‘Ik vind je stijl te bescheiden. Je bent jezelf te veel aan het verantwoorden.’ Het was een van de eerlijkste vormen van feedback die ik ooit van een medeondernemer kreeg. Ik schrok ervan. Hij vertelde dat hij zich ergerde aan de beperkende mindset die hij vaak in Nederland zag. Het past bij hem om dat te zeggen: een imposante persoonlijkheid, die zijn bedrijf vanuit het niets had opgebouwd en binnen twee jaar voor een paar miljoen had verkocht. Maar past zo’n mindset wel bij mij? Natuurlijk had ik allerlei bezwaren. ‘Onzin’, riep hij. ‘Wat zijn je doelen?’ Ik vertelde ze. ‘Dat kan in de helft van de tijd.’ Gek genoeg kreeg ik er geen paniek van. Hij had een punt. Ik beperkte mezelf en speelde op veilig.
De founder paradox
Toch is het niet vreemd om dingen klein te houden, zeker in het begin. Zelf veel doen, experimenteren, leren en snel kunnen bijsturen zonder al je geld te verbranden. Maar er is een kantelpunt. Dat zag ik bij een ondernemer tijdens een van mijn trainingen. Hij had zijn bedrijf naast zijn vaste baan opgebouwd en zag het als een ‘leuk klein experiment’. Dat bleek zijn kracht: weinig druk, veel vrijheid om te proberen en snel bij te sturen. Zo was hij verrassend ver gekomen.
Maar nu zat hij vast. We onderzochten wat er zou gebeuren als hij zijn bedrijf niet meer als experiment zou behandelen. Dat was spannend, maar hij zag het meteen: hij hield zijn bedrijf onbewust klein door de mindset die hem zoveel had gebracht. Daar zit een paradox. Wat ons succesvol maakt in de ene fase, kan onze groei in de volgende fase juist beperken. Maar wanneer weet je dat het tijd is voor die volgende stap? Wanneer ben je er klaar voor?
Wachten tot je er klaar voor bent
Die vraag bracht me terug bij het gesprek met de ondernemer die vond dat ik te klein dacht. Want mijn grootste bezwaar tegen zijn feedback was dat ik daar nog niet was. De ondernemer uit mijn training worstelde met een soortgelijke vraag: wanneer investeer ik mijn spaargeld en wanneer zeg ik mijn vaste baan op om mij op mijn bedrijf te richten?
Als ondernemers willen we graag eerst bewijs. Als ik genoeg verdien, zeg ik mijn baan op. Als de omzet hoger is, investeer ik. Als er genoeg werk is, neem ik iemand aan. Maar daar zit een probleem. Zonder meer tijd in je bedrijf te steken, groeit je omzet niet. Zonder te investeren, blijft die volgende stap buiten bereik. En zonder iemand aan te nemen, kun je misschien helemaal niet meer werk aannemen. Soms moeten we groter handelen om groter te worden.
Roekeloos all-in gaan
Betekent dit dat we roekeloos all-in moeten gaan? Nee. Al mag dat natuurlijk wel. Maar vaak hebben we daarvoor simpelweg nog niet de mensen, omzet of financiële middelen. Die grenzen zijn reëel. Maar binnen die grenzen is vaak meer mogelijk dan we denken.
Ik vergelijk het met mijn crossfitles. Als ik een gewicht moet tillen dat ik nooit eerder heb geprobeerd, denk ik vrijwel altijd dat ik aan mijn maximum zit en het nooit omhoog zal krijgen. Mijn sportmaatje zegt dan: ‘Probeer maar vijf kilo meer.’ En vervolgens ben ik verbaasd als het toch lukt. Natuurlijk zit er ergens een fysieke grens aan wat ik kan tillen. Alleen ligt die grens vaak verder dan waar ik hem in mijn hoofd had.
Met ondernemen werkt dat soms net zo. ‘Ik heb geen geld om iemand aan te nemen’ kan bijvoorbeeld ook betekenen: ‘Ik kan geen fulltimer aannemen, maar misschien wel een ervaren freelancer voor een paar uur per week.’ Of: ‘Ik kan nog niet stoppen met mijn baan omdat ik mijn vaste lasten er nog niet van kan betalen.’ Maar misschien kun je wel een dag minder werken of je spaargeld gebruiken.
