Uit de PrinsjesdagPeiling 2026 van MKB-Nederland en VNO-NCW blijkt dat een aanzienlijke groep ondernemers terughoudender wordt. 51 procent van de ondernemers noemt wisselend overheidsbeleid als reden om investeringen op pauze te zetten. Daarmee staat beleidsonzekerheid ruim boven economische onzekerheid (34 procent) en zorgen over de eigen bedrijfssituatie (33 procent). Vergunningen en regeldruk staan met 19 procent op de vierde plaats.
Lees ook: Marijke Vuik ziet kansen na brief minister Aartsen: zo moeten ondernemers verlost worden van hun grootste frustratie
Wat zegt dit over het ondernemersvertrouwen?
De uitgestelde investeringen passen in een breder beeld van afnemend vertrouwen. Ruim acht op de tien ondernemers zijn ontevreden over de betrouwbaarheid en stabiliteit van politiek en bestuur. Ook kijken ondernemers somberder naar de Nederlandse economie. Bijna drie op de tien ondernemers beoordelen de huidige economie als slecht of zeer slecht. Dat aandeel is bijna verdubbeld ten opzichte van twee jaar geleden.
De verwachtingen voor de komende twaalf maanden blijven negatief. Ruim de helft van de ondernemers verwacht dat de Nederlandse economie verslechtert.
Ondernemingsklimaat krijgt dikke onvoldoende
Het oordeel over het ondernemingsklimaat is nog negatiever dan dat over de economie. Ruim zes op de tien ondernemers beoordelen het huidige ondernemingsklimaat als slecht of zeer slecht. Slechts iets meer dan één op de tien noemt het ondernemingsklimaat goed of zeer goed.
Vooral in de horeca en groot- en detailhandel zijn de zorgen groot. In deze sectoren verwacht ongeveer driekwart van de ondernemers een verslechtering van het ondernemingsklimaat.
Ondernemers zijn over hun eigen bedrijf nog altijd positiever dan over de economie en het ondernemingsklimaat. Ruim de helft beoordeelt de huidige situatie van het eigen bedrijf als goed of zeer goed. Toch is ook hier de trend negatief. Het aandeel ondernemers dat positief is over de eigen bedrijfssituatie ligt ongeveer 10 procentpunt lager dan twee jaar geleden. Wederom zijn de zorgen het grootst in onder andere de horeca en de groot- en detailhandel.
Regeldruk blijft grootste knelpunt
Bijna twee op de drie ondernemers ervaren regeldruk als een groot of heel groot probleem. Daarmee staat regeldruk, net als in 2024 en 2025, bovenaan de lijst van grootste knelpunten. Belastingen en premies, hoge loonkosten, hoge energiekosten en een ongelijk speelveld met buitenlandse concurrenten maken de top vijf van knelpunten compleet.
De knelpunten verschillen sterk per sector. In de horeca ervaart ongeveer driekwart van de ondernemers hoge loonkosten als een groot of heel groot probleem. In landbouw en visserij, vastgoed, industrie en transport en logistiek speelt regeldruk extra zwaar. Fysieke sectoren lopen daarnaast vaker vast op vergunningen, ruimtelijke ordening, netcongestie en verduurzamingsverplichtingen.
Wat moet het kabinet aanpakken?
Ondernemers zetten het verminderen van regeldruk bovenaan de politieke agenda. 49 procent noemt dit als een van de belangrijkste onderwerpen die het kabinet moet aanpakken.
Daarna volgen het verlagen van werkgeverslasten, een beter werkend stelsel rond ziekte en arbeidsongeschiktheid, de aanpak van netcongestie en duidelijkere regelgeving rond zzp’ers. Ook energiekosten en een gelijk speelveld met buitenlandse concurrenten staan hoog op de lijst.
