Elon en de Chinezen. Het klinkt als zo’n jongensboek dat je vroeger met rode oortjes en een zaklamp onder de dekens zat te lezen, terwijl je ouders dachten dat je al lang sliep. Alleen is het verhaal dat zich nu afspeelt minstens zo spannend. En vooral: het is echt.
Robots en megalomane plannen
China zet met enorme snelheid in op robotisering. Fabrieken worden slimmer, humanoïde robots beter en goedkoper, en de grens tussen mens en machine schuift razendsnel op. Het Chinese robotbedrijf Unitree heeft net een verpletterende beursgang achter de rug. En Elon Musk doet ondertussen wat Elon Musk altijd doet: grote dromen en megalomane plannen presenteren die voor veel stervelingen volstrekt onrealistisch klinken, deadlines missen en vervolgens doodleuk een behoorlijk deel van die onrealistische plannen tóch realiseren. En ondertussen wordt hij er rijker en rijker mee.
Het is immers niet niks als je twee Tesla-fabrieken volledig gebruikt om, in plaats van baanbrekende auto’s, humanoïde robots te bouwen die op hun beurt weer andere robots gaan bouwen en zich daarmee voortplanten als robotkonijnen. Vervolgens vliegen die robots met Musks herbruikbare raketten naar Mars. Omdat ze niet hoeven te ademen en (waarschijnlijk) geen last hebben van het barre klimaat daar, kunnen ze, volgens Musks strategie, mooi de komst van ons mensen voorbereiden. Ondertussen wordt hun intelligentie getraind via Musks AI-satellieten.
De toekomst volgens Musk is misschien wat extreem. En je ziet nu al aankomen dat hij weer wat deadlines gaat opschuiven. En je kunt daar van alles van vinden. Hoewel je je moet afvragen hoeveel zin het heeft als jij hier wat van vindt.
Want: hij raakt wel precies aan wat Erik Jan Koedijk en ik beschrijven in ons boek Help! Mijn chatbot wil opslag: de digitale collega komt eraan. Sterker nog, hij is er al, weliswaar in nog wat minder extreme vormen dan Musk beoogt. Maar toch: steeds vaker is die digitale collega al aanwezig en steeds vaker krijgt hij, zij of het ook armen en benen.
Maar daar zit niet eens de belangrijkste ondernemersles.
Fight, flight or freeze-reactie
Terwijl Musk en de Chinezen bouwen, lijken veel ondernemers en leiders in Nederland vooral last te hebben van FOMO. AI! Robots! Cybersecurity! China! Trump! Nieuwe businessmodellen! Wat moeten we ermee? Moeten we nú iets doen? Lopen we achter? Is onze strategie alweer achterhaald?
Het resultaat is een klassieke fight-, flight- of freeze-reactie. We gaan als gekken experimenteren, we kijken weg of we raken verlamd. Alle drie zijn riskant.
Want FOMO is een beroerde strategie.
Wat mij steeds meer opvalt aan de écht succesvolle ondernemers en bedrijven, is dat ze helemaal niet voortdurend briljante beslissingen nemen. Ze nemen vooral een paar heel grote beslissingen en voeren die vervolgens jarenlang consequent uit.
Kijk naar Musk. PayPal verlaten. Tesla groot maken. Een compleet nieuwe auto-industrie bouwen rond elektrisch rijden. In heel de wereld eigen laadnetwerken. SpaceX beginnen en raketten herbruikbaar maken. Starlink uitrollen. AI tot kerntechnologie maken. En nu een enorme gok op humanoïde robots. Je kunt eindeloos discussiëren over Musk als mens, zijn gedrag of zijn voorspellingen, maar één ding doet hij opvallend consequent: hij kiest een richting en blijft daar absurd lang energie, geld en aandacht in stoppen. Maar vooral: hij neemt grote besluiten!
China doet op een totaal andere manier eigenlijk iets vergelijkbaars. Daar heten grote keuzes gewoon vijfjarenplannen. Je bepaalt waar je over tien of twintig jaar wilt staan en organiseert vervolgens kapitaal, kennis, infrastructuur en industrie rond die richting. Niet iedere investering lukt. Niet iedere technologie wint. Maar de koers is helder.
Misschien moeten ondernemers daar iets van leren.
Wat wil je uiteindelijk bereikt hebben?
We zijn verslaafd geraakt aan snelheid, kwartaaldoelen, dashboards, KPI’s, agile sprints en honderd beslissingen per dag. Terwijl de grootste waarde vaak ontstaat door één besluit dat jarenlang consequent wordt uitgevoerd.
En er zit nog iets interessants in Musk. Hij mist dus voortdurend zijn deadlines.
Auto’s komen later. Raketten vliegen later. Zelfrijdende auto’s rijden later. Robots kunnen later wat hij voorspelde. Mars is sowieso al een tijdje uitgesteld.
Maar zijn doelen veranderen veel minder dan zijn deadlines.
Dat vind ik fascinerend. Misschien moeten we onze belangrijkste doelen veel vaker loskoppelen van tijd. Niet: waar moeten we eind 2027 staan? Maar: wat willen we uiteindelijk gebouwd, veranderd of bereikt hebben? En waarom zijn wij bij uitstek geschikt om dat te doen?
Het aloude begrip BHAG – de Big Hairy Audacious Goal – is daardoor ineens weer verrassend actueel.
Niet omdat iedereen naar Mars moet. Of humanoïde robots moet gaan bouwen. Juist niet.
De vraag is wel: wat is jouw Mars?
Wat is jouw Mars?
Welke grote keuze past zo goed bij jouw talent, waarden, bedrijf en overtuigingen dat je bereid bent daar tien jaar of langer aan te bouwen? Ook als de hype ondertussen drie keer verandert. Ook als ChatGPT straks ouderwets klinkt. Ook als China alweer met iets nieuws komt. En ook als je je vijfjarenplan pas in jaar acht realiseert.
Misschien is dat wel de paradox van deze tijd.
Technologie gaat sneller dan ooit. Dus moeten leiders niet nóg harder gaan rennen.
Ze moeten beter kiezen. En daarna vooral lang genoeg dezelfde kant op blijven lopen.
Eén van mijn meest waardevolle ondernemerslessen en meteen het beste medicijn tegen hijgerigheid en FOMO, is deze:
Mensen overschatten consistent wat ze in een jaar kunnen bereiken. Maar onderschatten ondertussen wat ze in vijf of tien jaar kunnen bereiken.
Elon en de Chinezen lijken dat in ieder geval wel te begrijpen.