Groot denken betekent dus niet dat we over onze grenzen heen moeten gaan. Het betekent dat we ons afvragen of die grens er echt ligt, of dat er misschien wel meer rek in zit. En juist dat onderscheid is lastig. Want sommige grenzen zijn heel concreet, zoals geld of capaciteit. Andere bestaan vooral in ons hoofd.
‘Ik kan het beter zelf’
‘Ik kan het beter zelf’, concludeerde een bevriende ondernemer die wist dat hij meer moest delegeren. Tegelijkertijd was hij er ook van overtuigd dat niemand het werk kon doen zoals hij. Daardoor gaf hij iemand wel verantwoordelijkheid, maar niet de ruimte of het vertrouwen om succesvol te worden. Zodra het misging, nam hij het werk weer over. En daarmee bewees hij onbewust precies wat hij al dacht.
Achteraf zag hij hoe hij daarmee niet alleen zijn medewerker beperkte, maar ook zijn bedrijf. Hij was zelf de bottleneck geworden. Hij omschreef het als een self-fulfilling prophecy. Zolang hij ervan uitging dat niemand het kon, gedroeg hij zich daar ook naar. Pas toen hij groter durfde te denken, durfde hij meer los te laten en veranderde er iets. Groei vroeg dus niet alleen iets anders van zijn bedrijf, hij moest er ook klaar voor zijn.
Wie laat jou groter denken?
Wat groot voelt, hangt ook af van met wie we ons omringen. Als niemand in onze omgeving ooit een bedrijf heeft gebouwd, personeel heeft aangenomen of een miljoenenbedrijf heeft verkocht, kunnen die stappen overweldigend voelen. Voor iemand die dat al heeft gedaan, zijn ze een stuk minder bijzonder.
Dat was precies wat die eerdere ondernemer bij mij deed. Toen ik mijn doelen vertelde en hij simpelweg zei: ‘Dat kan in de helft van de tijd’, ging ik anders denken. Hij liet me zien dat de grens die ik zelf had bedacht misschien helemaal niet zo vaststond.
Dat is waarom het helpt om mensen om ons heen te hebben die groter denken dan wijzelf. Niet alleen mensen die ons aanmoedigen of beschermen, maar mensen die ons beeld van wat mogelijk is oprekken. Dus kijk eens naar de mensen met wie je over je bedrijf praat: beschermen ze je of laten ze je mogelijkheden zien die je zelf nog niet zag?
Hoe ziet je bedrijf eruit als het twee keer zo groot is?
Andere mensen kunnen ons helpen om groter te denken. Maar we kunnen ons eigen referentiekader ook bewust oprekken. Door even niet te denken vanuit wat vandaag haalbaar lijkt, maar vanuit waar we naartoe willen.
Stel dat over zes maanden je bedrijf is verdubbeld. Beschrijf een normale werkdag in jouw bedrijf. Wat doe je zelf nog? Wat doe je niet meer? Wie heb je om je heen? Welke beslissingen heb je genomen? Waar heb je in geïnvesteerd? En vooral: welke keuzes kun je vandaag al maken die daaraan bijdragen?
En eerlijk gezegd vind ik dat zelf nog steeds lastig. Mijn automatische neiging is nog regelmatig om het klein en veilig te houden. Tegelijkertijd probeer ik mezelf ander gedrag aan te leren door bewuster meer risico’s te nemen. Ik huur freelancers in voordat ik precies weet wat het oplevert, ik investeer in een professionele website en benader partijen waar ik graag mee zou willen werken. Of dat allemaal iets oplevert, weet ik niet. Misschien zie ik het effect pas over een jaar.
Groots denken is blijkbaar niet iets wat we van de ene op de andere dag kunnen, maar iets wat we moeten leren. Stap voor stap, door vandaag al iets meer te handelen naar het bedrijf dat we willen bouwen dan naar het bedrijf dat we nu hebben.
