Veel ondernemers (waaronder ikzelf) worstelen met de vraag of we onszelf eigenlijk wel ondernemer mogen noemen. We zeggen liever: ‘Ik doe iets met…’ dan onszelf vol overtuiging ondernemer noemen. Dat klinkt misschien vreemd, maar voor veel mensen voelt het label ondernemer niet vanzelfsprekend.
Zo hoor ik zelfstandig ondernemers zeggen dat ze geen ondernemer zijn omdat ze geen personeel hebben. Ondernemers met een team vinden zichzelf soms geen ondernemer omdat ze al jaren dezelfde koers varen. En ondernemers die volop vernieuwen, twijfelen weer omdat hun bedrijf nog niet winstgevend is.
Er is altijd wel een reden waarom we niet aan het beeld van een ondernemer voldoen.
Lees ook: Ze had een goedlopend bedrijf en stond er financieel goed voor: dit is de reden waarom ze toch besloot te stoppen
De meeste ondernemers lijken helemaal niet op Elon Musk
Vraag tien mensen om een ondernemer te beschrijven en de kans is groot dat je ongeveer hetzelfde plaatje krijgt. We denken al snel aan ondernemers zoals Steve Jobs, Elon Musk of Adriaan Mol. Stuk voor stuk witte en mannelijke techondernemers die hun onderneming op jonge leeftijd begonnen en nu de markt domineren. Het probleem is dat deze uitzonderingen langzaam als norm gaan voelen. Hoe vaker we hetzelfde type ondernemer zien, hoe meer we denken dat dat ondernemerschap is.
Het probleem is alleen dat dit beeld niet voor iedereen hetzelfde is. Ik realiseerde me dit toen ik met een bevriende ondernemer over het onderwerp sprak. Ik vertelde haar waarom het label ondernemer voor mij niet helemaal passend voelt. In mijn omgeving waren ondernemers vooral witte mannen van middelbare leeftijd. Familieleden of vrienden die ondernemer waren, had ik niet. Dat was het beeld waarmee ik was opgegroeid en waarmee ik mezelf onbewust vergeleek.
Zij keek daar anders naar. Haar moeder was ondernemer en ze groeide op tussen ondernemers. Voor haar voelde ondernemerschap vanzelfsprekender. Dit verschil maakte me bewust van het feit dat ons beeld van ondernemerschap ontstaat door de voorbeelden om ons heen.
Spiegelen aan de kleine groep uitzonderingen
De realiteit is dat het merendeel van de ondernemers een stuk diverser is dan het beeld dat we van de typische ondernemer hebben. Gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek bevestigen dit: de meeste ondernemers zijn bijvoorbeeld tussen de 45 en 65 jaar oud, werkzaam in traditionele sectoren, zoals de (detail)handel, en het overgrote deel van de bedrijven telt slechts een handjevol werknemers.
Bovendien zien we een groeiend aantal vrouwen en migranten onder ondernemers. En slechts 0,48 procent van de Nederlandse bedrijven voldoet aan het label ‘snelgroeiend’: minimaal tien medewerkers in dienst en drie jaar op rij een gemiddelde jaarlijkse groei van 10 procent of meer. Toch spiegelen we ons massaal aan die kleine groep uitzonderingen.
De ondernemer als moderne superheld
De ondernemer is daarnaast een moderne superheld geworden met bijna bovenmenselijke eigenschappen. Het klassieke ondernemersverhaal draait vaak om strijd en overwinning: de heldhaftige ondernemer die zich een weg baant door een bos van tegenslagen en uitdagingen, maar uiteindelijk zegeviert. Wie weet vol te houden, wint altijd.
Dat soort verhalen zijn zeker inspirerend. Ze laten zien wat mogelijk is. Maar ze hebben ook een keerzijde. Ze creëren een beeld van ondernemerschap waar maar weinig mensen zich volledig in herkennen. En eigenlijk krijg je altijd het gevoel dat je tekortschiet. Dat je niet ambitieus genoeg bent. Niet sterk genoeg. Niet succesvol genoeg. Terwijl het probleem niet bij ons ligt, maar bij het onrealistische beeld waarmee we onszelf vergelijken.
De mythe van de ‘echte’ ondernemer
Als maatschappij hebben we een beeld gevormd van de typische ondernemer. Een beeld van hoe een ondernemer eruitziet, zich gedraagt en welke eigenschappen daarbij horen. Dat beeld gebruiken we vervolgens om te bepalen wie wel en wie niet een ‘echte’ ondernemer is. Maar de werkelijkheid is veel diverser dan het plaatje dat we in ons hoofd hebben.
Misschien moeten we onszelf daarom niet afvragen of we ondernemer genoeg zijn. De interessante vraag is waar ons beeld van een ondernemer vandaan komt. Want zolang we ondernemerschap blijven definiëren aan de hand van uitzonderingen, zullen veel ondernemers blijven twijfelen aan iets wat ze allang zijn en zullen anderen nooit starten.
En dat is misschien wel de grootste mythe van het ondernemerschap: dat er zoiets bestaat als de ‘echte’ ondernemer. Ondernemen doe je op jouw manier.
Lees ook: Altijd aan staan put ondernemers uit: ‘We meten ons aan een ideaal dat bijna niemand haalt’
