentrum allemaal geen goed.

Dat zegt ook Tony Wijntuin van Wyne Strategy & Innovation, als adviseur deskundig op het gebied van winkelcentra. Wandelend door Oostpoort komen meer dan eens de plaatsen Almere en Zoetermeer in zijn commentaren voorbij. Wellicht ten overvloede: dat is niet complimenteus bedoeld. "Ach, doodzonde hoor, hoe ze het hier hebben aangepakt."

Wijntuin wijst bijvoorbeeld op het voorplakwandje dat op het centrale plein zo'n groot deel van de schitterende voormalige koolgasstokerij van de Oostergasfabriek aan het zicht onttrekt. "Dat gebouw, waar nu het Sportfondsenbad Oost zit, kan in zo'n nieuw, uit de grond gestampt winkelcentrum precies dat beetje sfeer geven dat het nodig heeft."

Geen sfeer, onpersoonlijk en winderig. Vomardirecteur Van Haren zegt het en Wijntuin zegt het hem na. Zoetermeer en Almere dus, dat vooral. Maar zeker geen Amsterdam. Even verderop, op de plek waar de Waldenlaan splitst, staat Wijntuin weer stil. "Het is zo stenig, zo hard. Waarom zet je hier niet een mooie olijfboom ofzo? Iets groens, iets zachts, het kan echt een verschil maken."

Vanaf de Waldenlaan gaat het finaal mis. Het begint al met de schoenenwinkel van Van Haren, die volhangt met affiches dat er kortingen te halen zijn. "Eigenlijk voeren ze geen etalage. Die winkel nodigt zó niet uit om binnen te komen of Oostpoort verder te verkennen," zegt Wijntuin. Waarna het met Oostpoort dus van kwaad tot erger gaat. De Big Bazar zit hier recht tegenover de Kruidvat. Beide zaken hebben metalen karren met extra goedkoop toiletpapier voor de deur gezet. Wijntuin maakt er een foto van. "Dit kán toch niet."

In de meeste winkels waar je komt, wordt geklaagd. Bij BCC en de Bruna, maar ook in De Tuinen en bij schoenenwinkel Van Haren. "De loop zit er niet in," klinkt het, verwijzend naar de vele momenten dat je in Oostpoort een kanon kunt afschieten zonder het risico te lopen iemand te raken.

En toch gaat het niet slecht met het winkelcentrum, zegt Anne Willemsen van verantwoordelijk onroerendgoedbedrijf CBRE. Naar omstandigheden dan tenminste. "Wij maken ons op dit moment geen zorgen. Deze problematiek is niet uniek. Afgezet tegen hoe soortgelijke winkelcentra het doen en afgezet tegen de moeilijke economische omstandigheden waaronder Oostpoort zijn eerste jaar beleefde, zijn wij positief. En er is de concurrentie van de Linnaeusstraat."

Het probleem zit 'm echter vooral in de eenvormigheid van de winkels, zegt Wijntuin. "Het is veel van hetzelfde: de branchering is niet goed." Vomardirecteur Van Haren: "De winkels zijn op zichzelf niet verkeerd, maar er ontbreekt een winkel met zuigkracht. Eén winkel waardoor mensen bereid zijn in hun auto te stappen en duur geld te betalen om onder Oostpoort te parkeren bij Qpark. Zo'n trekker is er gewoon niet."

Het is inmiddels een bekend verhaal na V&D: het midden heeft het lastig. De heel goedkope winkels draaien lekker, de heel bijzondere ook. Maar het middensegment zit in de hoek waar de klappen vallen. Van Haren: "Dit is een winkelcentrum waarin juist het midden moet uitblinken."

Die tl-verlichte vestiging van de Zeeman - dat werkt dus niet. Doe een beetje meer moeite, zegt adviseur Wijntuin als de winkels ter sprake komen. Volgens hem moet Oostpoort investeren in een betere samenstelling. "Als je puur kijkt naar wie de hoge huren kunnen opbrengen, dan kom je steeds uit bij dezelfde bedrijven en krijg je een winkelcentrum vol winkels die je overal elders ook al hebt. De Kruidvatten en de Blokkers."

Willemsen van CBRE geeft toe dat de hoogte van de huren 'een probleem kan zijn' hoewel het niet alleen een kwestie is van de huurprijs aanpassen. "Achter de schermen wordt hard gewerkt aan de branchering, aan het creëren van een goede branchemix. Wij hanteren een actief verhuurbeleid, waarbij we zowel speciaalzaken als nationale ketens proberen aan te trekken. Maar je wilt ook geen winkelcentrum met gaten. we moeten daarin steeds de juiste afweging maken."

Voor de goede orde: de lichtpuntjes zijn er wel. Op het nogal sfeerloze Oranje-Vrijstaatsplein zit op de hoek Het Faire Oosten met meubels, tassen en cadeautjes. Duurzaam, maar toch leuk. Hier worden langzaam maar zeker af en toe toeristen gespot. Klanten schijnen op de winkel af te koersen vanuit oorden zo ver als West en Noord. Wijntuin: "Nog een beetje meer van dit soort winkels en je hebt goud in handen."

Op de hoek zitten aan het water een stuk of wat horecagelegenheden. Op een zomerse middag loopt het hier goed, maar nu het kouder is en de terrassen geen klanten trekken, doet het hier treurig aan. Toch hebben ook de ondernemers hier nog zeker hoop. Bij Blend Coffee & Wine loopt een handtekeningenactie: zij willen niet alleen aan het water een terras, maar ook op het plein. "Goed idee," zegt Wijntuin. "Nu is het een grauw plein, er zit geen leven in. Goed om te zien dat ondernemers er nog vertrouwen in hebben."

En een hoekje verder zit een andere trekker, maar van een volslagen ander kaliber: Action. Waar tot voor kort de Vomar geld stond te verbranden met een uitgestorven zaak, zit nu ineens de loop er goed in. Is het niet armoedig, een prestigieus nieuw winkelcentrum dat het van een Action moet hebben? Willemsen: "We zijn erg blij met de Action, het trekt veel meer mensen dan de Vomar op die plek. Het past in het huidige winkelpatroon: mensen willen soms naar een chique winkel, maar ook de mogelijkheid hebben om koopjes te scoren."