De overheid heeft tijdens de coronacrisis een doorslaggevende rol gespeeld bij het overeind houden van kleine bedrijven. Dat concludeert het CPB na analyse van de balansen van bijna 12.000 ondernemingen in zwaar getroffen sectoren.
Vooral bedrijven in onder meer de horeca, transportsector, recreatie en autobranche maakten gebruik van steunregelingen als NOW, TVL en belastinguitstel. Bij de bedrijven die de meeste steun ontvingen, bedroeg die steun gemiddeld ruim 60 procent van het balanstotaal van vóór corona. Volgens het CPB ving de overheid daarmee het grootste deel van de financiële schok op.
Lees ook: Daan betaalde wél tijdig zijn coronasteun terug, nu eist hij compensatie: ‘1,5 miljoen euro verdampt’
Ondernemers sprongen zelf ook bij
Naast de overheidssteun zijn er aanwijzingen dat sommige ondernemers ook privé financieel moesten bijspringen om hun bedrijf overeind te houden. Volgens het CPB gebeurde dat onder meer via extra leningen aan de eigen onderneming.
Vooral bij bedrijven die veel steun ontvingen, namen de zogeheten netto overige schulden toe. Dat kan erop wijzen dat ondernemers extra geld in hun bedrijf stopten op het moment dat omzet wegviel en reserves onder druk stonden.
Tegelijkertijd gebeurde dat lang niet overal. Bij minstens de helft van de ondernemingen met veel of gemiddelde steun zag het CPB juist geen aanwijzingen voor extra financiering door de eigenaar. Dat verschil laat volgens de onderzoekers zien hoe uiteenlopend ondernemers de crisis financieel hebben opgevangen.
Financieel minder sterk uit de crisis
Ondanks de omvangrijke steun kwamen veel bedrijven financieel verzwakt uit 2020. Bij de bedrijven die de meeste steun ontvingen, daalde het eigen vermogen gemiddeld met ruim 10 procent van het balanstotaal. Dat betekent dat veel ondernemers weliswaar overeind bleven, maar minder financiële buffers overhielden. Volgens het CPB laat dat zien hoe groot de impact van de omzetverliezen was, zelfs mét steunmaatregelen.
Belastinguitstel belangrijk onderdeel
Het onderzoek laat ook zien dat belastinguitstel een belangrijk onderdeel van de coronasteun was. Anders dan subsidies zoals NOW en TVL gaat het daarbij om schulden die later alsnog moesten worden terugbetaald. Voor veel ondernemers betekende dat directe financiële ruimte op het moment dat de omzet wegviel.
Volgens het CPB roept de coronaperiode vragen op over hoe financiële risico’s bij een volgende crisis verdeeld moeten worden tussen overheid, ondernemers en andere financiers. „De verdeling van verantwoordelijkheden bij het opvangen van economische schokken in de toekomst verdient meer aandacht”, schrijven de onderzoekers.
