Drie machines vreten 30 procent van alle energie: met AI wil metaalbedrijf GOMA 5 procent van de energiekosten besparen

Met de pilot onderzoekt GOMA hoe het slimmer kan produceren ondanks hoge energiekosten en beperkte ruimte op het stroomnet. Het familiebedrijf, dat sinds 1962 actief is in de metaalbewerking en zo’n honderd medewerkers telt, wil productieorders op gunstigere momenten uitvoeren zonder dat dit ten koste gaat van levertijden of de dagelijkse productie. De praktijktest ging begin oktober van start. Ook het ministerie van Economische Zaken, FME en Koninklijke Metaalunie zijn bij het traject betrokken.

GOMA koos voor het project drie pons- en lasermachines die samen ongeveer 30 procent van alle energie in het bedrijf verbruiken. Het metaalbedrijf wist nog niet precies hoeveel energie elke machine en productieorder verbruikte. Daarom werden er de afgelopen maanden energiemeters geplaatst en productiegegevens uit verschillende systemen aan elkaar gekoppeld.

Eerst meten, dan slimmer plannen

Het verzamelen van die gegevens is volgens Erick Webbe, ceo van KickstartAI, een belangrijke eerste stap. „Sommige bedrijven beschikken al over de data die we nodig hebben, andere nog niet. Dan moet je eerst beginnen met het verzamelen van gegevens. Voordat je een week, een maand of een halfjaar aan data hebt, ben je alweer een hele tijd verder. Die tijd heb je wel nodig om zo’n model uiteindelijk effectief te kunnen inzetten.”

Dankzij de verzamelde gegevens kan inmiddels beter worden voorspeld hoeveel energie een aankomende order nodig heeft. Op basis van die informatie stelt het nieuwe systeem een productievolgorde voor die rekening houdt met het verwachte energieverbruik en de energieprijzen voor de volgende dag. De planners van GOMA houden hierbij zelf de regie.

Energiekosten 2 tot 5 procent omlaag

Webbe legt uit wat kunstmatige intelligentie toevoegt aan de bestaande productieplanning. „Het maken van zo’n planning is behoorlijk complex. Je kunt alle mogelijkheden doorrekenen, maar je kunt ook een slimme methode gebruiken waarmee je alleen de meest voor de hand liggende mogelijkheden doorrekent. Daarnaast wordt extra informatie, data en kennis meegenomen om de planning verder te optimaliseren.”

Voor de pilot is het doel de totale energiekosten met 2 tot 5 procent naar beneden te krijgen. Voor een bedrijf dat veel energie verbruikt, kan dat op jaarbasis een aanzienlijke kostenbesparing opleveren. Simulaties laten daarnaast zien dat het stroomverbruik tijdens een piekmoment mogelijk met ruim 4 procent kan worden teruggebracht.

Of die besparingen ook daadwerkelijk op de fabrieksvloer worden gehaald, moet de pilot uitwijzen. Tom Kreunen, directeur van GOMA: „Voor ons gaat het uiteindelijk om de praktijk. We willen weten of we slimmer met energie kunnen omgaan zonder dat dit ten koste gaat van productie of leverbetrouwbaarheid. Als dat lukt, is dat interessant voor GOMA, maar ook voor andere maakbedrijven die tegen dezelfde uitdagingen aanlopen.”

Investering in tijd en kennis

De invoering van dergelijke technologie vraagt volgens Webbe vooral ook een investering in tijd en kennis. „Het gaat vooral om de manier waarop we denken, redeneren en onze systemen ontwerpen. Soms is die kennis al aanwezig en is het een kwestie van training en opleiding. Soms moet je tijd vrijmaken om te onderzoeken wat er binnen je eigen proces mogelijk is. De daadwerkelijke financiële kosten zijn sterk afhankelijk van wat je wil doen, maar vallen vaak nog wel mee.”

KickstartAI kijkt ook verder dan GOMA. „We willen kennis niet alleen ontwikkelen, maar vooral toepassen en laten zien wat in de praktijk werkt. Met GOMA kunnen we dat letterlijk op de fabrieksvloer testen. Als we hier aantonen dat slimmer plannen waarde oplevert, kunnen we die lessen gebruiken om AI ook bij andere bedrijven toepasbaar te maken.”

Verdienvermogen en productiviteit

Marco Workel, algemeen directeur van FME, ziet mogelijkheden voor de bredere maakindustrie. „Deze pilot laat zien hoe dat kan: testen op de fabrieksvloer, aantonen wat werkt en die kennis vervolgens beschikbaar maken voor een veel grotere groep mkb-bedrijven. Zo versterken we de Nederlandse maakindustrie als geheel.”

Ook de politiek volgt het project. Voor vrijdag 9 oktober stond een bezoek gepland van Tweede Kamerlid Daniël van den Berg (JA21), woordvoerder Digitale Zaken. „Nederland heeft een sterke maakindustrie nodig die hier kan blijven produceren en investeren. Dat draagt bij aan ons verdienvermogen en productiviteit”, zegt hij. „Juíst het mkb heeft er baat bij als deze lessen breed worden gedeeld.”