Minister Thierry Aartsen van Werken en Participatie laat er geen gras over groeien. De uitgestoken hand van hem wordt deze en volgende week aanvaard door specialisten, kenners en belangenorganisaties van zelfstandigen. Tijdens vijf ‘gesprekstafels’ halen de VVD-politicus en zijn ambtenaren kennis op om uiteindelijk een gedegen wetsvoorstel naar de Raad van State te sturen. Samen met de honderden reacties op de internetconsultatie wil hij dat traject nog in het najaar afronden, om de Zelfstandigenwet uiteindelijk per 1 januari 2028 in werking te laten treden.
Een van de partijen die deze week aanschoof bij een bijeenkomst op het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), is Vereniging Zelfstandigen Nederland (VZN), belangenbehartiger van meer dan 130.000 zelfstandig ondernemers.
Connie Maathuis, voorzitter van VZN, vindt 2028 ambitieus, maar zet haar schouders eronder om dat doel te realiseren. „Ik zie wel een minister die het lef heeft om dingen te doen die zijn voorgangers niet hebben gedaan. We geven hem de credits. Aartsen heeft na zijn start als minister de stekker uit het verduidelijkingsdeel van de VBAR getrokken, en dat hadden zijn twee voorgangers niet gedaan.’’
“Ik zie wel een minister die het lef heeft om dingen te doen die zijn voorgangers niet hebben gedaan”
Connie Maathuis voorzitter Vereniging Zelfstandigen Nederland (VZN)
In de aanloop naar het gesprek op SZW bracht VZN haar visie naar buiten: een eigen status voor zelfstandigen, als voorstel voor de uitwerking van de Zelfstandigenwet. ,,We wilden niet wachten met meedenken,’’ gaat Maathuis in een interview met De Ondernemer verder. ,,VZN weet vanuit de dagelijkse praktijk wat goed is voor zelfstandigen en opdrachtgevers, maar ook wat een uitvoerder als de Belastingdienst nodig heeft.’’
‘Geef opdrachtgever aan zzp’er vooraf duidelijkheid’
Er ontstond een visie die op een andere manier naar deze complexe zzp-materie kijkt, waar al jarenlang over wordt gesteggeld. Maathuis: „In plaats van te zeggen wat niet goed is, hebben we een zienswijze ontwikkeld die ervoor zorgt dat opdrachtgevers en zelfstandigen vooraf (ze benadrukt dit woord sterk, red.) weten waar ze aan toe zijn. Het woordje ‘vooraf’ is cruciaal in onze visie.’’
„Op dit moment wordt pas achteraf getoetst of een zzp’er wel had kunnen werken voor een opdrachtgever. Het resultaat zien en merken we nu dagelijks, met naheffingen en boetes. Achteraf pas weten of iets goed is, is voor niemand goed.”
Werkrelatietoets moet de vuilnisbak in
De werkrelatietoets moet voorgoed verdwijnen, is het standpunt van VZN. Deze toets vraagt of de arbeidsrelatie in de praktijk nog echt zelfstandig is, of dat de opdracht feitelijk lijkt op loondienst.
Maathuis: „Daar geef je in onze ogen precies de onzekerheid mee die de wet beoogt op te lossen. Geef daarom die aantoonbaar zelfstandig ondernemer een eigen status die geldt voor de belasting, de premies en de handhaving, en die voor opdrachtgevers vooraf te controleren is.’’
„De zelfstandigentoets is de basis: eigen rekening en risico, een deugdelijke administratie, optreden als ondernemer, een AOV en een oudedagsvoorziening. De toets kan automatisch worden uitgevoerd door de Belastingdienst. De status hangt aan de persoon en het bedrijf, dus niet aan de losse opdracht. Wij willen naar de route: niet werknemer, tenzij, maar ondernemer, want. Dat is het grote verschil met de huidige situatie.”
Wat is het voordeel voor een opdrachtgever uit het mkb van jullie voorstel?
„Geen vrijbrief meer voor onduidelijkheid, maar zekerheid vooraf.”
Wat is het ergste wat in dit dossier kan gebeuren?
„Dat die onduidelijkheid blijft en dat allerlei zaken in een stuk wetgeving komen waarover geprocedeerd moet worden om het helder te krijgen. Kijk wat nu gebeurt met al die arresten, zoals Uber en Deliveroo. Op zich prima beslissingen, maar wel achteraf. Dat leidt naast hoge proceskosten tot veel gedoe en narigheid, en dat kan niet de bedoeling zijn, helemaal niet met deze arbeidsmarkt. Gaan we dit dossier niet oplossen, dan zijn we nog jaren in ellende aan het voortploeteren.”
“Een opdrachtgever die niet kan rekenen op zekerheid is niets, maar voor een zelfstandige is dat helemaal niets.”
Connie Maathuis
Maathuis stopt even en wil het interview op een andere manier afsluiten. ,,Ik hoop op 1 januari 2028 met een zucht van verlichting te kunnen zeggen: de duidelijkheid is er, iedereen weet waar hij staat, waar hij aan moet voldoen en waar hij op kan rekenen. Want een opdrachtgever die niet kan rekenen op zekerheid is niets, maar voor een zelfstandige is dat helemaal niks.”
Uitzenders en detacheerders: ‘Nieuwe Zelfstandigenwet mag geen interpretatieverschillen bevatten’
Een bundeling van vijf grote brancheorganisaties in de flexibele arbeidsmarkt en intermediaire dienstverlening schoof deze week ook aan bij een van de gesprekstafels van minister Thierry Aartsen (VVD).
Margreet Drijvers van de ABU (Algemene Bond Uitzendondernemingen) bracht namens de coalitie in dat de werktoets moet vervallen, omdat die volgens haar al in het huidige arbeidsrecht zit. „De Zelfstandigenwet moet nadrukkelijk bijdragen aan zekerheid vooraf, zowel voor opdrachtgevers als voor zelfstandigen. Dit betekent dat er geen bepalingen moeten worden opgenomen die tot veel interpretatieverschillen kunnen leiden.”
De coalitie van brancheorganisaties wil verder dat Aartsen de voorzieningen voor arbeidsongeschiktheid en pensioen laat vervallen. Drijvers: ,,Werk aan een sociaal stelsel voor alle werkenden.”
Lees ook: Gerechtshof heeft maling aan Uber-arrest: werkers via Temper zijn géén zzp’er maar uitzendkracht
